ക്രിക്കറ്റ് ലോകത്തെ മുഴുവൻ വിറപ്പിച്ച, ബാറ്റ്സ്മാൻമാർക്ക് ഒരു പ്രഹേളികയായിരുന്ന അജന്ത മെൻഡിസ് എന്ന ശ്രീലങ്കൻ ‘മിസ്റ്ററി സ്പിന്നറെ’ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റിംഗ് നിര എങ്ങനെയാണ് തകർത്തത് എന്നത് ക്രിക്കറ്റ് ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മികച്ച ഒരു തന്ത്രപരമായ വിജയത്തിന്റെ കഥയാണ്. 2008-ൽ അന്താരാഷ്ട്ര ക്രിക്കറ്റിലേക്ക് കടന്നുവന്ന മെൻഡിസ്, തന്റെ കാരം ബോൾ കൊണ്ടും വൈവിധ്യമാർന്ന സ്പിൻ പരീക്ഷണങ്ങൾ കൊണ്ടും വമ്പൻ താരങ്ങളെപ്പോലും നിഷ്പ്രഭരാക്കി. 2008-ലെ ഏഷ്യാ കപ്പ് ഫൈനലിൽ ഇന്ത്യക്കെതിരെ 13 റൺസിന് 6 വിക്കറ്റ് വീഴ്ത്തിക്കൊണ്ടാണ് മെൻഡിസ് ഇന്ത്യൻ നിരയിൽ ഭീതി വിതച്ചത്.
എന്നാൽ, ഒരൊറ്റ വർഷത്തിനുള്ളിൽ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റിംഗ് നിര മെൻഡിസിന്റെ ‘മിസ്റ്ററി’ അഴിച്ചെടുത്തു. തുടക്കത്തിൽ ഇന്ത്യൻ ബാറ്റ്സ്മാൻമാർ പന്ത് പിച്ചിൽ കുത്തിയ ശേഷമുള്ള തിരിവ് നോക്കിയാണ് കളിച്ചിരുന്നത്. എന്നാൽ ഇതിഹാസ താരങ്ങളായ സച്ചിൻ ടെണ്ടുൽക്കർ, രാഹുൽ ദ്രാവിഡ്, വി.വി.എസ്. ലക്ഷ്മൺ എന്നിവർ മെൻഡിസിന്റെ ബൗളിംഗ് വീഡിയോകൾ മണിക്കൂറുകളോളം ഇരുന്ന് വിശകലനം ചെയ്തു.
പന്ത് പിച്ചിൽ കുത്തുന്നതിന് മുൻപ്, അത് കൈയിൽ നിന്നും റിലീസ് ചെയ്യുന്ന നിമിഷം വിരലുകൾ എങ്ങനെയാണ് ഇരിക്കുന്നത് എന്ന് അവർ കൃത്യമായി മനസ്സിലാക്കി. വിരലുകളുടെ ചെറിയ മാറ്റം നോക്കി പന്ത് വരുന്നത് ദൂസരയാണോ, കാരം ബോളാണോ അതോ ഓഫ് സ്പിന്നറാണോ എന്ന് ക്രീസിൽ വെച്ച് തന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ ഇന്ത്യൻ നിരയ്ക്ക് സാധിച്ചു.
മെൻഡിസിന്റെ കരിയർ അവസാനിപ്പിക്കുന്നതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാന പങ്ക് വഹിച്ചത് വീരേന്ദർ സേവാഗ് എന്ന വിനാശകാരിയായ ഓപ്പണറാണ്. മറ്റ് ബാറ്റ്സ്മാൻമാർ മെൻഡിസിനെ പേടിയോടെ പ്രതിരോധിക്കാൻ നോക്കിയപ്പോൾ, സേവാഗ് നേരെ തിരിച്ചാണ് ചെയ്തത്. 2008-ലെ ഗാല്ലെ ടെസ്റ്റിൽ മെൻഡിസിനെ ക്രീസിന് വെളിയിലിറങ്ങി സിക്സറുകൾക്കും ഫോറുകൾക്കും പറത്തി സേവാഗ് പുറത്താകാതെ 201 റൺസ് നേടി. മെൻഡിസിന് പന്ത് എവിടെ എറിയണം എന്ന് പോലും അറിയാത്ത രീതിയിൽ സേവാഗ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലൈനും ലെങ്തും തകർത്തു. ഇത് മെൻഡിസിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തിന് വലിയ പ്രഹരമേൽപ്പിച്ചു.
സച്ചിനും ദ്രാവിഡിനും പിന്നാലെ എം.എസ്. ധോണി, സുരേഷ് റെയ്ന, ഗൗതം ഗംഭീർ, രോഹിത് ശർമ്മ എന്നിവരടങ്ങുന്ന യുവനിര മെൻഡിസിനെതിരെ മറ്റൊരു തന്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു. പന്ത് സ്പിൻ ചെയ്യാൻ അനുവദിക്കാതെ, ഫ്രണ്ട് ഫൂട്ടിൽ വന്ന് ഒട്ടും ഭയമില്ലാതെ കളിക്കാൻ അവർ തുടങ്ങി. പന്തിന്റെ വേഗത കുറവായതിനാൽ ക്രീസിന് പുറത്തേക്ക് ഇറങ്ങി കളിച്ച് മെൻഡിസിനെ ഒരു സാധാരണ സ്പിന്നറായി അവർ മാറ്റി. 2012-14 കാലഘട്ടമായപ്പോഴേക്കും മെൻഡിസ് ഇന്ത്യയ്ക്ക് മുന്നിൽ തികച്ചും പരാജയമായി മാറി. വിരാട് കോഹ്ലിയും ശിഖർ ധവാനും മെൻഡിസിന്റെ ഓവറുകളിൽ നിന്ന് റൺസ് അനായാസം അടിച്ചുകൂട്ടി. പന്തിന്റെ രഹസ്യം പൂർണ്ണമായി പരസ്യമായതോടെ മെൻഡിസിന് റൺസ് വിട്ടുകൊടുക്കാതിരിക്കാൻ നെഗറ്റീവ് ലൈനിൽ പന്തെറിയേണ്ടി വന്നു.
ഒരു മിസ്റ്ററി സ്പിന്നറുടെ ഏറ്റവും വലിയ കരുത്ത് ബാറ്റ്സ്മാൻമാർക്കുള്ള ആശയക്കുഴപ്പമാണ്. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ നിര ആ മിസ്റ്ററി കൃത്യമായി പഠിച്ച്, തന്ത്രപരമായി അദ്ദേഹത്തെ നേരിട്ടതോടെ മെൻഡിസിന്റെ പന്തുകളിലെ അപകടം ഇല്ലാതായി. ഇന്ത്യ ബാറ്റ് കൊണ്ട് കൊടുത്ത ഈ കടുത്ത പ്രഹരത്തിന് ശേഷം മറ്റ് രാജ്യങ്ങളും മെൻഡിസിനെ എളുപ്പത്തിൽ നേരിടാൻ തുടങ്ങി. ഇതോടെ ടീമിലെ സ്ഥാനം നഷ്ടമായ അജന്ത മെൻഡിസിന്റെ അന്താരാഷ്ട്ര കരിയറിന് അകാലത്തിൽ വിരമിക്കേണ്ടി വന്നു.
