1959-ലെ ഒരു പുലർച്ചെ. തൃശ്ശൂർ റൈസ് ബസാറിലെ പൊടിപടലങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഇടവഴിയിൽ, ചുമട്ടുകാർ നിലത്തിട്ടു വലിക്കുന്ന അരിച്ചാക്കുകൾക്കിടയിലൂടെ ഒരാൾ നടന്നുപോയി—എം. ഒ. ജോൺ.
ആകാലത്ത്… തെരുവിൽ നടന്നിരുന്ന കച്ചവടത്തിന് ഒരു പൊതുസ്വഭാവമുണ്ടായിരുന്നു. ചാക്കിൽ നിന്ന് അളന്നുതൂക്കി തുണിസഞ്ചിയിൽ വാങ്ങുന്ന വെറുമൊരു അൺബ്രാൻഡഡ് കമ്മോഡിറ്റി മാത്രമായിരുന്നു അരി. ചീഞ്ഞ മണമുള്ളതും, കല്ലും നെല്ലും പതിരും നിറഞ്ഞതുമായ ധാന്യങ്ങൾ വീട്ടിലെത്തിച്ച് മണിക്കൂറുകളോളം മുറത്തിൽ കൊഴിച്ച് കല്ലുപെറുക്കി മാറ്റേണ്ടത് വീട്ടമ്മമാരുടെ തീരാദുരിതമായിരുന്നു. “അരി എന്നാൽ ഇങ്ങനെയൊക്കെത്തന്നെയാണ്, ഇതിലൊന്നും വലിയ മാറ്റം കൊണ്ടുവരാൻ കഴിയില്ല” എന്ന് സാധാരണക്കാരും വ്യാപാരികളും ഒരേപോലെ വിശ്വസിച്ചു. എന്നാൽ കേരള വ്യാപാരി വ്യവസായി ഏകോപന സമിതിയുടെ സ്ഥാപക ജനറൽ സെക്രട്ടറിയും ചേംബർ ഓഫ് കൊമേഴ്സ് പ്രസിഡന്റുമൊക്കെയായി പിന്നീട് നാടിന് പ്രിയങ്കരനായി മാറിയ എം. ഒ. ജോൺ ആ തെരുവിൽ നിന്ന് കണ്ടത് മറ്റൊരു സാധ്യതയായിരുന്നു—”നല്ല ഭക്ഷണം എല്ലാവർക്കും ലഭ്യമാക്കുക” എന്ന ഒറ്റ ചിന്തയിൽ, അരിയെയും കൃത്യമായ ക്വാളിറ്റി നിയന്ത്രണങ്ങളോടെ ജനങ്ങൾക്ക് വിശ്വസിച്ചു വാങ്ങാൻ പറ്റിയ ഒരു ബ്രാൻഡാക്കി മാറ്റാൻ കഴിയും! അങ്ങനെ ‘മഞ്ഞിലാസ്’ എന്ന പേരിൽ ഒരു കൊച്ചു റൈസ് മില്ലിംഗ് ബിസിനസ്സും, കരുത്തിന്റെയും കുതിപ്പിന്റെയും പ്രതീകമായി രണ്ട് കുതിരകൾ അണിനിരന്ന ‘ഡബിൾ ഹോഴ്സ്’ എന്ന ലോഗോയും പിറവിയെടുത്തു.
പക്ഷേ, വെറുമൊരു പേര് മാറ്റം കൊണ്ടോ ആകർഷകമായ പാക്കറ്റ് കൊണ്ടോ വിപണി പിടിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് വ്യക്തമായി അറിയാമായിരുന്നു. ഉപഭോക്താക്കൾ പണം മുടക്കണമെങ്കിൽ അവർ അനുഭവിക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പ്രശ്നം പരിഹരിക്കപ്പെടണം. അടുക്കളയിലെ സ്ത്രീകളുടെ ഏറ്റവും വലിയ തലവേദനയായ ‘കല്ലുകടിയെ’ പൂർണ്ണമായി അവസാനിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹം വലിയൊരു സാങ്കേതിക ചൂതാട്ടത്തിന് തുനിഞ്ഞിറങ്ങി. വിദേശ നിർമ്മിത ‘സോർട്ടെക്സ്’ ഒപ്റ്റിക്കൽ കളർ സോർട്ടിംഗ് യന്ത്രങ്ങൾ കേരളത്തിലെ പരമ്പരാഗത റൈസ് മില്ലിലേക്ക് ആദ്യമായി കൊണ്ടുവന്നത് മഞ്ഞിലാസ് ആയിരുന്നു. കല്ലുകളെയും നിറം മാറിയതോ കേടായതോ ആയ ധാന്യങ്ങളെയും ഹൈ-സ്പീഡ് ക്യാമറക്കണ്ണുകൾ ഉപയോഗിച്ച് വേർതിരിച്ച്, പൂർണ്ണമായും കല്ലില്ലാത്ത ‘സ്റ്റോൺലെസ്സ് റൈസ്’ വിപണിയിലിറങ്ങിയതോടെ പരമ്പരാഗത വിപണി അമ്പരന്നു. ഗുണനിലവാരത്തിൽ ഒട്ടും വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാതിരുന്ന കമ്പനി, കേരളത്തിൽ ഐ.എസ്.ഒ 9001 (ISO 9001:2000) സർട്ടിഫിക്കേഷൻ സ്വന്തമാക്കുന്ന ആദ്യ റൈസ് മില്ലുകളിലൊന്നായി മാറി സ്വന്തം നിലവാരത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങൾ സ്വയം തിരുത്തിക്കുറിച്ചു. പാലക്കാടൻ മട്ടയും, പൊന്നിയും, ജയയും, ഇഡ്ഡലി റൈസും, നെയ്ച്ചോർ അരിയും, പായസം അരിയും അടക്കം ഇരുപതിലധികം അരിയിനങ്ങൾ വിപണിയിലെത്തിച്ച് അവർ അരിവിപണിയുടെ കുത്തക പിടിച്ചടക്കി.
എന്നാൽ, അരി മാത്രം വിറ്റാൽ കമ്പനിയുടെ ഭാവി സുരക്ഷിതമല്ലെന്ന് മാനേജ്‌മെന്റ് വളരെ നേരത്തെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു. 1990-കളോടെ സാമ്പത്തിക ഉദാരവൽക്കരണവും ഐ.ടി മേഖലയുടെ വളർച്ചയും കാരണം മലയാളി കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ വലിയ തോതിൽ ജോലിക്ക് പോകാൻ തുടങ്ങിയ കാലമായിരുന്നു അത്. അന്നത്തെ പരമ്പരാഗത പ്രഭാതഭക്ഷണ ശീലങ്ങൾക്ക് വലിയൊരു സമയപരിമിതി നേരിട്ടു. ഉദാഹരണത്തിന് പുട്ടുണ്ടാക്കണമെങ്കിൽ തലേദിവസം തന്നെ അരി കുതിർത്തുണക്കി, ഇടിച്ചു പൊടിച്ച് വറുത്തെടുക്കണം. ഈ സമയക്കുറവെന്ന വലിയ ഉപഭോക്തൃ പ്രതിസന്ധിയെ ബിസിനസ്സ് അവസരമാക്കി മാറ്റിയ ഡബിൾ ഹോഴ്സ്, ‘കൺവീനിയൻസ് ഫുഡ്’ വിപ്ലവത്തിന് തിരികൊളുത്തി. അങ്ങനെ റെഡിമെയ്ഡ് പുട്ടുപൊടിയും, തത്സമയം തയ്യാറാക്കാവുന്ന ഇടിയപ്പം, അപ്പം, ഇഡ്ഡലി, ദോശ ഇൻസ്റ്റന്റ് മിക്സുകളും പാക്കറ്റുകളിലാക്കി അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചു.
2000-ൽ സ്ഥാപകൻ എം. ഒ. ജോൺ വിടപറഞ്ഞതോടെ, വിനോദ് മഞ്ഞില, സജീവ് മഞ്ഞില എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ രണ്ടാം തലമുറ ബിസിനസ്സിന്റെ കടിഞ്ഞാൺ ഏറ്റെടുത്തു. അവർ ആ കൊച്ചു റൈസ് മില്ലിനെ പൂർണ്ണ തോതിലുള്ള എഫ്.എം.സി.ജി ഭീമനാക്കി മാറ്റി. പുട്ടുപൊടിയിൽ തുടങ്ങി ഗോതമ്പ് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, കറിമസാലകൾ, ശുദ്ധമായ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, നാടൻ അച്ചാറുകൾ, വെളിച്ചെണ്ണ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ, റെഡി-ടു-ഈറ്റ് വിഭവങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ ഇരുന്നൂറ്റമ്പതിലധികം ഉൽപ്പന്നങ്ങളുടെ പടുകൂറ്റൻ പോർട്ട്ഫോളിയോ ആണ് അവർ പടുത്തുയർത്തിയത്. ഇതേ കാലഘട്ടത്തിൽ മലയാളികൾ ഗൾഫിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും അമേരിക്കയിലേക്കും ഓസ്ട്രേലിയയിലേക്കും വൻതോതിൽ കുടിയേറിയപ്പോൾ, ഡബിൾ ഹോഴ്സ് ആ ആഗോള പ്രവാസി ശൃംഖലയെ കൃത്യമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. ലോകത്തെ ഇരുപത്താറിലധികം രാജ്യങ്ങളിലെ സൂപ്പർമാർക്കറ്റ് ഷെൽഫുകളിൽ കേരളത്തിന്റെ തനത് നാടൻ രുചികൾ പറന്നെത്തി. തൃശ്ശൂരിൽ ഏകദേശം പത്തുകോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപത്തിൽ ഇന്റഗ്രേറ്റഡ് ഫുഡ് പാർക്ക് അടക്കം ആധുനിക മാനുഫാക്ചറിംഗ് ഹബ്ബുകൾ അവർ സ്ഥാപിച്ചു.
എന്നാൽ, വിജയത്തിന്റെ കൊടുമുടി കയറുമ്പോഴും കോർപ്പറേറ്റ് ലോകം കരുതിവെച്ച കടുത്ത പരീക്ഷണങ്ങൾ ഡബിൾ ഹോഴ്സിനെയും ബാധിച്ചു. മാതൃസ്ഥാപനമായ മഞ്ഞിലാസ് ഫുഡ് ടെക് കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ ഏകദേശം 341 കോടി രൂപയുടെ റെക്കോർഡ് വിറ്റുവരവ് നേടിയെങ്കിലും, അടിത്തട്ടിൽ കാര്യങ്ങൾ അത്ര സുഖകരമായിരുന്നില്ല. ഈസ്റ്റേണും, നിറപറയും, ബ്രാഹ്മിൺസും, ആച്ചിയും, പുതിയ കാലത്തിന്റെ ഐ.ഡി ഫ്രഷും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വമ്പൻ ബ്രാൻഡുകൾ കടുത്ത മത്സരവുമായി വിപണിയിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു. അസംസ്കൃത വസ്തുക്കളുടെ അനിയന്ത്രിതമായ വിലക്കയറ്റവും, ഭീമമായ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ-പരസ്യ ചെലവുകളും കാരണം 341 കോടിയുടെ വിറ്റുവരവിലും കമ്പനിക്ക് കഴിഞ്ഞ വർഷം ഏകദേശം നാല് കോടി രൂപയോളം പ്രവർത്തന നഷ്ടം നേരിടേണ്ടി വന്നു. റെവന്യൂ വളരുമ്പോഴും ലാഭവിഹിതം ചോർന്നുപോകുന്ന പ്രതിസന്ധി!
അവിടെയാണ് ഇന്ന് ഇന്ത്യൻ കോർപ്പറേറ്റ് ലോകം മുഴുവൻ ആകാംക്ഷയോടെ ഉറ്റുനോക്കുന്ന ഏറ്റവും പുതിയ വഴിത്തിരിവ് അരങ്ങേറുന്നത്! ഡബിൾ ഹോഴ്സ് എന്ന ശക്തമായ ബ്രാൻഡ് വാല്യു തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, വിപ്രോയും (Wipro Consumer Care) മുരുഗപ്പ ഗ്രൂപ്പും (Murugappa Group) അടക്കമുള്ള ആഗോള കോർപ്പറേറ്റ് ഭീമന്മാർ ഏകദേശം അഞ്ഞൂറ് കോടി രൂപയോളം വാല്യൂവേഷനിൽ ഡബിൾ ഹോഴ്സിനെ ഏറ്റെടുക്കാനുള്ള ഗൗരവകരമായ ചർച്ചകൾ നടത്തുന്നു എന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പുറത്തുവരുന്നു. തൃശ്ശൂരിലെ ഒരു പൊടിനിറഞ്ഞ റൈസ് ബസാറിൽ വെറും അരിച്ചാക്കുകൾക്കിടയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, ആധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യ കൊണ്ടും കൺവീനിയൻസ് പ്രൊഡക്റ്റുകൾ കൊണ്ടും ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മലയാളിയുടെ അടുക്കള ഭരിച്ച ഡബിൾ ഹോഴ്സ്, ഒരു പ്രാദേശിക സംരംഭത്തിന് എങ്ങനെ ആഗോള ഭീമന്മാർ കൊതിക്കുന്ന കോടികളുടെ മൂല്യമായി മാറാം എന്ന് തെളിയിച്ച കേരളത്തിന്റെ മായാത്ത ബിസിനസ്സ് വിസ്മയമാണ്!
