“രാവിലെ എഴുന്നേൽക്കുന്നത് മുതൽ രാത്രി ഉറങ്ങുന്നത് വരെ നിങ്ങൾ ചിലവാക്കുന്ന ഓരോ രൂപയും ഒരു പ്രത്യേക സാമ്രാജ്യത്തിലേക്കാണ് ഒഴുകി എത്തുന്നത് എന്ന് പറഞ്ഞാൽ വിശ്വസിക്കുമോ? ഒരു ശരാശരി ഇന്ത്യക്കാരന്റെ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് റിലയൻസിനെ മാറ്റിനിർത്തുക എന്നത് ഇന്ന് അസാധ്യമാണ്. പെട്രോളിയം ബിസിനസ്സിൽ തുടങ്ങിയ ഒരു കമ്പനി എങ്ങനെയാണ് നിങ്ങളുടെ ഫോണിലും, ഉടുക്കുന്ന വസ്ത്രത്തിലും, കഴിക്കുന്ന ഭക്ഷണത്തിലും, എന്തിന് നിങ്ങൾ കാണുന്ന സിനിമയിൽ വരെ എത്തിപ്പെട്ടത്? വെറുമൊരു ബിസിനസ് വിപുലീകരണമല്ല ഇത്, മറിച്ച് ഇന്ത്യക്കാരന്റെ ഓരോ ചുവടുവെപ്പിലും ഭാഗമാകാൻ അംബാനി കുടുംബം നടത്തിയ മാസ്റ്റർ പ്ലാൻ ആണ്. ആ വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന ബിസിനസ്സ് തന്ത്രത്തിന്റെ കഥ ഇതാ!”
റിലയൻസിന്റെ ഈ അശ്വമേധം തുടങ്ങുന്നത് വെറുമൊരു ഭാഗ്യത്തിലല്ല, മറിച്ച് കൃത്യമായ ഒരു പ്ലാനിംഗിലായിരുന്നു. ആദ്യം അവർ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചത് ‘ക്യാഷ്’ കയ്യിൽ വരാവുന്ന ഓയിൽ റിഫൈനിംഗ്, പെട്രോക്കെമിക്കൽസ് എന്നീ മേഖലകളിലായിരുന്നു. അവിടെ നിന്ന് കോടിക്കണക്കിന് രൂപ ലാഭം ഒഴുകി തുടങ്ങിയപ്പോൾ ആ പണം വെറുതെ ബാങ്കിൽ ഇടുന്നതിന് പകരം പുതിയ വിപണികൾ പിടിച്ചെടുക്കാൻ റിലയൻസ് തീരുമാനിച്ചു. പക്ഷേ, അവരുടെ ലക്ഷ്യം വെറുമൊരു പുതിയ ഷോപ്പ് തുടങ്ങുക എന്നതായിരുന്നില്ല; മറിച്ച് ഒരു ‘ഇക്കോസിസ്റ്റം’ നിർമ്മിക്കുക എന്നതായിരുന്നു.
എന്താണ് ഈ ഇക്കോസിസ്റ്റം? 2016-ൽ ജിയോ പുറത്തിറങ്ങിയ ആ നിമിഷം ഒന്ന് ഓർത്തുനോക്കൂ. സൗജന്യ കോളുകളും വളരെ കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ ഡാറ്റയും നൽകി അവർ വിപണി പിടിച്ചടക്കി. അവിടെ ജിയോ വെറുമൊരു സിം കാർഡ് മാത്രമായിരുന്നില്ല. ജിയോ വഴി നിങ്ങൾ ഇന്റർനെറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നു, ആ ഇന്റർനെറ്റ് വഴി റിലയൻസിന്റെ തന്നെ പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിൽ സിനിമ കാണുന്നു, ജിയോ മാർട്ട് വഴി സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നു, ഒടുവിൽ റിലയൻസിന്റെ തന്നെ പേയ്മെന്റ് സംവിധാനത്തിലൂടെ പണം നൽകുന്നു. അതായത്, ഒരു ഉപഭോക്താവ് എന്ത് ചെയ്താലും ആ യാത്രയുടെ എവിടെയെങ്കിലും റിലയൻസ് ഉണ്ടാകും എന്ന് അവർ ഉറപ്പുവരുത്തി.
എണ്ണ ബിസിനസ്സ് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും പ്രതിസന്ധിയിലാകാം എന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ റിലയൻസ്, ഭാവി ഇന്ത്യയുടെ ആവശ്യങ്ങളായ റീട്ടെയിൽ, ഡിജിറ്റൽ സർവീസസ്, ഗ്രീൻ എനർജി എന്നീ മേഖലകളിലേക്ക് അതിവേഗം പടർന്നു. എതിരാളികൾക്ക് സ്വപ്നം കാണാൻ പോലുമാകാത്ത അത്ര കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ സേവനങ്ങൾ നൽകി ഉപഭോക്താക്കളെ തങ്ങളിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്ന ‘അഗ്രസീവ് പ്രൈസിംഗ്’ രീതിയാണ് അവർ പയറ്റിയത്. ഇത് മറ്റ് കമ്പനികൾക്ക് വലിയ വെല്ലുവിളിയായെങ്കിലും സാധാരണക്കാർക്ക് വലിയ ലാഭമായി മാറി.
ഇന്ന് റിലയൻസ് എന്നത് വെറുമൊരു കമ്പനിയല്ല, മറിച്ച് ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരന്റെയും നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. വസ്ത്രം മുതൽ ഇൻഷുറൻസ് വരെ, ഇന്റർനെറ്റ് മുതൽ ക്ലീൻ എനർജി വരെ നീളുന്ന ഈ സാമ്രാജ്യം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു വലിയ ബിസിനസ്സ് പാഠമുണ്ട്—നിങ്ങൾ ഒരു ഉൽപ്പന്നം മാത്രം വിൽക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്, പകരം ഉപഭോക്താവിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഒഴിച്ചുകൂടാനാവാത്ത ഒരു ആവശ്യമായി മാറാൻ ശ്രമിക്കുക. പണ്ട് പെട്രോളിയം വിറ്റിരുന്ന റിലയൻസ് ഇന്ന് ഡാറ്റയും ഭക്ഷണവും വിനോദവും വിൽക്കുന്നതിലൂടെ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക ഭൂപടം തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഈ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വളർച്ച ഒരു കാര്യം ഉറപ്പിക്കുന്നു; ഭാവിയിലേക്കുള്ള യാത്രയിൽ റിലയൻസ് എപ്പോഴും നിങ്ങളുടെ കൂടെയുണ്ടാകും!
