ലോകത്തെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വനിതകളുടെ പട്ടികയെടുക്കുമ്പോൾ ഇന്ന് നീത അംബാനി എന്ന പേര് ഒഴിവാക്കാനാകാത്ത ഒന്നാണ്. എന്നാൽ ആഡംബരത്തിന്റെയും അധികാരത്തിന്റെയും ഈ കൊടുമുടിക്ക് പിന്നിൽ പരിഹാസങ്ങളെയും വെല്ലുവിളികളെയും നിശ്ചയദാർഢ്യം കൊണ്ട് അതിജീവിച്ച ഒരു സാധാരണ അധ്യാപികയുടെ കഥയുണ്ട്.
മുംബൈയിലെ ഒരു ഇടത്തര ഗുജറാത്തി കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച നീത, ഒരു പ്രൊഫഷണൽ ഭരതനാട്യം നർത്തകിയായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ നീതയുടെ നൃത്തം ശ്രദ്ധിക്കാനിടയായ ധീരുഭായ് അംബാനിയാണ് തന്റെ മകൻ മുകേഷിന് അനുയോജ്യയായ പങ്കാളി ഈ പെൺകുട്ടിയാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. എന്നാൽ ഏഷ്യയിലെ തന്നെ വലിയ ധനിക കുടുംബത്തിലേക്കുള്ള വിവാഹാലോചന വന്നപ്പോഴും നീതയ്ക്ക് ഒരു നിബന്ധനയുണ്ടായിരുന്നു. കോടീശ്വരന്മാരുടെ മരുമകളായിട്ടും മാസങ്ങളോളം നീത 800 രൂപ ശമ്പളത്തിന് ജോലിക്ക് പോയി എന്നത് അവരുടെ ലാളിത്യത്തിന്റെ തെളിവായിരുന്നു.
മുകേഷ് അംബാനിയുടെ ജീവിതപങ്കാളി എന്നതിലുപരി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബിസിനസ്സ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ നട്ടെല്ലായി നീത മാറി. റിലയൻസിന്റെ പല നിർണ്ണായക തീരുമാനങ്ങളിലും അവരുടെ ബുദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നു.നീത എന്ന ബിസിനസ്സ് വ്യക്തിത്വത്തെ ലോകം തിരിച്ചറിഞ്ഞത് ഗുജറാത്തിലെ ജാംനഗറിലാണ്. 1990-കളുടെ അവസാനത്തിൽ, വരണ്ടുണങ്ങിയ ജാംനഗറിൽ റിലയൻസ് റിഫൈനറിക്കൊപ്പം ഒരു ലോകോത്തര ടൗൺഷിപ്പ് നിർമ്മിക്കാനുള്ള ചുമതല നീത ഏറ്റെടുത്തു. “അംബാനി കുടുംബത്തിലെ ഒരു മരുമകൾക്ക് ഈ പൊടിപടലങ്ങൾക്കിടയിൽ എന്ത് ചെയ്യാനാകും?” എന്ന പരിഹാസങ്ങൾക്കിടയിൽ, മാസങ്ങളോളം അവിടെ തമ്പടിച്ച് അവർ ആ മണലാരണ്യത്തെ ഹരിതവനമാക്കി മാറ്റി. ഇന്ന് ലക്ഷക്കണക്കിന് മാവുകൾ പൂക്കുന്ന ജാംനഗർ ടൗൺഷിപ്പ് നീതയുടെ മാനേജ്മെന്റ് മികവിന്റെ ആദ്യ മുദ്രയാണ്.
നീത അംബാനിയെ നമ്മൾ ഇന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കാണുന്നത് ഐപിഎൽ ഗാലറികളിലാണ്. എന്നാൽ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് എന്ന ടീമിന്റെ ആദ്യകാലം അങ്ങേയറ്റം ദയനീയമായിരുന്നു. ആദ്യത്തെ രണ്ട് വർഷവും ടീം കനത്ത പരാജയങ്ങൾ ഏറ്റുവാങ്ങി. സോഷ്യൽ മീഡിയയും മാധ്യമങ്ങളും നീതയെ ക്രൂരമായി പരിഹസിച്ചു. “ബിസിനസ്സുകാർ എന്തിനാണ് ക്രിക്കറ്റിൽ ഇടപെടുന്നത്?” എന്ന പരിഹാസം അവർക്ക് നേരിടേണ്ടി വന്നു. ആ പരാജയങ്ങളെ അവർ ഒരു വെല്ലുവിളിയായി സ്വീകരിച്ചു. അവർ ക്രിക്കറ്റിനെക്കുറിച്ച് പഠിച്ചു, ഓരോ കളിക്കാരനുമായി നേരിട്ട് സംസാരിച്ചു. കളിക്കാർക്ക് മാനസിക പിന്തുണ നൽകിയും, ടീമിനെ ഒരു കുടുംബമായി വളർത്തിയെടുത്തും അവർ മുംബൈ ഇന്ത്യൻസിനെ അഞ്ച് തവണ ചാമ്പ്യന്മാരാക്കി. ഇന്ന് ഐപിഎല്ലിലെ ഏറ്റവും കരുത്തരായ ടീമായി മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് മാറിയതിന് പിന്നിൽ നീതയുടെ ആ വലിയ പോരാട്ടമുണ്ട്.
ഒരു പുരുഷാധിപത്യ ബിസിനസ് ലോകത്ത്, പ്രത്യേകിച്ചും ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് കുടുംബത്തിൽ, തന്റെ വ്യക്തിത്വം തെളിയിക്കുക എന്നത് വലിയൊരു വെല്ലുവിളിയായിരുന്നു. റിലയൻസിന്റെ ബോർഡിൽ എത്തുമ്പോൾ, “മുകേഷ് അംബാനിയുടെ ഭാര്യ” എന്നതിനപ്പുറം ഒരു ‘ബിസിനസ് വുമൺ’ ആയി അംഗീകരിക്കപ്പെടാൻ അവർക്ക് കഠിനാധ്വാനം ചെയ്യേണ്ടി വന്നു. ലാഭവിഹിതം മാത്രമല്ല, ബിസിനസ്സിന് ഒരു ‘സാമൂഹിക മുഖം’ (Social Face) വേണമെന്ന അവരുടെ നിർബന്ധമാണ് റിലയൻസ് ഫൗണ്ടേഷനെ ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ എൻജിഒകളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റിയത്.
നീതയുടെ ആശയങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ധീരുഭായ് അംബാനി ഇന്റർനാഷണൽ സ്കൂൾ എന്ന വിദ്യാലയം പിറക്കുന്നത്. ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും മികച്ച സ്കൂളുകളിലൊന്നായി അതിനെ മാറ്റിയെടുക്കുന്നതിൽ അവരുടെ അധ്യാപികയെന്ന അനുഭവസമ്പത്ത് വലിയ പങ്കുവഹിച്ചു. ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ അവരുടെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയങ്ങളിലൊന്ന് മുംബൈ ഇന്ത്യൻസ് എന്ന ഐപിഎൽ ടീമാണ്. തുടക്കത്തിൽ പതറിയ ടീമിനെ ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മൂല്യമുള്ള സ്പോർട്സ് ബ്രാൻഡുകളിൽ ഒന്നാക്കി മാറ്റിയത് നീതയുടെ സജീവമായ ഇടപെടലുകളും ടീമിനോടുള്ള പാഷനുമാണ്.
ബിസിനസ്സിലെ വെല്ലുവിളികൾക്കൊപ്പം തന്നെ നീത തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ സങ്കടം നേരിട്ടത് വിവാഹം കഴിഞ്ഞ് ഏതാനും വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞാണ്. തനിക്ക് അമ്മയാകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് ഡോക്ടർമാർ വിധിയെഴുതിയ ആ കാലഘട്ടം നീതയുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും ഇരുളടഞ്ഞതായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ പ്രതിസന്ധിയെയും അവർ നിശ്ചയദാർഢ്യം കൊണ്ട് മറികടന്നു. പിന്നീട് ഐവിഎഫ് ചികിത്സയിലൂടെ ഇരട്ടക്കുട്ടികൾക്ക് ജന്മം നൽകിയ ശേഷവും തന്റെ ഔദ്യോഗിക ജീവിതവും കുടുംബവും ഒരുപോലെ കൊണ്ടുപോകാൻ അവർക്ക് സാധിച്ചു.
ഇന്ന് റിലയൻസ് ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ ബോർഡ് ഓഫ് ഡയറക്ടേഴ്സിൽ അംഗമായ നീത, ആർട്ട് ഗാലറികളും സ്പോർട്സ് ലീഗുകളും വഴി ഇന്ത്യൻ സംസ്കാരത്തെയും കായികരംഗത്തെയും ആഗോളതലത്തിൽ എത്തിക്കുന്നു. 800 രൂപ ശമ്പളത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ യാത്ര ഇന്ന് ലോകം ഉറ്റുനോക്കുന്ന ബിസിനസ്സ് മാതൃകയായി മാറിയിരിക്കുന്നു. മുകേഷ് അംബാനിയുടെ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിക്ക് നീതയുടെ മാനുഷികമായ കാഴ്ചപ്പാടുകൾ കൂട്ടായപ്പോൾ റിലയൻസ് കേവലം ഒരു കമ്പനിയല്ല, മറിച്ച് ഒരു വികാരമായി മാറി. ഒരു സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തണലിൽ വിശ്രമിക്കുന്നതിന് പകരം, ആ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ചയിൽ സ്വയം പൊരുതിക്കയറിയ ഒരു പെൺകരുത്തിന്റെ പേരാണ് നീത അംബാനി.
