ശിവലിംഗങ്ങൾക്ക് പകരം സാക്ഷാൽ പരമശിവന്റെ വലതു കാലിലെ പാദാംഗുഷ്ഠം (വലിയ വിരൽ) മാത്രം പ്രതിഷ്ഠയായി ആരാധിക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയിലെ ഏക മഹാക്ഷേത്രം, ഒരു പർവ്വതത്തെ മുഴുവൻ ഭൂമിയിൽ ഉറപ്പിച്ചു നിർത്താൻ ഭഗവാൻ തന്റെ കാൽവിരൽ അമർത്തിയതാണെന്ന ഐതിഹ്യവും പേറി, പ്രകൃതിഭംഗി തുളുമ്പുന്ന മൗണ്ട് അബുവിന്റെ മലനിരകളിൽ ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന ഒരു നിഗൂഢ വിസ്മയം! മധ്യകാലഘട്ടത്തിന്റെ ചരിത്രവും രാജ്പുത് പ്രൗഢിയും ഒരുപോലെ ശ്വസിക്കുന്ന, രാജസ്ഥാനിലെ അതിപ്രസിദ്ധമായ സാക്ഷാൽ അചലേശ്വർ മഹാദേവ് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യനടയിലേക്കാണ് ഇന്ന് നമ്മൾ ഭക്തിപൂർവ്വം കാൽവെക്കുന്നത്.
മൗണ്ട് അബുവിന്റെ പച്ചപ്പ നിറഞ്ഞ താഴ്വരകളിൽ, പൗരാണികമായ അചൽഗഡ് കോട്ടയുടെ നിഴലിലാണ് ഈ പുണ്യസങ്കേതം സ്ഥിതിചെയ്യുന്നത്. മധ്യകാലഘട്ടത്തിൽ പണിതുയർത്തപ്പെടുകയും പിൽക്കാലത്ത് വിവിധ രാജ്പുത് ഭരണാധികാരികളുടെ കൈകളാൽ പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത ഈ ക്ഷേത്രം രാജസ്ഥാനിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിന്റെ നേർസാക്ഷ്യമാണ്. പരമ്പരാഗതമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നാം കാണാറുള്ള ശിവലിംഗ പ്രതിഷ്ഠ ഇവിടെയില്ല. പകരം, ഭൂമിയിലേക്ക് ആഴത്തിൽ ഇറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു വലിയ കുഴിയും, അതിനുള്ളിൽ വിശ്വനാഥനായ പരമശിവന്റെ പാദാംഗുഷ്ഠത്തിന്റെ പ്രതീകവുമാണുള്ളത്. ഈ ദിവ്യമായ കാൽവിരലിന്റെ ശക്തിയാണ് മൗണ്ട് അബു എന്ന മലനിരയെ ഭൂമി കുലുക്കങ്ങളിൽ നിന്നും നാശങ്ങളിൽ നിന്നും ഇന്നും സ്ഥിരമായി നിലനിർത്തുന്നതെന്നാണ് ഇവിടുത്തെ മനുഷ്യർ ഉറച്ചു വിശ്വസിക്കുന്നത്. ആ തിരുനടയിൽ കൈകൂപ്പി നിൽക്കുമ്പോൾ പ്രപഞ്ചത്തെ മുഴുവൻ താങ്ങിനിർത്തുന്ന ആ പരമചൈതന്യത്തിന്റെ കാരുണ്യം നമ്മുടെ ഉള്ളിലേക്കും പടർന്നുകയറും.
പരമ്പരാഗത രാജസ്ഥാനി വാസ്തുവിദ്യയുടെ പ്രൗഢി വിളിച്ചോതുന്ന അതിമനോഹരമായ കൽനിർമ്മിതിയാണ് ഈ കോവിലിന്റേത്. ക്ഷേത്രമുറ്റത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മെ എതിരേൽക്കുന്നത് ലോഹത്തിൽ തീർത്ത ഭീമാകാരമായ ഒരു നന്ദിപ്രതിമയാണ്. അതിന്റെ വലിപ്പവും ഒപ്പം ശില്പികളുടെ വിരൽത്തുമ്പിലെ സൂക്ഷ്മമായ നൈപുണ്യവും ഏതൊരു സഞ്ചാരിയുടെയും കൺകുളിർപ്പിക്കുന്ന കാഴ്ചയാണ്. കൊത്തുപണികൾ നിറഞ്ഞ തൂണുകളിലൂടെയും പ്രാർത്ഥനാ മണ്ഡപങ്ങളിലൂടെയും ഒഴുകിനടക്കുന്ന കർപ്പൂരഗന്ധവും ഭക്തരുടെ മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളും ക്ഷേത്രാന്തരീക്ഷത്തെ ഭൗതികലോകത്തിനപ്പുറമുള്ള ഒരു നിഗൂഢമായ ആത്മീയ അനുഭൂതിയാക്കി മാറ്റുന്നു. അചൽഗഡ് കോട്ടയുടെ ചരിത്രവഴികൾ തേടിയെത്തുന്നവർ പോലും ഈ നടയിലെത്തുമ്പോൾ ഭക്തിയുടെ അമൃതധാരയിൽ ലയിച്ചുപോകാറുണ്ട്.
മഹാശിവരാത്രി ഉൾപ്പെടെയുള്ള ശൈവോത്സവ നാളുകളിലാണ് ഈ പുണ്യഭൂമി അതിന്റെ പൂർണ്ണമായ ആത്മീയ വൈഭവത്തിലെത്തുന്നത്. ആ നാളുകളിൽ അന്തരീക്ഷമാകെ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ‘ഹര ഹര മഹാദേവ’ വിളികളാൽ മൗണ്ട് അബുവിലെ മലഞ്ചെരുവ് മുഴുവൻ കൈലാസതുല്യമായി മാറും.
