വെറും മൂന്നേ മൂന്ന് അക്ഷരങ്ങൾ കൊണ്ട് ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ കാൽപ്പാടുകളെയും അടയാളപ്പെടുത്തിയ ഒരു ബ്രാൻഡ്—’VKC’. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ വമ്പൻ കുത്തകകളായ ബാറ്റയോടും റിലാക്സോയോടും നെഞ്ചുവിരിച്ചു പോരാടുന്ന, പ്രതിവർഷം കോടിക്കണക്കിന് ചെരുപ്പുകൾ ഉത്പാദിപ്പിക്കുന്ന ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ കഥ തുടങ്ങുന്നത് കോടികളുടെ നിക്ഷേപത്തിൽ നിന്നല്ല; മറിച്ച്, ഒരു നാടിനെ മുഴുവൻ വിഴുങ്ങിയ കടുത്ത ബിസിനസ്സ് തകർച്ചയിൽ നിന്നും, ചാരമായിപ്പോയ ഒരു തീപ്പട്ടി കമ്പനിയുടെ കനലുകളിൽ നിന്നുമാണ്
അതൊരു ഒന്നൊന്നര കഥയാണ്. തോൽക്കാൻ മനസ്സില്ലാത്ത ഒരു കൂട്ടം മനുഷ്യർ, കനലിൽ നിന്ന് കയറിവന്ന് വിപണി പിടിച്ചെടുത്ത വിസ്മയക്കഥ! ഈ കഥയുടെ വേരുകൾ തിരഞ്ഞ് നമ്മൾ പോകേണ്ടത് അറുപതുകളുടെ ഒടുവിലേക്കാണ്. കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു കൂട്ടം സുഹൃത്തുക്കളും പങ്കാളികളും ചേർന്ന് ഒരു പുതിയ ബിസിനസ്സ് തുടങ്ങിയ കാലം. അവരുടെ കുടുംബപ്പേരുകളിലെയും സർനേമുകളിലെയും ആദ്യ അക്ഷരങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർത്താണ് അവർ ആ പേരിട്ടത്—’VKC’. തുടക്കത്തിൽ ഈ പേര് ചെരുപ്പുകൾക്ക് വേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നില്ല. തടിയും കരിയും തീപ്പട്ടിക്കമ്പുകളുമൊക്കെയായിരുന്നു അവരുടെ ലോകം. കാലം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി, എൺപതുകളുടെ തുടക്കമായപ്പോഴേക്കും വികെസി കുടുംബം മലബാറിലെ അറിയപ്പെടുന്ന മാച്ച്സ്റ്റിക് (തീപ്പട്ടി) നിർമ്മാതാക്കളായി മാറി. ബിസിനസ്സ് പച്ചപിടിച്ചു വരികയായിരുന്നു.
പക്ഷേ, വിധി കാത്തുവെച്ചത് മറ്റൊന്നായിരുന്നു. 1980-കളുടെ ആദ്യ പകുതിയിൽ ആ മേഖലയിൽ ഒരു വൻ സ്ഫോടനം തന്നെയുണ്ടായി. ഒരു ചെറിയ പ്രദേശത്ത് മാത്രം ഏകദേശം 162-ഓളം തീപ്പട്ടി നിർമ്മാണ യൂണിറ്റുകളാണ് പുതുതായി പൊട്ടിമുളച്ചത്. മത്സരം കൊടുംപിരികൊണ്ടു. അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ വില കുതിച്ചുയരുകയും തീപ്പട്ടിയുടെ ലാഭവിഹിതം കുത്തനെ ഇടിയുകയും ചെയ്തു. കൺമുന്നിൽ തങ്ങളുടെ അധ്വാനം മുഴുവൻ ചാരമാകുന്നത് വി. കെ. സി. മമ്മദ് കോയ എന്ന ദീർഘദർശിയായ മനുഷ്യൻ കണ്ടു. കടം പെരുകുന്നു, ലാഭം ഇല്ലാതാകുന്നു. ഏതൊരു സാധാരണക്കാരനും തളർന്നുപോകുന്ന, ബിസിനസ്സ് വിട്ട് ഓടിപ്പോകാൻ തോന്നുന്ന നിമിഷം.
പക്ഷേ, മമ്മദ് കോയക്ക് ഒരു വാശിയുണ്ടായിരുന്നു—തോറ്റ് പിന്മാറില്ല. ഒരു ബിസിനസ്സ് തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തുമ്പോൾ അതിൽത്തന്നെ തൂങ്ങിക്കിടക്കാതെ, കൃത്യമായ സമയത്ത് അവിടെനിന്ന് പിന്മാറാനുള്ള ചങ്കൂറ്റം അദ്ദേഹം കാണിച്ചു. 1984-ൽ ആ തീപ്പട്ടി കമ്പനി അവർ പൂർണ്ണമായും അടച്ചുപൂട്ടി. ഉള്ളതെല്ലാം പൂട്ടി, പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് പുതിയൊരെണ്ണം തുടങ്ങാനുള്ള ആ പുറപ്പാടാണ് വികെസിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടേണിംഗ് പോയിന്റ്.
അടുത്ത ചോദ്യം വന്നു: ഇനി എന്ത് ചെയ്യും? ദിവസവും ആളുകൾക്ക് ആവശ്യമുള്ള, കാശിന് അധികം ചിലവില്ലാത്ത, സാധാരണക്കാരെ ലക്ഷ്യം വെക്കാവുന്ന എന്ത് സാധനമാണുള്ളത്? ഉത്തരം വളരെ ലളിതമായിരുന്നു—’ഹവായി ചെരുപ്പുകൾ’. അങ്ങനെയാണ് 1984-ൽ വികെസി ഗ്രൂപ്പ് പാദരക്ഷാ രംഗത്തേക്ക് ചുവടുവെക്കുന്നത്. പണ്ടെപ്പോഴോ പങ്കാളികൾ ചേർന്ന് ഇട്ട ആ മൂന്നക്ഷരം അവർ മാറ്റിയില്ല, അത് തങ്ങളുടെ ഭാഗ്യമുദ്രയായി നിലനിർത്തി.
തുടക്കം കനത്ത വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് വിപണിയിൽ വലിയ വലിയ ദേശീയ ബ്രാൻഡുകൾ കുത്തകയാക്കി വെച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഗുണമേന്മ കുറഞ്ഞ, എന്നാൽ വിലകൂടിയ ചെരുപ്പുകൾ മാത്രം കിട്ടിയിരുന്ന കാലം. കോഴിക്കോട്ടെ ഒരു ചെറിയ ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് റബ്ബർ ചെരുപ്പുകളുമായി വികെസി വിപണിയിലേക്ക് ഇറങ്ങിയപ്പോൾ തണുത്ത പ്രതികരണമാണ് ലഭിച്ചത്. കടകളിൽ ചെന്ന് “ഞങ്ങളുടെ ചെരുപ്പ് വെയ്ക്കുമോ” എന്ന് ചോദിച്ചപ്പോൾ പല വ്യാപാരികളും മുഖം തിരിച്ചു. ബ്രാൻഡ് വാല്യൂ ഇല്ലെന്നതായിരുന്നു പ്രധാന കാരണം. തമിഴ്‌നാട്ടിലേക്ക് വിപണി വ്യാപിപ്പിക്കാൻ നോക്കിയപ്പോൾ അവിടുത്തെ ഡീലർമാർ വൻ തുക കടം ചോദിച്ചു, ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കാൻ മടിച്ചു.
വിൽക്കാൻ ആളില്ലാത്തതുകൊണ്ട് മമ്മദ് കോയയും കൂട്ടരും നേരിട്ടിറങ്ങി. കാറ്റലോഗും ബാഗുമെടുത്ത് തമിഴ്‌നാട്ടിലെയും കേരളത്തിലെയും ചെറുപട്ടണങ്ങളിലൂടെ അവർ ബസ്സിലും കാൽനടയായും യാത്ര ചെയ്തു. ഓരോ കടക്കാരന്റെയും മുന്നിൽ ചെന്ന് ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഗുണമേന്മ നേരിട്ട് ബോധ്യപ്പെടുത്തി, ഡീലർമാരുമായി വ്യക്തിപരമായ വിശ്വാസം കെട്ടിപ്പടുത്തു.
മലയാളിയുടെയും ഇന്ത്യൻ സാധാരണക്കാരന്റെയും മനസ്സ് അവർ കൃത്യമായി വായിച്ചു. അവർക്ക് വേണ്ടത് ആഡംബരമല്ല, ഈടുനിൽക്കുന്ന, എന്നാൽ പോക്കറ്റ് ചോരാത്ത നല്ല ഒന്നാന്തരം ചെരുപ്പുകളാണ്. 90-കളുടെ അവസാനത്തോടെ കാലം മാറിയപ്പോൾ വികെസിയും മാറി. പരുക്കൻ റബ്ബർ ഹവായികളിൽ നിന്ന് അവർ ‘പോളിയുറീത്തീൻ’ (PU) എന്ന പുതിയ സാങ്കേതികവിദ്യയിലേക്ക് ചുവടുമാറ്റി. വിലകൂടിയ ലെതർ ചെരുപ്പുകൾക്ക് പകരമായി, സാധാരണക്കാരന് വാങ്ങാൻ പറ്റുന്ന വിലയിൽ ഭാരം കുറഞ്ഞതും സ്റ്റൈലിഷായതുമായ പിയു ചെരുപ്പുകൾ അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചു. വിദേശത്ത് നിന്ന് അത്യാധുനിക മെഷീനുകൾ കൊണ്ടുവന്നു, വൻതോതിൽ ഉത്പാദനം തുടങ്ങി. ഇതോടെ ഉത്പാദനച്ചെലവ് കുറയ്ക്കാനും ഗുണമേന്മ കൂട്ടാനും അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു.
പിന്നീട് അങ്ങോട്ട് ഒരു ഒഴുക്കായിരുന്നു. ഒരു ചെറിയ ഫാക്ടറിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ യാത്ര ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലുടനീളം ഇരുപതിലധികം അത്യാധുനിക ഫാക്ടറികളായി പടർന്നു പന്തലിച്ചു നിൽക്കുന്നു. ആയിരത്തിലധികം ഡിസൈനുകൾ! വികെസി പ്രൈഡ്, ഡെബോൺ, ഗുഡ്‌സ്പോട്ട്, ഈസി, ജമൈക്ക (Ja.May.Ka) എന്നിങ്ങനെ ഓരോ പ്രായക്കാർക്കും ഓരോ ആവശ്യക്കാർക്കും അനുയോജ്യമായ ബ്രാൻഡുകൾ അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചു. തുടക്കത്തിൽ 70 ശതമാനത്തോളം ബിസിനസ്സും ദക്ഷിണേന്ത്യയിലായിരുന്നെങ്കിൽ, ശക്തമായ വിതരണ ശൃംഖലയിലൂടെ അവർ വടക്ക്-കിഴക്കൻ സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കും പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലേക്കും വിദേശ വിപണികളിലേക്കും പടർന്നു കയറി.
ബിസിനസ്സിൽ മാത്രമല്ല, പൊതുരംഗത്തും മമ്മദ് കോയ തിളങ്ങി. കോഴിക്കോടിന്റെ മേയറായും ബേപ്പൂരിന്റെ ജനപ്രിയ എംഎൽഎയായും അദ്ദേഹം ജനങ്ങൾക്കിടയിൽ ജീവിച്ചു. ഇന്ന് മകൻ വികെസി റസാഖിന്റെ പ്രൊഫഷണൽ നേതൃത്വത്തിൽ ഈ സാമ്രാജ്യം കൂടുതൽ ഉയരങ്ങളിലേക്ക് കുതിക്കുകയാണ്. 2022-ൽ ‘ബ്രാൻഡ് ഓഫ് ദി ഡെക്കേഡ്’ പുരസ്കാരവും 2024-ൽ കേരളത്തിന്റെ വ്യവസായ വളർച്ചയ്ക്കുള്ള പ്രത്യേക അംഗീകാരവുമെല്ലാം ഈ കഠിനാധ്വാനത്തിന് കാലം കാത്തുവെച്ച സമ്മാനങ്ങളായിരുന്നു.
തകർച്ചയുടെ കനലിൽ നിന്ന് തളരാത്ത മനസ്സുമായി ഇറങ്ങിപ്പുറപ്പെട്ടാൽ ലോകം തന്നെ നമ്മുടെ കാൽക്കീഴിലാക്കാം എന്ന് തെളിയിച്ച വികെസിയുടെ ഈ കഥ, കേവലമൊരു ബിസിനസ്സ് വിജയമല്ല. ഇത് മലയാളിയുടെ അതിജീവനത്തിന്റെ, കഠിനാധ്വാനത്തിന്റെ, മാറ്റങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള ചങ്കൂറ്റത്തിന്റെ അടയാളമാണ്. അതുകൊണ്ട് അടുത്ത തവണ നിങ്ങൾ ഒരു വികെസി ചെരുപ്പിലേക്ക് കാൽച്ചുവട് വെയ്ക്കുമ്പോൾ ഓർക്കുക—നിങ്ങൾ ധരിക്കുന്നത് കേവലമൊരു ചെരുപ്പല്ല, തോൽക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച ഒരു വലിയ ചരിത്രത്തെയാണ്!
