ന്യൂഡൽഹി: രണ്ട് വൻ യുദ്ധങ്ങളുടെയും ആഗോള ചേരിതിരിവുകളുടെയും പശ്ചാത്തലത്തിൽ തലസ്ഥാനത്ത് സമാപിച്ച പതിനെട്ടാമത് ബ്രിക്സ് (BRICS) ഉച്ചകോടി ഇന്ത്യയ്ക്കും പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിക്കും സമ്മാനിച്ചത് സമാനതകളില്ലാത്ത നയതന്ത്ര വിജയം. അംഗരാജ്യങ്ങൾക്കിടയിൽ കടുത്ത ഭിന്നതകളും പശ്ചിമേഷ്യൻ യുദ്ധത്തെച്ചൊല്ലി വിരുദ്ധ ചേരികളും നിലനിൽക്കെ, അവയെല്ലാം സമർത്ഥമായി മറികടന്ന് ‘ന്യൂഡൽഹി പ്രഖ്യാപനം’ ഐകകണ്ഠ്യേന പാസാക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ഇന്ത്യയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിലുള്ള സ്വാധീനത്തിന്റെ തെളിവായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ചൈനയും റഷ്യയും ബ്രിക്സിനെ അമേരിക്കയ്ക്കും പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങൾക്കുമെതിരെയുള്ള കടുത്ത പ്രതിരോധ കൂട്ടായ്മയാക്കി മാറ്റാൻ ആഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ, ഇന്ത്യ അതിനെ സമതുലിതമായി നിലനിർത്തി വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ (ഗ്ലോബൽ സൗത്ത്) യഥാർത്ഥ വികസന വേദിയാക്കി മാറ്റിയെടുത്തു. കൊളംബിയ സർവകലാശാലയിലെ പ്രമുഖ സാമ്പത്തിക വിദഗ്ദ്ധൻ ജെഫ്രി സാക്സ് അടക്കമുള്ള ആഗോള നിരീക്ഷകർ, ഇന്ത്യയുടെ ജി20 അധ്യക്ഷതയ്ക്ക് സമാനമായി അതീവ സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ഘട്ടത്തിൽ എല്ലാവരെയും ഒരുമിപ്പിച്ചു നിർത്താൻ ന്യൂഡൽഹിക്ക് സാധിച്ചതിനെ വലിയ നയതന്ത്ര വിജയമായാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. മൂന്ന് ദിവസത്തിനിടെ 15 ലോകനേതാക്കളുമായി പ്രധാനമന്ത്രി മോദി നടത്തിയ ഉഭയകക്ഷി കൂടിക്കാഴ്ചകളും ഇതിൽ നിർണായകമായി.
ഈ ഉച്ചകോടി ഇന്ത്യയുടെ വലിയ നയതന്ത്ര വിജയമായി മാറാൻ ഇടയാക്കിയ അഞ്ച് പ്രധാന നേട്ടങ്ങളിൽ ഒന്നാമത്തേത് ഇറാൻ-യുഎഇ തർക്കത്തിന് അയവുവരുത്താൻ ഡൽഹി വേദിയായി എന്നതാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ യുദ്ധത്തിന് പിന്നാലെ ഇരുരാജ്യങ്ങളും കടുത്ത ഭിന്നതയിലായിരുന്നു. കഴിഞ്ഞ മേയിൽ ഡൽഹിയിൽ നടന്ന ബ്രിക്സ് വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിൽ സംയുക്ത പ്രസ്താവനയിറക്കാൻ കഴിയാതെ പോയത് ഇറാനും യുഎഇയും തമ്മിലുള്ള കടുത്ത വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ കാരണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത്തവണ ഇരുരാജ്യങ്ങളെയും ഒരുമിപ്പിച്ച് പശ്ചിമേഷ്യയിൽ സംയമനം പാലിക്കണമെന്ന സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഒപ്പുവെപ്പിക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്കായി. മാത്രമല്ല, യുദ്ധം ആരംഭിച്ചതിന് ശേഷം ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിൽ നടന്ന ഏറ്റവും ഉയർന്നതല ചർച്ചയ്ക്ക് ഡൽഹി സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. ഇറാൻ പ്രസിഡന്റ് മസൂദ് പെസെഷ്കിയാനും അബുദാബി കിരീടാവകാശി ഷെയ്ഖ് ഖാലിദ് ബിൻ മുഹമ്മദ് ബിൻ സായിദ് അൽ നഹ്യാനും തമ്മിൽ ഉച്ചകോടിക്കിടെ നടത്തിയ കൂടിക്കാഴ്ച പശ്ചിമേഷ്യൻ സമാധാന നീക്കങ്ങളിലെ വലിയൊരു വഴിത്തിരിവായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
രണ്ടാമതായി, വിപുലീകരിക്കപ്പെട്ട ബ്രിക്സ് കൂട്ടായ്മയുടെ നിലനിൽപ്പും വിശ്വാസ്യതയും തന്നെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെട്ടിരുന്ന ഘട്ടത്തിൽ എല്ലാവരെയും യോജിപ്പിച്ച് സമവായത്തിലെത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞത് ഇന്ത്യയുടെ വലിയ സംഘടനാ വിജയമാണ്. അഞ്ചിൽ നിന്ന് 11 അംഗങ്ങളായി വികസിച്ചതോടെ വിരുദ്ധ താല്പര്യങ്ങൾ കാരണം 2025 ഏപ്രിലിൽ റിയോ ഡി ജനീറോയിൽ നടന്ന വിദേശകാര്യ മന്ത്രിമാരുടെ യോഗത്തിൽ പോലും ഒരു സംയുക്ത രേഖ പുറത്തിറക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഈ അനിശ്ചിതത്വങ്ങളെല്ലാം കാറ്റിൽപ്പറത്തിയാണ് ആഗോള ഭരണപരിഷ്കാരങ്ങൾ, നിർമ്മിത ബുദ്ധി, ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ, ധനകാര്യം, സുരക്ഷിതമായ വിതരണ ശൃംഖലകൾ എന്നിവയിലെല്ലാം ഒരുമിച്ചുള്ള കൂട്ടായ പ്രതിബദ്ധത വ്യക്തമാക്കുന്ന ‘ന്യൂഡൽഹി പ്രഖ്യാപനം’ സാധ്യമാക്കിയത്.
മൂന്നാമതായി, കശ്മീരിലെ പഹൽഗാമിലുണ്ടായ ഭീകരാക്രമണത്തെ പേരെടുത്ത് അപലപിക്കാൻ ബ്രിക്സ് പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടുത്തിയത് പാകിസ്ഥാനും ചൈനയ്ക്കുമുള്ള കനത്ത തിരിച്ചടിയാണ്. 26 പേരുടെ ജീവനെടുത്ത ക്രൂരമായ പഹൽഗാം ആക്രമണത്തെ സംയുക്ത പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ശക്തമായ ഭാഷയിൽ അപലപിക്കുകയും ഭീകരതയ്ക്കെതിരെ ‘സീറോ ടോളറൻസ്’ നിലപാട് പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തു. അതിർത്തി കടന്നുള്ള ഭീകരവാദവും ഭീകരർക്ക് താവളമൊരുക്കുന്നതും സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുന്നതും ഒരു കാരണവശാലും അംഗീകരിക്കാനാവില്ലെന്നും, ആക്രമണത്തിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചവർക്കെതിരെ വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത നടപടിയുണ്ടാകണമെന്നും സംയുക്ത രേഖയിൽ ഉറപ്പിച്ചു. പാകിസ്ഥാന്റെ ഉറ്റസുഹൃത്തായ ചൈനയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ തന്നെ ഭീകരവാദത്തിനെതിരെയുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ശക്തമായ ഈ നിലപാട് രേഖപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞത് അതിശക്തമായ നയതന്ത്ര വിജയമാണ്.
നാലാമതായി, ബ്രിക്സിനെ പൂർണ്ണമായും അമേരിക്കൻ വിരുദ്ധ കൂട്ടായ്മയാക്കി മാറ്റാനുള്ള നീക്കങ്ങളെ തടഞ്ഞ് നിഷ്പക്ഷവും സ്വതന്ത്രവുമായ നിലപാടിൽ നിലനിർത്താൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സാധിച്ചു എന്നതാണ് മറ്റൊരു സുപ്രധാന വിജയം. യുക്രെയിൻ യുദ്ധത്തിന്റെ പേരിൽ അമേരിക്കയുടെയും യൂറോപ്യൻ രാജ്യങ്ങളുടെയും കടുത്ത ഉപരോധങ്ങൾ നേരിടുന്ന റഷ്യയും, വ്യാപാര യുദ്ധത്തിലുള്ള ചൈനയും തങ്ങളുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ബ്രിക്സിനെ അമേരിക്കയ്ക്കെതിരെയുള്ള ആയുധമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ത്യയുടെ നിലപാട് ‘പാശ്ചാത്യ വിരുദ്ധമല്ല’ (anti-West), മറിച്ച് ‘പാശ്ചാത്യേതരമാണ്’ (non-West) എന്ന് അടിവരയിട്ട് തെളിയിച്ചു. ഏകപക്ഷീയമായ സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങളെയും സംരക്ഷണവാദത്തെയും വിമർശിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, യുഎൻ രക്ഷാസമിതിയിൽ ഇന്ത്യയ്ക്കും ബ്രസീലിനും സ്ഥിരാംഗത്വം നൽകണമെന്ന ആവശ്യം നേടിയെടുക്കാനും, അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധി (IMF), ലോകബാങ്ക് തുടങ്ങിയവയിൽ വികസ്വര രാജ്യങ്ങളുടെ പ്രാതിനിധ്യം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുമുള്ള സന്തുലിതമായ നിലപാടാണ് ഇന്ത്യ മുന്നോട്ടുവെച്ചത്.
അഞ്ചാമതായി, ലോകം സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വങ്ങളിലൂടെയും രണ്ട് വലിയ യുദ്ധങ്ങളിലൂടെയും കടന്നുപോയ ഏറ്റവും നിർണായകമായ ഒരു വർഷത്തിൽ, വ്യത്യസ്ത ഭരണസംവിധാനങ്ങളും താത്പര്യങ്ങളുമുള്ള 11 രാജ്യങ്ങളെ ഒരേ താളത്തിൽ നയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞുവെന്നതാണ് ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും വലിയ നേട്ടം. റഷ്യ-യുക്രെയിൻ യുദ്ധവും, ഇറാൻ-യുഎസ്-ഇസ്രായേൽ സംഘർഷവും ലോകത്തെ സകല സപ്ലൈ ചെയിനുകളെയും ഇന്ധന വിപണിയെയും പിടിച്ചുലച്ച ഘട്ടത്തിലും എല്ലാ രാജ്യങ്ങളുടെയും ദേശീയ നിലപാടുകളെ മാനിച്ചുകൊണ്ട് നയതന്ത്ര സമവായത്തിന്റെ പൊതുവഴി തുറക്കാൻ ഇന്ത്യയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞു. ലോകരാഷ്ട്രീയത്തിൽ ഭിന്നതകൾ രൂക്ഷമായിരിക്കുമ്പോഴും ബ്രിക്സ് എന്ന കൂട്ടായ്മയെ വികസനത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാക്കി നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞതോടെ, അടുത്ത തവണ ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്ന ചൈനയ്ക്ക് മറികടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള അത്രയും ഉയർന്ന നിലവാരത്തിലുള്ള നയതന്ത്ര അടിത്തറയാണ് ഡൽഹി ഉച്ചകോടിയിലൂടെ ഇന്ത്യ സൃഷ്ടിച്ചിരിക്കുന്നത്.
