“ടിവിയോ ഫ്രിഡ്ജോ വാങ്ങുമ്പോൾ അതിന്റെ ബോക്സിനുള്ളിൽ കാണുന്ന ആ വെളുത്ത, ഭാരം കുറഞ്ഞ സാധനത്തെ നിങ്ങൾ എന്താണ് വിളിക്കാറുള്ളത്? ‘തെർമോക്കോൾ’ (Thermocol) എന്നല്ലേ? എന്നാൽ തെർമോക്കോൾ എന്നത് ആ വസ്തുവിന്റെ ശാസ്ത്രീയ നാമമല്ലെന്നും, അത് ഒരു മനുഷ്യന്റെ പേരിൽ നിന്ന് ജനിച്ച വെറുമൊരു ബ്രാൻഡ് നാമം മാത്രമാണെന്നും പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? ഒരു ജർമ്മൻ കോർപ്പറേറ്റ് ഭീമൻ ‘ഇല്ല’ എന്ന് പറഞ്ഞ് മുഖത്തടിച്ചപ്പോൾ, സ്വന്തം വീട്ടിലെ അടുക്കളയിലിരുന്ന് പ്രഷർ കുക്കറും പാത്രങ്ങളും വെച്ച് പരീക്ഷണങ്ങൾ നടത്തി രണ്ട് ഇന്ത്യക്കാർ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ആ അത്ഭുത ബ്രാൻഡ്, ഇന്ന് ഒരു നാടിന്റെ മുഴുവൻ നിഘണ്ടുവും ഭാഷയുമായി മാറിയ കഥ അറിയാമോ? നമ്മൾ നിത്യേന കാണുന്ന ഈ വെളുത്ത പദാർത്ഥത്തിന് പിന്നിലെ ആരും പറയാത്ത ആ ഞെട്ടിക്കുന്ന ചരിത്രമറിയാമോ?”
“ഒരു ബ്രാൻഡ് പേര് എങ്ങനെ വിപണിയുടെ അന്തിമ വാക്കായി മാറി എന്നതിന്റെ ആ മാസ്സ് ബിസിനസ് വിജയത്തിലേക്ക് നമുക്കൊന്നിറങ്ങിപ്പോകാം.”
1950-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ് കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്. അന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ഐസ്, കെമിക്കലുകൾ, ഫ്രഷ് ഭക്ഷണസാധനങ്ങൾ എന്നിവ തണുപ്പ് നഷ്ടപ്പെടാതെ സൂക്ഷിക്കാനും (Thermal Insulation) വലിയ യന്ത്രങ്ങൾ കേടുപാടുകളില്ലാതെ സുരക്ഷിതമായി എത്തിക്കാനും മരത്തിന്റെ തൊലിയായ ‘കോർക്ക്’ (Cork) മാത്രമായിരുന്നു ഒരേയൊരു ആശ്രയം. എന്നാൽ വിലകൂടിയ കോർക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നത് ചെലവേറിയ കാര്യമായിരുന്നു. ആ കാലഘട്ടത്തിലാണ് ബോംബെയിലെ ആർ. എ. കോൾ ലിമിറ്റഡിൽ (R. A. Cole Ltd.) ജോലി ചെയ്തിരുന്ന കല്യാൺ കുമാർ നാഗ് (K. K. Nag), അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹപ്രവർത്തകനായ റുഡോൾഫ് ആർതർ കോൾ (Rudolf Arthur Cole) എന്നീ രണ്ട് കെമിക്കൽ ശാസ്ത്ര അഭിരുചിയുള്ള ചെറുപ്പക്കാർ ഒരു വിപ്ലവകരമായ മാറ്റത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത്.
ജർമ്മനിയിലെ ആഗോള കെമിക്കൽ ഭീമന്മാരായ BASF അക്കാലത്ത് വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ‘എക്സ്പാൻഡഡ് പോളിസ്റ്റൈറീൻ’ (Expanded Polystyrene – EPS) എന്ന പ്ലാസ്റ്റിക് അധിഷ്ഠിത ഇൻസുലേഷൻ മെറ്റീരിയൽ എന്തുകൊണ്ട് ഇന്ത്യയിൽ അവതരിപ്പിച്ചുകൂടാ എന്ന് അവർ ചിന്തിച്ചു. വൻ പ്രതീക്ഷയോടെ അവർ ജർമ്മൻ കമ്പനിയായ BASF-നെ സമീപിച്ചു. എന്നാൽ “ഇന്ത്യ പോലുള്ള ഒരു പിന്നാക്ക വിപണിയിൽ ഇത്രയും അഡ്വാൻസ്ഡ് ആയ പ്ലാസ്റ്റിക് ഇൻസുലേഷന് യാതൊരു സാധ്യതയുമില്ല,” എന്ന് പറഞ്ഞ് BASF അവരുടെ നിർദ്ദേശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
പക്ഷേ തോറ്റുകൊടുക്കാൻ അവർ തയ്യാറല്ലായിരുന്നു! “അവർ തരുന്നില്ലെങ്കിൽ എന്താ, നമ്മൾ തന്നെ ഇത് ഇന്ത്യയിൽ ഉണ്ടാക്കും!” എന്ന ഉറച്ച തീരുമാനത്തിൽ അവർ രണ്ടുപേരും സ്വന്തം വീടുകളിലും അടുക്കളകളിലും പരീക്ഷണങ്ങൾ തുടങ്ങി. ചെറിയ പോളിസ്റ്റൈറീൻ തരികളെ (Beads) നീരാവി ഉപയോഗിച്ച് ചൂടാക്കി എക്സ്പാൻഡ് ചെയ്യിച്ച്, അതിനുള്ളിൽ 98 ശതമാനവും വായു നിറച്ച്, ഭാരമില്ലാത്തതും എന്നാൽ ശക്തവുമായ ബ്ലോക്കുകളാക്കി മാറ്റാൻ അവർ നടത്തിയ പരീക്ഷണങ്ങൾ ഒടുവിൽ വൻ വിജയമായി. സ്വന്തമായി സാങ്കേതികവിദ്യ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത ഇവർ മൂന്ന് പ്രമുഖ പേറ്റന്റുകളാണ് ഇന്ത്യയിൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്തത്!
ഇനി ഉൽപ്പന്നത്തിന് ജനകീയമായ ഒരു പേര് വേണം. താപനിലയെ പ്രതിരോധിക്കുന്നത് എന്ന അർത്ഥത്തിൽ ‘Thermo’ എന്ന വാക്കും, ഈ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ രാപ്പകലില്ലാതെ അധ്വാനിച്ച റുഡോൾഫ് ആർതർ കോളിന്റെ പേരായ ‘Cole’ എന്ന വാക്കും ചേർത്ത് അവർ ആ ഉൽപ്പന്നത്തിന് പേരിട്ടു—’Thermocole’!
ഒരു ജർമ്മൻ ഭീമൻ വേണ്ടെന്ന് വെച്ച ഈ കുഞ്ഞു കണ്ടുപിടുത്തം ഇന്ത്യൻ വിപണിയെ അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ ഉലച്ചുകളഞ്ഞു. ഐസ് ബോക്സുകൾ, മീൻ പെട്ടികൾ, നിർമ്മാണ മേഖലയിലെ ഇൻസുലേഷൻ എന്നിവയ്ക്ക് പുറമെ ടിവി, ഫ്രിഡ്ജ്, വാഷിംഗ് മെഷീൻ, കമ്പ്യൂട്ടറുകൾ തുടങ്ങിയ ഇലക്ട്രോണിക്സ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ പൊട്ടിയടർന്നു പോകാതെ ട്രാൻസ്പോർട്ട് ചെയ്യാൻ ഇതിലും മികച്ചൊരു ഓപ്ഷൻ ഇല്ലെന്ന് രാജ്യത്തെ കമ്പനികൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. ഇതിന്റെ വൻ വിപണി സാധ്യതയും കോടികളുടെ ബിസിനസ്സും കണ്ടപ്പോൾ, പണ്ട് ‘നോ’ പറഞ്ഞ് ആട്ടിപ്പായിച്ച അതേ BASF കമ്പനി 1960-കളിൽ ആർ. എ. കോൾ കമ്പനിയെയും അവരുടെ ‘Thermocole’ എന്ന ട്രേഡ്മാർക്ക് അവകാശങ്ങളെയും വൻ തുക നൽകി സ്വന്തമാക്കി!
പക്ഷേ, അപ്പോഴേക്കും ചരിത്രം കുറിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ജറോക്സ് (Xerox) എന്നത് ഫോട്ടോകോപ്പി എന്ന അർത്ഥത്തിലും, ഗൂഗിൾ (Google) എന്നത് ഇന്റർനെറ്റ് സെർച്ച് എന്ന അർത്ഥത്തിലും ലോകം ഉപയോഗിക്കാൻ തുടങ്ങിയത് പോലെ, ഇന്ത്യക്കാരുടെ മനസ്സിൽ ‘Expanded Polystyrene’ എന്ന കെമിക്കൽ പേരിന് പകരം ‘Thermocol’ എന്ന ആ ബ്രാൻഡ് നാമം ആ വസ്തുവിന്റെ യഥാർത്ഥ പേരായി മാറിപ്പോയി!
ഇന്ന് LG, Samsung, Panasonic, Honda, Philips തുടങ്ങി സകല വിദേശി കമ്പനികളും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഇപിഎസ് പാക്കേജിംഗ് ഇൻഡസ്ട്രിക്ക് ഇന്ത്യയിൽ തുടക്കമിട്ടത് അന്നത്തെ ആ രണ്ട് മനുഷ്യരുടെ വാശിയായിരുന്നു. പ്രകൃതിയിൽ എളുപ്പത്തിൽ വിഘടിക്കാത്തതിനാലും പരിസ്ഥിതി പ്രശ്നങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്നതിനാലും ഇന്ന് സിംഗിൾ-യൂസ് തെർമോക്കോൾ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്ക് നിരോധനങ്ങൾ വരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഒരു മനുഷ്യന്റെ പേരിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ബ്രാൻഡ് നാമം ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഷയായി മാറിയ ഈ കഥ ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ വിസ്മയങ്ങളിൽ ഒന്നായി ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നു!
