റഷ്യയിൽ നിന്ന് ക്രൂഡ് ഓയിൽ ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കെതിരെ 100 ശതമാനം വരെ താരിഫ് ചുമത്താൻ അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാൾഡ് ട്രംപ് ഒപ്പുവെച്ച ‘ലിൻഡ്സെ ഒ ഗ്രഹാം സാംക്ഷൻസ് ബിൽ’ പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നതോടെ, വീണ്ടുമൊരു അമേരിക്കൻ ഉപരോധ ഭീഷണിയിലാണ് ഇന്ത്യ. എന്നാൽ, സാമ്പത്തിക സമ്മർദ്ദങ്ങൾക്കും ഉപരോധ ഭീഷണികൾക്കും മുന്നിൽ ഇന്ത്യ വഴങ്ങില്ലെന്നതിന് കാൽ നൂറ്റാണ്ട് മുൻപത്തെ ചരിത്രം തന്നെ സാക്ഷി. 1998-ൽ പൊഖ്റാൻ അണുക പരീക്ഷണത്തിന് പിന്നാലെ വൻശക്തിയായ അമേരിക്ക ഏർപ്പെടുത്തിയ ഉപരോധത്തെ നിഷ്പ്രഭമാക്കി തിരിച്ചടിച്ച് അത് പിൻവലിക്കാൻ അന്നത്തെ വാഷിംഗ്ടൺ ഭരണകൂടത്തെ നിർബന്ധിതരാക്കിയ ഇന്ത്യയുടെ നയതന്ത്ര മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ ലോകരാഷ്ട്രങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ എന്നും വലിയൊരു പാഠമാണ്.
1998 മേയ് 11-നാണ് അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി അടൽ ബിഹാരി വാജ്പേയിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ‘ഓപ്പറേഷൻ ശക്തി’ (പൊഖ്റാൻ-II) എന്ന പേരിൽ രാജസ്ഥാനിലെ പൊഖ്റാനിൽ ഇന്ത്യ വിജയകരമായി ഭൂഗർഭ അണുക പരീക്ഷണം നടത്തിയത്. പൂർണ്ണ സജ്ജമായ ആണവശക്തിയായി ഭാരതം മാറിയെന്ന വാജ്പേയിയുടെ പ്രഖ്യാപനം വാഷിംഗ്ടണെ ഞെട്ടിച്ചു. തുടർന്ന് അന്നത്തെ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ബിൽ ക്ലിന്റൻ ഗ്ലെൻ ഭേദഗതി നിയമ പ്രകാരം ഇന്ത്യയ്ക്കെതിരെ ശക്തമായ സാമ്പത്തിക, സൈനിക ഉപരോധങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിച്ചു. സാമ്പത്തിക സഹായങ്ങൾ തടയുക, ലോകബാങ്ക് വായ്പകൾ റദ്ദാക്കുക, സൈനിക സഹകരണവും സാങ്കേതികവിദ്യ കൈമാറ്റവും നിർത്തിവെക്കുക തുടങ്ങിയവയായിരുന്നു ഉപരോധത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ. തങ്ങളുടെ താളത്തിന് തുള്ളാൻ ഇന്ത്യയെ നിർബന്ധിതരാക്കുക എന്നതായിരുന്നു യുഎസിന്റെ തന്ത്രം.
എന്നാൽ, അമേരിക്കൻ സമ്മർദ്ദത്തിന് വഴങ്ങാൻ ന്യൂഡൽഹി വിസമ്മതിച്ചു. വിദേശനിക്ഷേപം പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചും ഐടി, സർവീസ് മേഖലകളിൽ വൻ വളർച്ച കൈവരിച്ചും ഇന്ത്യ തങ്ങളുടെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ കൂടുതൽ ശക്തമാക്കി നിലനിർത്തി. വ്യാപാര പങ്കാളിത്തം വൈവിധ്യവത്കരിക്കുകയും നയതന്ത്ര ചർച്ചകൾ സജീവമായി തുടരുകയും ചെയ്തു. ഇന്ത്യയുടെ വളർന്നുവരുന്ന വിപണി സാധ്യതകളും സാമ്പത്തിക തകർച്ചയില്ലാത്ത മുന്നേറ്റവും കണ്ട അമേരിക്കയ്ക്ക് ഒടുവിൽ തങ്ങളുടെ നീക്കം പരാജയപ്പെട്ടെന്ന് ബോധ്യപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് വെറും മൂന്ന് വർഷങ്ങൾക്ക് ശേഷം, 2001 സെപ്റ്റംബർ 22-ന് അന്നത്തെ യുഎസ് പ്രസിഡന്റ് ജോർജ്ജ് ഡബ്ല്യു ബുഷ് ഈ ഉപരോധങ്ങൾ പൂർണ്ണമായും റദ്ദാക്കാൻ നിർബന്ധിതനാവുകയായിരുന്നു. കാൽ നൂറ്റാണ്ടിനു ശേഷം വീണ്ടുമൊരു അമേരിക്കൻ ഉപരോധ ഭീഷണി ഉയരുമ്പോൾ, ഭാരതത്തിന്റെ അന്ന് കണ്ട നയതന്ത്ര കരുത്ത് തന്നെയാണ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിലുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഊർജ്ജം.
