1,2,3..ദേ മൂന്ന് ഈ സെക്കൻഡ് കഴിഞ്ഞപ്പോഴേക്കും…ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലായി 5,500-ലധികം കപ്പ് കാപ്പിയാണ് ആളുകൾ കുടിച്ചു തീർക്കുന്നത്! ഉറക്കം തൂങ്ങിയ കണ്ണുകളിലേക്ക് ഊർജ്ജത്തിന്റെ കൊടുങ്കാറ്റ് പായിക്കുന്ന, ലോകത്തെ കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യരുടെ പ്രഭാതങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ആ മാന്ത്രിക ബ്രാൻഡിന്റെ പേര് ‘നെസ്കഫേ’ (Nescafé) എന്നാണ്. ഇന്ന് നമ്മൾ വെറുമൊരു സ്പൂൺ കോഫി പൗഡറിലേക്ക് ചൂടുപാലും വെള്ളവും ഒഴിച്ച് മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ തയ്യാറാക്കുന്ന ഈ ‘ഇൻസ്റ്റന്റ് കോഫി’ വെറുതെ ഉണ്ടായതല്ല! ആഗോള വിപണിയെ തകിടം മറിച്ച സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിൽ നശിച്ചുപോകുമായിരുന്ന ടൺ കണക്കിന് കാപ്പിക്കുരുക്കളിൽ നിന്നും, രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ തോക്കുകളേന്തി പോരാടിയ അമേരിക്കൻ സൈനികരുടെ റേഷൻ കിറ്റുകളിൽ നിന്നും വെട്ടിപ്പിടിച്ചെടുത്തതാണ് ഇന്ന് നമ്മൾ കുടിക്കുന്ന ഈ കോഫി സാമ്രാജ്യം. ഒരു സിനിമാക്കഥയെപ്പോലും തോൽപ്പിക്കുന്ന നാടകീയത നിറഞ്ഞ നെസ്കഫേയുടെ ചരിത്രം ഇങ്ങനെയാണ്.
കഥ തുടങ്ങുന്നത് 1929-ൽ അമേരിക്കയിൽ ആരംഭിച്ച് ലോകം മുഴുവൻ പടർന്ന കടുത്ത സാമ്പത്തിക മാന്ദ്യത്തിന്റെ (Great Depression) കാലത്താണ്. അക്കാലത്ത് ബ്രസീലിൽ കാപ്പി ഉൽപ്പാദനം റെക്കോർഡ് തകർത്തു മുന്നേറുകയായിരുന്നു. എന്നാൽ വാങ്ങാൻ ആളില്ലാതെ ലക്ഷക്കണക്കിന് ടൺ കാപ്പിക്കുരുക്കൾ വെയർഹൗസുകളിൽ കിടന്ന് നശിക്കാൻ തുടങ്ങി. വൻ സാമ്പത്തിക തകർച്ച നേരിട്ട ബ്രസീൽ സർക്കാർ ഒടുവിൽ സഹായം അഭ്യർത്ഥിച്ച് പ്രമുഖ സ്വിസ് കമ്പനിയായ ‘നെസ്ലെ’യുടെ (Nestlé) അരികിലെത്തി. ഈ കാപ്പിക്കുരുക്കൾ കേടുകൂടാതെ ദീർഘകാലം സൂക്ഷിക്കാനും, വെള്ളത്തിൽ എളുപ്പം ലയിക്കുന്ന തരത്തിൽ മാറ്റിയെടുക്കാനും എന്തെങ്കിലും വഴിയുണ്ടോ എന്നതായിരുന്നു ചോദ്യം. നെസ്ലെ ആ ദൗത്യം തങ്ങളുടെ മിടുക്കനായ ശാസ്ത്രജ്ഞൻ മാക്സ് മോർഗൻതാലറെ (Max Morgenthaler) ഏൽപ്പിച്ചു.
വർഷങ്ങൾ നീണ്ട കഠിനാധ്വാനത്തിനൊടുവിൽ, 1938-ൽ മാക്സും സംഘവും ആ അത്ഭുതം കണ്ടെത്തി. കാപ്പിയുടെ യഥാർത്ഥ മണവും രുചിയും ഒട്ടും നഷ്ടപ്പെടാതെ അതിനെ ഒരു പൊടി രൂപത്തിലാക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. നെസ്ലെ എന്ന കമ്പനിയുടെ പേരും കാഫേ (Café) എന്ന വാക്കും കൂട്ടിച്ചേർത്ത് അവർ ആ പുതിയ വിപ്ലവത്തിന് പേരിട്ടു—’നെസ്കഫേ’. എന്നാൽ തുടക്കത്തിൽ വിചാരിച്ചത്ര വേഗത്തിൽ ഈ ഉൽപ്പന്നം ജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിയില്ല. അവിടെയാണ് ചരിത്രം മറ്റൊരു നാടകീയ വഴിത്തിരിവിലേക്ക് തിരിയുന്നത്. 1940-കളിൽ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം കൊടുമ്പിരിക്കൊണ്ട സമയം. യുദ്ധക്കളത്തിൽ അതികഠിനമായ സാഹചര്യങ്ങളിൽ പോരാടുന്ന അമേരിക്കൻ സൈനികർക്ക് ഉന്മേഷം നൽകാൻ എളുപ്പത്തിൽ തയ്യാറാക്കാവുന്ന ഒരു പാനീയം ആവശ്യമായിരുന്നു. അമേരിക്കൻ സൈന്യത്തിന്റെ റേഷൻ കിറ്റുകളിൽ നെസ്കഫേ നിർബന്ധമാക്കപ്പെട്ടു. യുദ്ധം ജയിച്ച് സൈനികർ സ്വന്തം നാടുകളിലേക്ക് മടങ്ങിയപ്പോൾ അവർക്കൊപ്പം നെസ്കഫേയുടെ രുചിയും ലോകമെമ്പാടും പടർന്നു.
പിന്നീട് നെസ്കഫേയ്ക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കേണ്ടി വന്നിട്ടില്ല. ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലുള്ള മനുഷ്യരുടെ രുചിഭേദങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് നെസ്കഫേ തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യം വിപുലീകരിച്ചു. സാധാരണക്കാർക്കായുള്ള ക്ലാസിക് കോഫി മുതൽ പ്രീമിയം രുചിയുള്ള ഗോൾഡ്, അസേര, ത്രീ-ഇൻ-വൺ മിക്സുകൾ, വീട്ടിൽ തന്നെ റെസ്റ്റോറന്റ് സ്റ്റൈൽ കോഫി ഉണ്ടാക്കാവുന്ന ഡോൾസ് ഗുസ്റ്റോ മെഷീനുകൾ വരെ അവർ വിപണിയിലെത്തിച്ചു. ഓസ്ട്രേലിയയിൽ ‘ബ്ലെൻഡ് 43’ ആയും ഫിലിപ്പീൻസിൽ ‘ക്രീമി വൈറ്റ്’ ആയും മാറി അവർ പ്രാദേശിക വിപണികളെ കൈപ്പിടിയിലൊതുക്കി. ഇന്ന് ഏകദേശം 180-ലധികം രാജ്യങ്ങളിൽ സാന്നിധ്യമുള്ള നെസ്കഫേയുടെ ബ്രാൻഡ് മൂല്യം മാത്രം 10 ബില്യൺ സ്വിസ് ഫ്രാങ്കിലധികമാണ്.
എന്നാൽ വെറുമൊരു കച്ചവടത്തിനപ്പുറം, ഈ ഭൂമിയുടെ നിലനിൽപ്പിനും കാപ്പി കർഷകരുടെ ഉന്നമനത്തിനുമായി ‘നെസ്കഫേ പ്ലാൻ 2030’ എന്ന പേരിൽ വലിയൊരു സുസ്ഥിരതാ പദ്ധതിയും അവർ നടപ്പിലാക്കുന്നുണ്ട്. കാർബൺ പുറന്തള്ളൽ കുറയ്ക്കാനും, 16-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലെ രണ്ട് ലക്ഷത്തോളം വരുന്ന കർഷകർക്ക് മികച്ച ജീവനോപാധി ഉറപ്പാക്കാനും, നൂതനമായ കൃഷിരീതികൾ പരിശീലിപ്പിക്കാനും അവർ മുന്നിൽ നിൽക്കുന്നു. കാലത്തിനൊപ്പം കോഫി പാക്കറ്റുകളുടെ ഡിസൈനിലും ലോഗോയിലും മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തി, “മേയ്ക്ക് യുവർ വേൾഡ്” (Make Your World) എന്ന പുതിയ സന്ദേശവുമായി അവർ ഇന്നും വിപണിയിൽ തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു. ബ്രസീലിലെ ഒരു കർഷകന്റെ വെയർഹൗസിൽ നശിച്ചുപോകുമായിരുന്ന കാപ്പിക്കുരുവിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ഇന്ന് ലോകത്തിന്റെ പ്രഭാതങ്ങളെ ഉണർത്തുന്ന ഇന്ധനമായി മാറിയ നെസ്കഫേയുടെ കഥ, പ്രതിസന്ധികളെ അവസരങ്ങളാക്കി മാറ്റിയ ഒരു ആഗോള വിജയഗാഥയാണ്.
