അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപിന്റെ പ്രത്യേക പ്രതിനിധി സ്റ്റീവ് വിറ്റ്കോഫുമായി നടത്തിയ ചർച്ചകൾ എത്രത്തോളം ഭീതിജനകവും ശത്രുതാപരവുമായ അന്തരീക്ഷത്തിലായിരുന്നു എന്ന് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രി അബ്ബാസ് അരാഗ്ചി വെളിപ്പെടുത്തി. ചർച്ചകൾക്കിടയിൽ “ഏതു നിമിഷവും ബോംബാക്രമണം ഉണ്ടായേക്കാവുന്ന ഒരു സാഹചര്യത്തിൽ താങ്കൾ എപ്പോഴെങ്കിലും ചർച്ചയ്ക്ക് ഇരുന്നിട്ടുണ്ടോ” എന്ന് താൻ വിറ്റ്കോഫിനോട് നേരിട്ട് ചോദിച്ചതായി അരാഗ്ചി പറഞ്ഞു. എന്നാൽ ഈ ചോദ്യം ചർച്ചകളുടെ ഏത് ഘട്ടത്തിലോ സ്ഥലത്തോ വെച്ചാണ് ഉണ്ടായതെന്ന് വ്യക്തമല്ല. കഴിഞ്ഞ വർഷത്തെ ആണവ ചർച്ചകൾ മുതൽ ആരംഭിച്ച ഇവരുടെ സമ്പർക്കം ഫെബ്രുവരിയിൽ പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ട യുദ്ധത്തിനിടയിലും ഇടവിട്ട് തുടർന്നിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതൊരു ഔദ്യോഗിക ചർച്ചയല്ലെന്നാണ് ടെഹ്റാന്റെ നിലപാട്.
ഇറാൻ മാധ്യമമായ ‘മെഹർ ന്യൂസിന്’ നൽകിയ അഭിമുഖത്തിലാണ് അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യം പങ്കുവെച്ചത്. അമേരിക്കയുടെ സൈനിക അട്ടിമറിക്ക് മുന്നിൽ വെനിസ്വേല കീഴടങ്ങിയതുപോലെ ഇറാൻ കീഴടങ്ങില്ലെന്നും അരാഗ്ചി അഭിമുഖത്തിൽ വ്യക്തമാക്കി. ഒരു നേതാവിനെ പിടികൂടിയാൽ തകരുന്നതല്ല ഇറാന്റെ രാഷ്ട്രീയ സംവിധാനമെന്ന് ജനുവരി 3-ന് യുഎസ് സൈന്യം വെനിസ്വേലൻ പ്രസിഡന്റ് നിക്കോളാസ് മഡുറോയെ തടവിലാക്കിയ സംഭവം പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. കഴിഞ്ഞ വർഷം ആരംഭിച്ച അരാഗ്ചി-വിറ്റ്കോഫ് ചർച്ചകൾ ഒമാൻ മധ്യസ്ഥതയിൽ മസ്കറ്റിലും പിന്നീട് റോമിലും ജനീവയിലും വെച്ചാണ് പ്രധാനമായും നടന്നത്. അതിനുശേഷമാണ് യുദ്ധം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഏപ്രിലിൽ ഇസ്ലാമാബാദിലും മസ്കറ്റിലും മോസ്കോയിലും വെച്ച് വിറ്റ്കോഫുമായും ജാരെഡ് കുഷ്നറുമായും പാകിസ്ഥാന്റെ മധ്യസ്ഥതയിൽ ചർച്ചകൾ ആസൂത്രണം ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനുപുറമെ ഇരുവരും നേരിട്ട് സന്ദേശങ്ങൾ അയക്കുന്ന സമാന്തര ചാനലും നിലനിർത്തിയിരുന്നു. വാഷിംഗ്ടണിൽ നിന്നും അതോടൊപ്പം രാജ്യത്തെ തീവ്രനിലപാടുകാരിൽ നിന്നും കടുത്ത സമ്മർദ്ദം നേരിടുന്ന സാഹചര്യത്തിലാണ് അരാഗ്ചിയുടെ ഈ പ്രതികരണം പുറത്തുവരുന്നത്.
കഴിഞ്ഞ ജൂണിൽ വാഷിംഗ്ടണും ടെഹ്റാനും തമ്മിലുണ്ടാക്കിയ താൽക്കാലിക വെടിനിർത്തൽ ധാരണകൾ ഇപ്പോൾ പൂർണ്ണമായും പരാജയപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്. ഇറാനിയൻ തുറമുഖങ്ങൾക്ക് മേൽ അമേരിക്ക വീണ്ടും നാവിക ഉപരോധം ഏർപ്പെടുത്തിയപ്പോൾ, ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് അടച്ചുപൂട്ടിയതായി ഇറാനും പ്രഖ്യാപിച്ചു. ഫെബ്രുവരി-മാർച്ച് മാസങ്ങളിലെ യുദ്ധത്തിന്റെ അത്ര തീവ്രമല്ലെങ്കിലും ആക്രമണങ്ങൾ ഇപ്പോഴും തുടരുകയാണ്. തുടർച്ചയായി എട്ട് രാത്രികളിൽ അമേരിക്ക ഇറാനിൽ ആക്രമണം നടത്തിയതായാണ് റിപ്പോർട്ട്. ജോർദാനിലെ യുഎസ് താവളത്തിന് നേരെയുണ്ടായ ഇറാൻ മിസൈലാക്രമണത്തിൽ രണ്ട് സൈനികർ കൊല്ലപ്പെടുകയും ഒരാളെ കാണാതാവുകയും ചെയ്തതോടെ അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ മരണസംഖ്യ 16 ആയി ഉയർന്നു. ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് തുറന്നുകൊടുത്തില്ലെങ്കിൽ ശക്തമായ തിരിച്ചടിയുണ്ടാകുമെന്ന് ട്രംപ് ഭീഷണിപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, പശ്ചിമേഷ്യയിലാകെ പ്രത്യാക്രമണം വ്യാപിപ്പിക്കുമെന്നാണ് ഇറാന്റെ മുന്നറിയിപ്പ്.
അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലെ പ്രതിസന്ധികൾക്ക് പുറമേ ഇറാന്റെ ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തിലും അരാഗ്ചി കടുത്ത സമ്മർദ്ദത്തിലാണ്. ഫെബ്രുവരി 28-ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും നടത്തിയ സംയുക്ത ആക്രമണത്തിൽ കൊല്ലപ്പെട്ട ഇറാന്റെ പരമോന്നത നേതാവ് ആയത്തുള്ള അലി ഖമേനിയുടെ വിലാപയാത്രയ്ക്കിടെ അരാഗ്ചിക്ക് നേരെ പ്രതിഷേധമുണ്ടായതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. വിട്ടുവീഴ്ചകൾക്ക് തയ്യാറാകുന്നയാൾ എന്ന് വിളിച്ച് പ്രതിഷേധക്കാർ കല്ലെറിഞ്ഞതിനെ തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് അവിടെനിന്ന് മാറിനിൽക്കേണ്ടി വന്നു. പുതിയ പരമോന്നത നേതാവായി ചുമതലയേറ്റ ഖമേനിയുടെ മകൻ മൊജ്തബയുടെ നേരിട്ടുള്ള അനുമതിയില്ലാതെ ജൂണിലെ കരാറിൽ ഒപ്പുവെച്ചതിന് വിദേശകാര്യമന്ത്രി അരാഗ്ചി, പാർലമെന്റ് സ്പീക്കർ മുഹമ്മദ് ബഗർ ഗാലിബാഫ്, പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസഷ്കിയൻ എന്നിവർക്കെതിരെ കടുത്ത തീവ്രനിലപാടുകാർ രംഗത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. ഇത് ഭരണകൂടത്തിനെതിരെയുള്ള ഒരു ‘മൃദു അട്ടിമറി’ ആണെന്നാണ് ഇവരുടെ ആരോപണം. എന്നാൽ ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നത് ഒത്തുതീർപ്പിന് വേണ്ടിയല്ലെന്നും, അത് രാജ്യത്തിന്റെ പ്രതിരോധ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാണെന്നും സ്പീക്കർ ഗാലിബാഫ് ഔദ്യോഗിക ടെലിവിഷനിലൂടെ വ്യക്തമാക്കി. ആഭ്യന്തരവും അന്തർദ്ദേശീയവുമായ കടുത്ത വെല്ലുവിളികളിലൂടെയാണ് ഇറാൻ ഇപ്പോൾ കടന്നുപോകുന്നത്.
