ഒരു സാധാരണ ബ്രെഡ് പാക്കറ്റ് കൊണ്ട് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭക്ഷണരീതിയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയുമോ? കേൾക്കുമ്പോൾ അതിശയം തോന്നാം, എന്നാൽ നമ്മൾ ഇന്ന് ചായക്കൊപ്പം കഴിക്കുന്ന, ഇന്ത്യയിലെ ഓരോ അടുക്കളകളിലും സർവ്വസാധാരണമായി കാണുന്ന ആ നീലയും വെള്ളയും പാക്കറ്റിലെ ‘മോഡേൺ ബ്രെഡ്’ (Modern Bread) ഒരു കാലത്ത് ഈ രാജ്യത്ത് ഉണ്ടാക്കിയത് ഒരു വലിയ സാമ്പത്തിക-ഭക്ഷണ വിപ്ലവം തന്നെയായിരുന്നു! കേവലം ഒരു ബ്രെഡ് എന്നതിനപ്പുറം, ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റിന്റെ വമ്പൻ പരീക്ഷണങ്ങളുടെയും, കോർപ്പറേറ്റ് യുദ്ധങ്ങളുടെയും, ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ ചരിത്രപരമായ സ്വകാര്യവൽക്കരണത്തിന്റെയും അവിശ്വസനീയമായ കഥയാണ് മോഡേൺ ബ്രെഡിന് പറയാനുള്ളത്.
നമുക്കൊന്ന് അറുപതുകളിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കാം. അക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിൽ ബ്രെഡ് അത്ര സാധാരണമായ ഒരു വിഭവമായിരുന്നില്ല. ചെറിയ പ്രാദേശിക ബേക്കറികളിൽ യാതൊരുവിധ ശുചിത്വ മാനദണ്ഡങ്ങളുമില്ലാതെ കൈകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കുന്നവയായിരുന്നു ലഭ്യമായിരുന്ന ബ്രെഡുകൾ ഭൂരിഭാഗവും. ഈ സാഹചര്യത്തിലാണ് സാധാരണക്കാർക്ക് കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ, കൂടുതൽ പോഷകഗുണമുള്ളതും വൃത്തിയുള്ളതുമായ പ്രഭാതഭക്ഷണം എത്തിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ 1965-ൽ ഗവൺമെന്റ് നേരിട്ട് വിപണിയിലേക്ക് ഇറങ്ങുന്നത്. മിനിസ്ട്രി ഓഫ് ഫുഡിന്റെ കീഴിൽ അങ്ങനെ ‘മോഡേൺ ഫുഡ് ഇൻഡസ്ട്രീസ് ഇന്ത്യ ലിമിറ്റഡ്’ രൂപീകരിച്ചു.
ഇന്ത്യക്കാർ ഇതുവരെ കാണാത്ത വമ്പൻ ഓട്ടോമാറ്റിക് മെഷീനുകളായിരുന്നു ഫാക്ടറികളിൽ സ്ഥാപിച്ചത്. മാവ് കുഴയ്ക്കുന്നത് മുതൽ അത് ബേക്ക് ചെയ്ത് കഷണങ്ങളാക്കി മുറിക്കുന്നത് വരെ എല്ലാം മെഷീനുകൾ കൃത്യതയോടെ ചെയ്തു. വെറുതെ ബ്രെഡ് ഉണ്ടാക്കുക മാത്രമല്ല മോഡേൺ ചെയ്തത്; സുരക്ഷിതമായി സീൽ ചെയ്ത പ്ലാസ്റ്റിക് കവറുകളിലാക്കി, എക്സ്പയറി ഡേറ്റും പോഷകവിവരങ്ങളും കൃത്യമായി രേഖപ്പെടുത്തി അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചു. ഈ വൃത്തിയും കൃത്യതയുമാണ് ഇന്ത്യക്കാർക്ക് മോഡേൺ ബ്രെഡിൽ വലിയൊരു വിശ്വസ്തത ഉണ്ടാക്കിക്കൊടുത്തത്. നഗരങ്ങളിൽ ‘ബ്രെഡ് എന്നാൽ അത് മോഡേൺ ബ്രെഡ് തന്നെ’ എന്ന നിലയിലേക്ക് കാര്യങ്ങളെത്തിക്കാൻ ഈ ബ്രാൻഡിന് അധികം സമയം വേണ്ടിവന്നില്ല.
എന്നാൽ കാലം മാറിയപ്പോൾ, വിപണിയിലെ കടുത്ത മത്സരങ്ങളോട് പൊരുതിനിൽക്കാൻ ഒരു സർക്കാർ സ്ഥാപനത്തിന് പരിമിതികളുണ്ടായിരുന്നു. അങ്ങനെയാണ് 2000-മാണ്ടിൽ ഇന്ത്യൻ സാമ്പത്തിക രംഗത്തെ പിടിച്ചുലച്ച ആ ചരിത്രപരമായ തീരുമാനം ഉണ്ടാകുന്നത്. അന്നത്തെ ഇന്ത്യൻ ഗവൺമെന്റ് മോഡേൺ ഫുഡ്സിന്റെ ഭൂരിഭാഗം ഓഹരികളും പ്രമുഖ മൾട്ടിനാഷണൽ കമ്പനിയായ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ യൂണിലിവറിന് (HUL) വിറ്റു. സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയുടെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനം പൂർണ്ണമായും സ്വകാര്യവൽക്കരിക്കപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ സംഭവമായിരുന്നു അത്.
പക്ഷേ, വിപണിയിലെ വമ്പന്മാരായ എച്ച്.യു.എല്ലിന് പോലും ബ്രെഡ് ബിസിനസ്സ് അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. മറ്റേത് എഫ്.എം.സി.ജി ഉൽപ്പന്നങ്ങളെയും പോലെയല്ല ബ്രെഡ്. വെറും മൂന്നോ നാലോ ദിവസത്തെ ആയുസ്സ് മാത്രമുള്ള ഒരു ഉൽപ്പന്നം എന്നും രാവിലെ രാജ്യമെമ്പാടുമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് കടകളിൽ കൃത്യസമയത്ത് എത്തിക്കുക എന്നത് ഒരു ലോജിസ്റ്റിക്സ് പരീക്ഷണമായിരുന്നു. വലിപ്പക്കൂടുതലും ഭാരക്കുറവുമുള്ള ബ്രെഡ് വണ്ടികളിൽ കൊണ്ടുപോകാനുള്ള ഉയർന്ന ട്രാൻസ്പോർട്ടേഷൻ ചെലവും, കുറഞ്ഞ ലാഭവിഹിതവും, ഓരോ നാട്ടിലുമുള്ള ലോക്കൽ ബേക്കറികളുടെ കടുത്ത മത്സരവും എച്ച്.യു.എല്ലിനെ നട്ടംതിരിച്ചു.
ഒടുവിൽ ഈ ബിസിനസ്സ് തങ്ങൾക്ക് യോജിച്ചതല്ലെന്ന് മനസ്സിലാക്കി എച്ച്.യു.എൽ പിന്മാറുകയും, പ്രശസ്ത ഇൻവെസ്റ്റ്മെന്റ് കമ്പനിയായ എവർസ്റ്റോൺ കാപ്പിറ്റൽ മോഡേൺ ബ്രെഡിനെ ഏറ്റെടുക്കുകയും ചെയ്തു. ഉടമസ്ഥതകൾ മാറിയെങ്കിലും ബ്രാൻഡ് നെയിം ഉണ്ടാക്കിയെടുത്ത വിശ്വസ്തത മോഡേണിനെ വിപണിയിൽ നിലനിർത്തി. പുതിയ ഉപഭോക്തൃ താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് അവർ ബ്രൗൺ ബ്രെഡ്, ഹോൾ വീറ്റ് ബ്രെഡ്, മിൽക്ക് ബ്രെഡ്, റസ്ക്, കേക്കുകൾ എന്നിങ്ങനെ തങ്ങളുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ നവീകരിച്ചു കൊണ്ടേയിരുന്നു.
ഒരു ബ്രാൻഡ് ജനങ്ങളുടെ മനസ്സിൽ ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞാൽ, ഉടമസ്ഥതകൾ എത്ര മാറിയാലും അതിന്റെ ക്വാളിറ്റി നിലനിർത്തിയാൽ അതിനെ വിപണിയിൽ നിന്ന് അത്രപെട്ടെന്ന് തുടച്ചുനീക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് മോഡേൺ ബ്രെഡിന്റെ ചരിത്രം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു. ഒരു സാധാരണക്കാരന്റെ വിശപ്പകറ്റാൻ ഗവൺമെന്റ് തുടങ്ങിയ ഒരു ലളിതമായ സംരംഭം ഇന്ന് ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയകരമായ ബിസിനസ്സ് കഥകളിലൊന്നായി നിലകൊള്ളുന്നു.
