മനുഷ്യന്റെ ഡി.എൻ.എയുമായി 98% സാമ്യം, സ്വന്തമായി കല്ലും വടിയും കൊണ്ട് പണിയായുധങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന എഞ്ചിനീയറിംഗ് ബുദ്ധി, കണ്ണാടിയിൽ നോക്കി സ്വയം തിരിച്ചറിയുന്ന സെൽഫ് അവെയർനെസ്; കാട്ടിലിരുന്ന് രാഷ്ട്രീയം കളിച്ച് ഭരണം പിടിക്കുന്ന ആ ജീനിയസ് ആരാണെന്നറിയാമോ?”
ആഫ്രിക്കയിലെ കൊടും മഴക്കാടുകളിലൂടെ ശാന്തമായി നടക്കുമ്പോൾ മരങ്ങളുടെ മുകളിൽ നിന്ന് വലിയൊരു കൊമ്പ് വളച്ച് ഒടിച്ച് ഒരു കിടിലൻ ബെഡ് സെറ്റ് ചെയ്യുന്നത് കണ്ടാൽ ഒന്ന് അമ്പരന്നുപോകും! അങ്ങ് താഴെ നിലത്ത് നോക്കുമ്പോൾ ഒരുത്തൻ കല്ലുകൊണ്ട് കട്ടിത്തോടുള്ള കായ്കൾ പൊട്ടിക്കുന്നു, വേറൊരുത്തൻ ഈർക്കിൽ വടികൊണ്ട് ചിതൽപ്പുറ്റിൽ നിന്ന് ചിതലുകളെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ഇതൊരു മനുഷ്യഗോത്രമല്ല; സാക്ഷാൽ ചിമ്പാൻസികളുടെ സാമ്രാജ്യമാണ്! ശാസ്ത്രലോകത്ത് ‘ഹോമിനിഡേ’ (Hominidae) കുടുംബത്തിലെ പാൻ ട്രോഗ്ലോഡൈറ്റ്സ് (Pan troglodytes) എന്ന ശാസ്ത്രീയനാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇവറ്റകൾ കുരങ്ങുകളല്ല (Monkeys), വാലില്ലാത്ത വലിയ ആൾക്കുരങ്ങുകളാണ് (Great Apes). ജീവശാസ്ത്രപരമായി മനുഷ്യൻ ചിമ്പാൻസിയിൽ നിന്ന് ഉണ്ടായതല്ല, മറിച്ച് ഏകദേശം 60 മുതൽ 70 ലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് ജീവിച്ചിരുന്ന ഒരു പൊതു പൂർവ്വികനിൽ (Common Ancestor) നിന്ന് പിരിഞ്ഞുപോന്ന നമ്മുടെ ഏറ്റവും അടുത്ത പരിണാമ കസിനാണ് ഈ അത്ഭുത ജീവി!
ബുദ്ധിശക്തിയുടെ കാര്യത്തിൽ മൃഗലോകത്തെ മുഴുവൻ ചിമ്പാൻസി അമ്പരപ്പിച്ചു കളയും. ഉപകരണങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനുമുള്ള കഴിവാണ് ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനം. ചിതൽപ്പുറ്റുകളിലേക്ക് ഈർക്കിൽ വടികൾ കടത്തിവിട്ട് ചിതലുകളെ വേട്ടയാടുന്ന ‘ടെർമൈറ്റ് ഫിഷിംഗ്’ (Termite Fishing), ഒരു കല്ല് അടിത്തറയായും (Anvil) മറ്റൊരു കല്ല് ചുറ്റികയായും (Hammer) ഉപയോഗിച്ച് കട്ടിയുള്ള കാട്ടുനട്ടുകൾ പൊട്ടിച്ചെടുക്കുന്ന തന്ത്രം എന്നിവ ഇവരുടെ അസാമാന്യ ബുദ്ധിക്ക് തെളിവാണ്. ഇതിനേക്കാൾ വിസ്മയം, ഈ പണിയായുധ വിദ്യകൾ അമ്മമാർ കുഞ്ഞുങ്ങൾക്ക് കൃത്യമായി ട്രെയിനിംഗ് കൊടുത്ത് തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറുന്നു എന്നതാണ്; ജീവശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇതിനെ ‘ആനിമൽ കൾച്ചർ’ (Animal Culture) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. കൂടാതെ, ഇലകൾ ചുരുട്ടി കപ്പുകളാക്കി വെള്ളം കോരിക്കുടിക്കാനും മുറിവുകളിൽ ഔഷധ സസ്യങ്ങൾ വെച്ചുകെട്ടാനും വരെ ഇവർക്ക് അറിയാം! കണ്ണാടിയിൽ സ്വന്തം പ്രതിബിംബം കണ്ട് അത് മറ്റാരോ അല്ല, താൻ തന്നെയാണ് എന്ന് സ്വയം തിരിച്ചറിയാനുള്ള ‘മിറർ സെൽഫ് റെക്കഗ്നിഷൻ’ (Self-awareness) ശേഷിയും ഇവർക്കുണ്ട്.
ഇനി ഇവരുടെ സാമൂഹിക ജീവിതം നോക്കിയാൽ ഏതൊരു മനുഷ്യ രാഷ്ട്രീയത്തേയും വെല്ലുന്ന ട്വിസ്റ്റുകൾ കാണാം. ചിമ്പാൻസികൾ ജീവിക്കുന്നത് ‘ഫിഷൻ-ഫ്യൂഷൻ’ (Fission-Fusion) എന്ന സങ്കീർണ്ണമായ സോഷ്യൽ സിസ്റ്റത്തിലാണ്. വലിയൊരു കൂട്ടം (Community) ആവശ്യാനുസരണം ചെറിയ ഗ്രൂപ്പുകളായി പിരിയുകയും പിന്നീട് ഒന്നിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂട്ടത്തിന്റെ നേതാവായ ‘ആൽഫാ മെയിൽ’ (Alpha Male) ആകാൻ കേവലം മസിൽ പവർ മാത്രം പോരാ; നയതന്ത്രവും കട്ട ഫ്രണ്ട്ഷിപ്പും കൂട്ടുകെട്ടുകളും (Alliances) ഉണ്ടാക്കണം! മറ്റു ആൺ ചിമ്പാൻസികൾക്ക് ഭക്ഷണം പങ്കുവെച്ചും, അവരെ തലോടിയും (Grooming) ഒപ്പം നിർത്തിയാണ് പലരും അധികാരം പിടിച്ചെടുക്കുന്നത്. പരസ്പരം ആശയവിനിമയം നടത്താൻ മുഖഭാവങ്ങളും കൈചലനങ്ങളും ‘പാന്റ്-ഹൂട്ട്’ (Pant-hoot) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഉച്ചത്തിലുള്ള വിളിശബ്ദങ്ങളും ഇവർ കൃത്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു. മനുഷ്യൻ ചിരിക്കുന്നതുപോലെ കളികളിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ ഇവർ ശബ്ദമുണ്ടാക്കി സന്തോഷം പങ്കിടാറുണ്ട്.
അമ്മയും കുഞ്ഞും തമ്മിലുള്ള വൈകാരിക ബന്ധമാണ് ഇവരുടെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ കാഴ്ച. ജനിച്ചുവീഴുന്ന കുഞ്ഞ് വർഷങ്ങളോളം അമ്മയുടെ നെഞ്ചോടുചേർന്ന് നടക്കുന്നു. ഏകദേശം അഞ്ചോ ആറോ വർഷം അമ്മയുടെ സംരക്ഷണയിൽ ജീവിച്ചാണ് അത് കാട്ടിലെ ഓരോ അതിജീവന പാഠങ്ങളും പഠിച്ചെടുക്കുന്നത്. രാത്രിയായാൽ കാട്ടിലെ കൊടുംതണുപ്പും പുള്ളിപ്പുലികളുടെ ആക്രമണവും ഒഴിവാക്കാൻ മരങ്ങളുടെ ഉയർന്ന ശാഖകളിൽ ഇലകളും ചില്ലകളും മെനഞ്ഞ് എല്ലാ ദിവസവും പുത്തൻ കിടക്കകൾ (Nests) ഇവർ സ്വന്തമായി ഉണ്ടാക്കും! പഴങ്ങളും വിത്തുകളും ഇലകളും പ്രധാനമായി കഴിക്കുന്നതോടൊപ്പം പ്രോട്ടീനായി വേട്ടയാടി ചെറിയ കുരങ്ങുകളെയും പ്രാണികളെയും ഇവർ ഭക്ഷിക്കാറുണ്ട്.
എന്നാൽ ഇന്ന് മനുഷ്യനുമായി ഇത്രയധികം ആത്മബന്ധമുള്ള ഈ അത്ഭുത ജീവിവർഗ്ഗം വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലാണ്. ആഫ്രിക്കൻ കാടുകളിലെ വ്യാപകമായ വനനശീകരണവും, വേട്ടയാടലും (Bushmeat trade), രോഗങ്ങളും കാരണം ഐ.യു.സി.എൻ (IUCN) റെഡ് ലിസ്റ്റിൽ ‘വംശനാശഭീഷണി നേരിടുന്ന’ (Endangered) ജീവികളുടെ പട്ടികയിലാണ് ചിമ്പാൻസി ഉള്ളത്. സ്വന്തമായി സംസ്കാരവും വികാരങ്ങളും ചിന്താശേഷിയുമുള്ള ചിമ്പാൻസികൾ വെറുമൊരു കാട്ടുമൃഗമല്ല; പ്രകൃതി മനുഷ്യന് മുന്നിൽ വെച്ചുനീട്ടിയ ജീവന്റെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുത കണ്ണാടിയാണ്.
