ഇസ്ലാമാബാദ്: പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള സാമ്പത്തിക തകർച്ചയും പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സങ്കീർണ്ണമായ രാഷ്ട്രീയ സാഹചര്യങ്ങളും ഒരേസമയം പാകിസ്ഥാനെ കടുത്ത പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് തള്ളിവിടുന്നു. കഴിഞ്ഞ 30 വർഷത്തിനിടയിൽ മാത്രം 13 തവണയാണ് അന്താരാഷ്ട്ര നാണയ നിധിയിൽ (ഐഎംഎഫ്) നിന്ന് പാകിസ്ഥാൻ സാമ്പത്തിക രക്ഷാപാക്കേജ് (ബെയ്‌ലൗട്ട്) കൈപ്പറ്റിയത്. തുടർച്ചയായ സാമ്പത്തിക പിടിപ്പുകേടും ഘടനാപരമായ വീഴ്ചകളും മൂലം ദശാബ്ദങ്ങളായി പുകഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്ന സാമ്പത്തിക അടിയന്തരാവസ്ഥയാണ് രാജ്യം ഇപ്പോൾ അനുഭവിക്കുന്നത്. സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ അന്താരാഷ്ട്ര വായ്പകളെയും സൗഹൃദ രാജ്യങ്ങളുടെ സഹായങ്ങളെയും മാത്രം ആശ്രയിക്കേണ്ട ദുരവസ്ഥയിലാണ് ഇസ്ലാമാബാദ്.
സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി രൂക്ഷമായിരിക്കെ തന്നെ, സൗദി അറേബ്യയുമായുള്ള പ്രതിരോധ പങ്കാളിത്തവും ഇറാന്റെ ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ഭീഷണികളും പാകിസ്ഥാനെ കടുത്ത നയതന്ത്ര പ്രതിസന്ധിയിലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. സൗദി നൽകുന്ന കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ സാമ്പത്തിക സഹായവും നിക്ഷേപങ്ങളും പാകിസ്ഥാൻ്റെ തകർന്നടിയുന്ന ഫോറെക്സ് കരുതൽ ശേഖരത്തിന് ജീവശ്വാസമാണ്. പകരമായി പതിറ്റാണ്ടുകളായി സൗദിയുടെ സുരക്ഷയ്ക്കായി സൈനിക വിന്യാസവും ആണവ പ്രതിരോധ കുടയും ഉറപ്പുനൽകുന്ന സവിശേഷമായ തന്ത്രപ്രധാന ബന്ധമാണ് ഇരുരാജ്യങ്ങളും തമ്മിലുള്ളത്. പരസ്പര പ്രതിരോധ ഉടമ്പടികൾ നിലവിലുണ്ടെങ്കിലും, ഇറാനുമായി തുറന്ന സൈനിക ഏറ്റുമുട്ടലിലേക്ക് കടക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ മടിക്കുകയാണ്.
ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ ചേരിതിരിവുകൾ, ഷിയാ-സുന്നി വിഭാഗീയതകൾ, സാമ്പത്തിക പരാധീനതകൾ എന്നിവയ്‌ക്കൊപ്പം അയൽരാജ്യമായ ഇറാനുമായി അതിർത്തി പങ്കിടുന്നതും പാകിസ്ഥാന്റെ കൈകൾ കെട്ടിയിടുന്നു. എ.ക്യു. ഖാൻ ആണവ ചോർച്ച വിവാദവും ഇറാൻ, അമേരിക്ക എന്നീ രാജ്യങ്ങളുമായുള്ള പാകിസ്ഥാന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പ് നയങ്ങളും അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ മുൻപേ തന്നെ ചർച്ചയായതാണ്. സൗദി അറേബ്യൻ സാമ്പത്തിക സഹായത്തെ ആശ്രയിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, മറ്റൊരു അയൽരാജ്യമായ ഇറാനുമായി നേരിട്ടുള്ള സംഘർഷം ഒഴിവാക്കാൻ പാകിസ്ഥാൻ നടത്തുന്ന നയതന്ത്ര കസർത്തുകൾ രാജ്യത്തിന്റെ തന്ത്രപ്രധാന വിശ്വാസ്യതയെ തന്നെ ആഗോളതലത്തിൽ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തിച്ചിരിക്കുകയാണ്.
