വിഗ്രഹങ്ങളില്ലാത്ത, മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങൾക്കിടയിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി പാറയിടുക്കുകളിൽ നിന്നും സ്വയം ജ്വലിച്ചുയരുന്ന നീലജ്വാലകൾ! കാറ്റിലും മഴയിലും കെടാതെ, പ്രകൃതിയുടെ സകല നിയമങ്ങളെയും നിഷ്പ്രഭമാക്കിക്കൊണ്ട് എരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന ആ ദിവ്യപ്രകാശത്തിനു മുന്നിൽ കൈകൂപ്പുമ്പോൾ ഉള്ളിലൊരു പരമമായ ആത്മീയ അനുഭൂതി നിറയും. ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ കാംഗ്ര കുന്നുകളുടെ മടിത്തട്ടിൽ, ഭക്തലക്ഷങ്ങൾക്ക് മോക്ഷവും അഭയവും നൽകിക്കൊണ്ട് ജ്വലിച്ചുനിൽക്കുന്ന ജ്വാലാമുഖി ദേവീക്ഷേത്രത്തിന്റെ തിരുനടയിലേക്കാണ് ഈ തീർത്ഥാടനം.
സതീദേവിയുടെ ഭൗതികശരീരം മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ സുദർശനചക്രത്താൽ മുറിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ദേവിയുടെ തിരുനാവ് വീണ പുണ്യഭൂമിയാണിതെന്നാണ് വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അൻപത്തിയൊന്ന് ശക്തിപീഠങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരിടമായി ജ്വാലാമുഖി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. പരമ്പരാഗതമായ കല്ലിലോ ലോഹത്തിലോ തീർത്ത വിഗ്രഹങ്ങൾക്ക് പകരം, ഇവിടുത്തെ ശ്രീകോവിലിനുള്ളിലെ പാറയിടുക്കുകളിൽ നിന്നും പ്രകൃതിദത്തമായി പുറപ്പെടുന്ന ഒൻപത് നിത്യജ്വാലകളെയാണ് ഭക്തർ ആദിപരാശക്തിയുടെ സാക്ഷാൽ രൂപമായി വണങ്ങുന്നത്. ചരിത്രത്തിൽ മുഗൾ ചക്രവർത്തിയായ അക്ബർ പോലും ഈ അത്ഭുതത്തിന് മുന്നിൽ ശിരസ്സ് നമിച്ചതായും, ഈ ജ്വാലകളെ കെടുത്താൻ അദ്ദേഹം നടത്തിയ ശ്രമങ്ങൾ പരാജയപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവിക്ക് സ്വർണ്ണക്കുട സമർപ്പിച്ചതായും കഥകൾ പറയുന്നു. യുഗങ്ങൾ എത്ര കഴിഞ്ഞിട്ടും ഭാരതത്തിന്റെ വടക്കേ അറ്റത്ത് ശാക്തേയ ആരാധനയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രതീകമായി ഈ പുണ്യകേന്ദ്രം ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
മനോഹരമായ കാംഗ്ര താഴ്വരയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിൽ പണിതുയർത്തിയ ഈ ക്ഷേത്രസമുച്ചയത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ കർപ്പൂരത്തിന്റെ മണവും മണിനാദങ്ങളും മനസ്സിനെ ഭൗതികലോകത്തുനിന്നും ആത്മീയതയുടെ ഔന്നത്യത്തിലേക്ക് ഉയർത്തും. പ്രധാന ശ്രീകോവിലിന് ചുറ്റുമുള്ള മുറ്റങ്ങളും മറ്റ് ദേവതാസന്നികളും കടന്ന് അകത്തേക്ക് എത്തുമ്പോൾ, കരിങ്കൽ ഭിത്തികൾക്കിടയിലൂടെ ജ്വലിക്കുന്ന ആ നീല വെളിച്ചം ഭക്തരുടെ കണ്ണുകളിലും മനസ്സിലും ഒരേസമയം വിസ്മയവും ഭക്തിയും നിറയ്ക്കും. വിശേഷിച്ചും നവരാത്രി നാളുകളിൽ, വിശുദ്ധമായ ആരതി ഉഴിച്ചിലുകളുടെയും മന്ത്രധ്വനികളുടെയും അകമ്പടിയോടെ ഈ ജ്വാലകൾ ദർശിക്കുന്നത് ജന്മസാഫല്യമായാണ് വിശ്വാസികൾ കരുതുന്നത്.
ദേവിയുടെ അനന്തമായ ദിവ്യോർജ്ജത്തിന്റെ ജീവസ്സുറ്റ അടയാളമാണ് ഈ പവിത്രജ്വാലകൾ. തന്റെ സങ്കടങ്ങളും പ്രാർത്ഥനകളും ഈ അഗ്നിയിലേക്ക് സമർപ്പിച്ച്, അമ്മയുടെ അനുഗ്രഹം വാങ്ങി മടങ്ങുന്ന ഏതൊരു ഭക്തനും അനുഭവപ്പെടുക ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടെയെല്ലാം കരിച്ചുകളയുന്ന ഒരു ആത്മീയ വെളിച്ചമാണ്.
