ഭാരതത്തിലെ പുരാതന സാംസ്കാരിക പൈതൃക സ്ഥാനങ്ങളും ക്ഷേത്ര അവശിഷ്ടങ്ങളും വീണ്ടെടുക്കുന്നതിനായുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ മറ്റൊരു നിർണ്ണായക വഴിത്തിരിവ്. ഗുജറാത്തിലെ ഭറൂച്ചിലുള്ള പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പുരാതന ജാമി മസ്ജിദ് കെട്ടിടത്തിൽ 19-ാം ജൈന തീർത്ഥങ്കരനായ മല്ലിനാഥ ഭഗവാന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ടെത്തിയ സംഭവത്തിൽ ആരാധനാ അവകാശവും വിഗ്രഹ സംരക്ഷണവും ആവശ്യപ്പെട്ട് ജൈന-ഹിന്ദു ഭക്തർ ഗുജറാത്ത് ഹൈക്കോടതിയെ സമീപിച്ചു. ഭാരതത്തിന്റെ പുരാതന നിർമ്മിതികളും സംസ്കാരവും തകർക്കപ്പെട്ട ചരിത്ര സത്യങ്ങൾ ഒന്നൊന്നായി പുറത്തുവരുന്നതിന്റെ പുതിയ തെളിവായി ഈ സംഭവം വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ഗിയാസുദ്ദീൻ തുഗ്ലക്കിന്റെ ഭരണകാലത്ത് പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതെന്ന് കരുതപ്പെടുന്ന മസ്ജിദിന്റെ ബേസ്‌മെന്റിൽ നടത്തിയ പരിശോധനയ്ക്കിടെയാണ് അതീവ പവിത്രമായ മല്ലിനാഥ ഭഗവാന്റെ വിഗ്രഹം കണ്ടെത്തിയത്. വിഗ്രഹം കണ്ടെത്തിയതിനെ തുടർന്ന് പ്രാദേശിക ഹിന്ദു, ജൈന സംഘടനകൾ വൻ പ്രതിഷേധ റാലികൾ സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു. പവിത്രമായ ഈ വിഗ്രഹം നശിപ്പിക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടി ഹരിശങ്കർ ജെയിൻ, രാഹുൽ ദിവാൻ എന്നിവരുൾപ്പെടെ അഞ്ച് ഹർജിക്കാരാണ് ഹൈക്കോടതിയിൽ അടിയന്തര ഹർജി നൽകിയത്.
വിഗ്രഹത്തിന്റെ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ജൈന സമുദായത്തിന് അവിടെ പൂജയും ആരാധനയും നടത്താൻ അനുമതി നൽകണമെന്നും ഹർജിക്കാർ ആവശ്യപ്പെട്ടു. 1909-ൽ പുരാവസ്തു വകുപ്പ് (ASI) ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള സംരക്ഷിത സ്മാരകമായി പ്രഖ്യാപിച്ച ഈ കെട്ടിടത്തിന് കേടുപാടുകൾ വരുത്താൻ അനുവദിക്കരുതെന്ന് സർക്കാരും ആവശ്യപ്പെട്ടു. കേസിൽ ഹർജിക്കാരുടെ വാദത്തിൽ കഴമ്പുണ്ടെന്ന് സർക്കാരിന് വേണ്ടി ഹാജരായ പ്ലീഡർ ജി.എച്ച് വിർക്ക് വ്യക്തമാക്കി. തുടർന്ന് കേസ് തുടർവാദത്തിനായി ജസ്റ്റിസ് നിഷാ ഠാക്കൂർ മാറ്റിവെച്ചു. കേന്ദ്ര സർക്കാരിനെയും പുരാവസ്തു വകുപ്പിനെയും മസ്ജിദ് കമ്മിറ്റിയെയും കേസിൽ എതിർകക്ഷികളാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ഭാരതത്തിലെ പുരാതന ക്ഷേത്ര സമുച്ചയങ്ങൾ വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള പോരാട്ടത്തിൽ ഈ കേസ് അതീവ നിർണ്ണായകമാണ്.
