ലോകം മുഴുവൻ വെറുത്ത ആ 79 ദിവസങ്ങൾ;പെപ്സിയെ തോൽപ്പിക്കാൻ ഫോർമുല മാറ്റാൻ സാഹസപ്പെട്ട കൊക്കക്കോള;അമേരിക്ക സ്തംഭിച്ച പ്രക്ഷോഭം
1980-കളുടെ തുടക്കം. കൊക്കക്കോളയ്ക്ക് ഉറക്കമില്ലാത്ത രാത്രികളായിരുന്നു അത്. തങ്ങളുടെ ചിരകാല ശത്രുവായ ‘പെപ്സി’ (Pepsi) വിപണി വിഹിതം പതുക്കെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. ‘പെപ്സി ചലഞ്ച്’ എന്ന പരസ്യത്തിലൂടെ, പെപ്സിക്ക് കോക്കിനേക്കാൾ മധുരമുണ്ടെന്നും ആളുകൾക്ക് അതാണ് ഇഷ്ടമെന്നും അവർ തെളിയിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി ലോകം ഭരിച്ച സിംഹാസനം ഇളകുന്നത് കൊക്കക്കോളയുടെ തലപ്പത്തുള്ളവർ ഭീതിയോടെ നോക്കിനിന്നു. തങ്ങളുടെ വിശ്വസ്തരായ ഉപഭോക്താക്കൾ തങ്ങളെ വിട്ടുപോകുമോ എന്ന ഭയം അവരെ ഒരു വലിയ സാഹസത്തിന് പ്രേരിപ്പിച്ചു. ആ തീരുമാനമായിരുന്നു. നൂറ്റാണ്ടുകളായി രഹസ്യമായി സൂക്ഷിച്ച, ലോകത്തിന്റെ രുചിയായി മാറിയ ആ പഴയ ഫോർമുല എന്നെന്നേക്കുമായി ഉപേക്ഷിക്കുക
1985 ഏപ്രിൽ 23. കൊക്കക്കോളയുടെ സിഇഒ റോബർട്ടോ ഗോയിസുവേറ്റ ലോകത്തിന് മുന്നിൽ ആ പ്രഖ്യാപനം നടത്തുമ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ വലിയൊരു ആത്മവിശ്വാസമുണ്ടായിരുന്നു. ഏതാണ്ട് രണ്ട് ലക്ഷത്തോളം ആളുകളിൽ നടത്തിയ രുചി പരീക്ഷകളിൽ ‘ന്യൂ കോക്ക്’ ജയിച്ചിരുന്നു “പഴയ കോക്ക് നിർത്തുന്നു, പകരം കൂടുതൽ രുചിയുള്ള ‘ന്യൂ കോക്ക്’ വരുന്നു!. ശാസ്ത്രീയമായി നോക്കിയാൽ ന്യൂ കോക്കിനായിരുന്നു രുചി കൂടുതൽ. പക്ഷേ, അവർ ഒരു കാര്യം മറന്നുപോയി. കൊക്കക്കോള എന്നത് ആളുകൾക്ക് വെറുമൊരു പാനീയമല്ല, അതൊരു വികാരമായിരുന്നു. കൊക്കക്കോളയോടുള്ള വൈകാരികമായ ബന്ധം എത്രത്തോളമാണെന്ന് ബിസിനസ്സ് തലച്ചോറുകൾക്ക് മനസ്സിലായില്ല.
ഇന്നുമുതൽ പഴയ കോക്ക് ഉണ്ടാകില്ല” എന്ന വാക്കുകൾ റേഡിയോകളിലും ടിവികളിലും മുഴങ്ങിയപ്പോൾ അമേരിക്കൻ ജനത സ്തംഭിച്ചുപോയി. അവർക്കത് വെറുമൊരു ശീതളപാനീയമായിരുന്നില്ല; രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിൽ തങ്ങളുടെ സൈനികർക്ക് ധൈര്യം പകർന്ന, ഓരോ ആഘോഷങ്ങളിലും കൂടെയുണ്ടായിരുന്ന, അമേരിക്കൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ തന്നെ ഭാഗമായ ഒന്നായിരുന്നു. പുതിയ കോക്ക് വിപണിയിലെത്തിയതോടെ അമേരിക്കയിൽ വലിയ പ്രക്ഷോഭം തന്നെ നടന്നു. പതിനായിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ കൊക്കക്കോളയുടെ ആസ്ഥാനത്തേക്ക് ഫോൺ വിളിച്ച് കരഞ്ഞു, ചിലർ തെരുവിൽ കോക്ക് കുപ്പികൾ ഉടച്ച് പ്രതിഷേധിച്ചു. അതിൽ വയസ്സായ ഒരു സ്ത്രീ കരഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ ഇന്നും ചരിത്രത്തിലുണ്ട്: “നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് എന്റെ ഓർമ്മകളെ മോഷ്ടിക്കുന്നത്? എന്റെ ചെറുപ്പത്തിൽ ഞാൻ ആദ്യമായി കുടിച്ച ആ രുചി ഇനി എനിക്ക് എവിടെ കിട്ടും?”
സിയാറ്റിലിൽ ഒരു റിട്ടയേർഡ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ‘പഴയ കോക്ക് പ്രേമികളുടെ’ ഒരു സംഘടന തന്നെ ഉണ്ടാക്കി. പത്രങ്ങളിൽ വന്ന പരസ്യങ്ങളിൽ കൊക്കക്കോളയെ ‘ദ്രോഹികൾ’ എന്ന് ആളുകൾ വിളിച്ചു. കമ്പനിയുടെ എക്സിക്യൂട്ടീവുകൾക്ക് പുറത്തിറങ്ങാൻ പോലും ഭയമായി. സെക്യൂരിറ്റി ഗാർഡുകൾക്ക് നേരെ പോലും ആളുകൾ ആക്രോശിച്ചു.
പ്രതിഷേധം കനത്തതോടെ വെറും 79 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ കൊക്കക്കോളയ്ക്ക് മുട്ടുമടക്കേണ്ടി വന്നു. കമ്പനിയുടെ ഉള്ളിൽ വലിയ തർക്കങ്ങൾ നടന്നു. ചിലർ പറഞ്ഞു പുതിയത് തുടരാമെന്ന്. എന്നാൽ റോബർട്ടോ ഗോയിസുവേറ്റയ്ക്ക് മനസ്സിലായി, താൻ തോൽക്കുന്നത് പെപ്സിയോടല്ല, മറിച്ച് തന്റെ ഉപഭോക്താക്കളുടെ സ്നേഹത്തോടാണെന്ന്. ഒടുവിൽ, 1985 ജൂലൈ 11-ന് ഒരു വലിയ പത്രസമ്മേളനത്തിൽ അവർ തോൽവി സമ്മതിച്ചു.
ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ കേട്ടു. പഴയ കോക്ക് തിരികെ വരുന്നു” എന്ന ആ ഒരൊറ്റ വാചകം മതിയായിരുന്നു അമേരിക്കയെ ഒന്നടങ്കം ആവേശത്തിലാക്കാൻ. യുഎസ് സെനറ്റിന്റെ നടപടികൾ പോലും നിർത്തിവെച്ചാണ് ഈ വാർത്ത പ്രഖ്യാപിച്ചത്. ആളുകൾ തെരുവിൽ കെട്ടിപ്പിടിച്ച് കരഞ്ഞു. പഴയ കോക്ക് വിപണിയിലെത്തിയപ്പോൾ ആളുകൾ അത് പെട്ടികളായി വാങ്ങി വീട്ടിൽ സൂക്ഷിച്ചു.
ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ അബദ്ധമായി ‘ന്യൂ കോക്ക്’ ഇന്നും അറിയപ്പെടുന്നു. പക്ഷേ, ആ പരാജയമാണ് കൊക്കക്കോളയെ ഇന്നത്തെ നിലയിലേക്ക് വളർത്തിയത്. ജനങ്ങൾ തങ്ങളെ എത്രത്തോളം സ്നേഹിക്കുന്നു എന്ന് ആ പരാജയത്തിലൂടെയാണ് അവർ തിരിച്ചറിഞ്ഞത്. പണമല്ല, മറിച്ച് തങ്ങളുടെ ബ്രാൻഡും മനുഷ്യരുടെ ഹൃദയവുമായുള്ള ബന്ധമാണ് വലുതെന്ന് അവർ പഠിച്ചു. രസകരമായ കാര്യം എന്താണെന്നറിയാമോ? ഈ പരാജയത്തിന് ശേഷം പഴയ കോക്ക് തിരികെ വന്നപ്പോൾ അതിന്റെ ഡിമാൻഡ് പത്തിരട്ടിയായി വർദ്ധിച്ചു. കൊക്കക്കോള ഇത് മനഃപൂർവ്വം ചെയ്തതാണോ എന്ന് പോലും ചിലർ സംശയിച്ചു.
