നമ്മുടെയൊക്കെ സ്വീകരണമുറികളിലേക്ക് അൾട്രാ എച്ച്.ഡി സ്മാർട്ട് ടിവികളും ഡബിൾ ഡോർ ഇൻവെർട്ടർ ഫ്രിഡ്ജുകളും ഓട്ടോമാറ്റിക് വാഷിംഗ് മെഷീനുകളും പടർന്നുപന്തലിക്കുന്നതിനും പതിറ്റാണ്ടുകൾക്ക് മുൻപുള്ള കേരളത്തിന്റെ സായാഹ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചിട്ടുണ്ടോ? വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ നാട്ടുവഴികളിലെ ആൽത്തറകളിലും ചായക്കടകളിലും റേഡിയോ പെട്ടിയുടെ ചുറ്റും ഒരു നാട് മുഴുവൻ കാതുകൂർപ്പിച്ചു നിന്ന ഒരു സുവർണ്ണകാലം. ഇന്നത്തെപ്പോലെ ഓൺലൈൻ റിവ്യൂകളോ യൂട്യൂബ് അൺബോക്സിംഗുകളോ കൺസ്യൂമർ ഫോറങ്ങളോ ഇല്ലാതിരുന്ന ആ കാലത്ത്, ഒരു കുടുംബത്തിന്റെ വർഷങ്ങളുടെ സമ്പാദ്യം മുടക്കി ആദ്യത്തെ വീട്ടുപകരണം വാങ്ങാൻ ഒരു മലയാളി ഒരുമ്പെടുമ്പോൾ അവരുടെ മനസ്സിലേക്ക് ആദ്യം ഓടിയെത്തിയിരുന്ന ഒരൊറ്റ പേര് മാത്രമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ—ക്യു.ആർ.എസ് (QRS)! അന്ന് ഒരു റേഡിയോയുടെ പൊട്ടിയ വാൽവുകളും തുരുമ്പിച്ച വയറുകളും നന്നാക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഒരു കൊച്ചു വർക്ക്‌ഷോപ്പിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച്, മൂന്ന് തലമുറകളുടെ ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടാത്ത വിശ്വാസം കാത്തുസൂക്ഷിച്ച്, നൂറുകണക്കിന് കോടികളുടെ റീട്ടെയിൽ സാമ്രാജ്യമായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന നമ്മുടെ സ്വന്തം ‘ക്യു.ആർ.എസിന്റെ’ (Quilon Radio Service) ബിസിനസ്സ് ത്രില്ലർ ഏതൊരു സംരംഭകനെയും അമ്പരപ്പിക്കുന്നതാണ്!”
ഈ ചരിത്രയാത്രയുടെ ആരംഭം 1947-ലാണ്. ഭാരതം ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൽ നിന്ന് മോചിതമായി സ്വതന്ത്രമായ അതേ വർഷം. പഴയ തിരുവിതാംകൂറിന്റെ വ്യാപാര കേന്ദ്രവും കശുവണ്ടി വ്യവസായത്തിന്റെയും കായൽ വ്യാപാരത്തിന്റെയും ഈറ്റില്ലവുമായ കൊല്ലം (Quilon) നഗരത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഈ കഥയുടെ ആദ്യ വിത്ത് വീഴുന്നത്. തമിഴ്‌നാട്ടിലെ തൂത്തുക്കുടിയിൽ വ്യവസായ പാരമ്പര്യമുള്ള പ്രശസ്തമായ എ.ആർ.എ.എസ്.ഡി (A.R.A.S.D) കുടുംബത്തിൽ നിന്ന് കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിലേക്ക് സ്വപ്നങ്ങളുമായി വണ്ടിയിറങ്ങിയ രണ്ട് സഹോദരന്മാരായിരുന്നു ഡി. അരുണാചലവും (D. Arunachalam) ഡി. തിലകരാജനും (D. Thilagarajan). അന്നത്തെ കേരളം ഇന്നത്തെപ്പോലെ സമ്പന്നമായിരുന്നില്ല. കൃഷിയും കച്ചവടവും മാത്രമായിരുന്നു ഭൂരിഭാഗം ജനങ്ങളുടെയും ആശ്രയം. ആ കാലഘട്ടത്തിൽ റേഡിയോ എന്നത് കേവലമൊരു വീട്ടുപകരണമായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, ഉന്നത സാമ്പത്തിക നിലവാരമുള്ളവർക്ക് മാത്രം സ്വന്തമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ഒരു പരമോന്നത ആഡംബരമായിരുന്നു. ഒരു റേഡിയോ വീട്ടിലുണ്ടാവുക എന്നത് അന്തസ്സിന്റെ പ്രതീകമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന കാലം.
എന്നാൽ, പണം കൊടുത്ത് ഒരു റേഡിയോ വാങ്ങിയാൽ പോലും അക്കാലത്ത് നേരിട്ടിരുന്ന പ്രധാന തലവേദന അതിന്റെ മെയിന്റനൻസ് ആയിരുന്നു. വാൽവ് റേഡിയോകളുടെ ട്യൂബുകൾ കേടുവരുക, ഈർപ്പം തട്ടി സിഗ്നൽ നഷ്ടപ്പെടുക, കപ്പാസിറ്ററുകൾ പൊട്ടിപ്പോവുക എന്നിവ പതിവായിരുന്നു. ഇന്നത്തെപ്പോലെ യൂട്യൂബ് ട്യൂട്ടോറിയലുകളോ സാങ്കേതികവിദഗ്ദ്ധരോ ഇല്ലാതിരുന്ന അക്കാലത്ത് കേടായ റേഡിയോകൾ ചവറ്റുകൂനകളിലേക്ക് എറിയപ്പെടുകയോ ഉപയോഗശൂന്യമായി മാറുകയോ ചെയ്യുമായിരുന്നു. ഈ വലിയൊരു വിപണി വിടവ് (Market Gap) തിരിച്ചറിഞ്ഞ അരുണാചലവും തിലകരാജനും ചേർന്ന് കൊല്ലത്തെ ചിന്നക്കടയ്ക്കടുത്ത് ഒരു ചെറിയ മുറി വാടകയ്‌ക്കെടുത്ത് ഒരു സർവീസ് കട ആരംഭിച്ചു. ആ സ്ഥാപനത്തിന് അവർ നൽകിയ ലളിതമായ പേരായിരുന്നു ‘ക്വിലോൺ റേഡിയോ സർവീസ്’ (Quilon Radio Service).
അവിടെ അവർ തുടക്കമിട്ടത് ഒരു അസാധാരണ ബിസിനസ്സ് തന്ത്രത്തിനായിരുന്നു. കച്ചവടം നടത്തുന്നതിന് മുൻപ് ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം ആർജ്ജിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പ്രാഥമിക ലക്ഷ്യം. ഉപഭോക്താക്കൾ കൊണ്ടുവരുന്ന തകരാറിലായ റേഡിയോകൾ അതീവ കൃത്യതയോടെയും ന്യായമായ ചെലവിലും നന്നാക്കിക്കൊടുത്ത് അവർ ജനങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഇടംപിടിച്ചു. ഒരാൾ വഴി മറ്റൊരാളിലേക്ക് ആ വിശ്വാസം പടർന്നു. കേടായ റേഡിയോ നന്നാക്കാൻ തുടങ്ങിയ ഈ ചെറിയ സ്ഥാപനത്തിലേക്ക് പ്രമുഖ ഡച്ച് ബ്രാൻഡായ ഫിലിപ്സ് (Philips) കമ്പനിയുടെ ശ്രദ്ധ തിരിഞ്ഞു. അങ്ങനെ ഫിലിപ്സിന്റെ റേഡിയോകളും റേഡിയോഗ്രാമുകളും നേരിട്ട് വിൽക്കാനുള്ള ഡീലർഷിപ്പ് ക്വിലോൺ റേഡിയോ സർവീസിന് ലഭിച്ചു. സർവീസിംഗ് നടത്തുന്ന ഒരു കട അങ്ങനെ വിൽപ്പനയിലേക്ക് (Sales & Retail) വഴിമാറി. അധികം വൈകാതെ ഇവരുടെ സഹോദരന്മാരായ ഡി. ശെൺബഗമൂർത്തി, ഡി. ഗണേശൻ, ഡി. ഷൺമുഖം എന്നിവർ കൂടി കൊല്ലത്തേക്ക് എത്തുകയും ഒരൊറ്റ മനസ്സോടെ വ്യാപാരത്തിൽ പങ്കുചേരുകയും ചെയ്തു. അതോടെ ഇതൊരു കെട്ടുറപ്പുള്ള കൂട്ടുകുടുംബ ബിസിനസ്സായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.
എന്നാൽ ക്യു.ആർ.എസ് എന്ന ബ്രാൻഡിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രസക്തി തെളിഞ്ഞത് സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ മാറ്റങ്ങളെ അവർ എങ്ങനെ സ്വീകരിച്ചു എന്നതിലാണ്. 1970-കളോടെ ട്രാൻസിസ്റ്ററുകളുടെയും റേഡിയോകളുടെയും തരംഗം പതുക്കെ കുറയാൻ തുടങ്ങി. ഇന്ത്യയിൽ ദൂരദർശന്റെ വരവോടെ ടെലിവിഷൻ തരംഗങ്ങൾ സ്വീകരണമുറികളിലേക്ക് കടന്നുവരാൻ തുടങ്ങി. മാറ്റങ്ങളെ ഭയക്കുന്ന പരമ്പരാഗത വ്യാപാരികൾ റേഡിയോയിൽ തന്നെ കടിച്ചുതൂങ്ങിനിന്നപ്പോൾ, ക്യു.ആർ.എസ് ഉടമകൾ അടുത്ത തലമുറയുടെ പൾസ് കൃത്യമായി അളന്നു. അവർ തങ്ങളുടെ കടകളിൽ ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ടിവികളും പിന്നീട് 1980-കളോടെ കളർ ടെലിവിഷനുകളും എത്തിച്ചു. 1982-ൽ ദില്ലിയിൽ നടന്ന ഏഷ്യൻ ഗെയിംസിന്റെ ലൈവ് സംപ്രേക്ഷണം കളർ ടിവിയിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, കേരളത്തിൽ ടിവി വാങ്ങാൻ ആളുകൾ ക്യു.ആർ.എസിലേക്ക് ഇരച്ചെത്തി.
തുടർന്ന് റഫ്രിജറേറ്ററുകൾ, വാഷിംഗ് മെഷീനുകൾ, എയർകണ്ടീഷണറുകൾ തുടങ്ങി മിക്സിയും ഗ്രൈൻഡറും വരെയുള്ള ഗൃഹോപകരണങ്ങളുടെ വലിയൊരു തരംഗം മലയാളിയുടെ ജീവിതശൈലിയിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. ക്യു.ആർ.എസ് ഈ അവസരങ്ങളെല്ലാം ഇരുകയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു. അവർ റേഡിയോയിൽ നിന്ന് കൺസ്യൂമർ ഡ്യൂറബിൾസിന്റെ (Consumer Durables) ഒരു സമ്പൂർണ്ണ കേന്ദ്രമായി സ്വയം മാറി.
ഇവിടെയാണ് അവർ കേരളത്തിലെ റീട്ടെയിൽ ചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിച്ച ‘മൾട്ടി-ബ്രാൻഡ് റീട്ടെയിൽ സ്ട്രാറ്റജി’ (Multi-brand Retail Strategy) വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കുന്നത്. അക്കാലത്ത് ഒരു ഉപഭോക്താവിന് ഒരു ടിവിയോ ഫ്രിഡ്ജോ വാങ്ങണമെങ്കിൽ കമ്പനികളുടെ ഓരോ ഷോറൂമുകളിലും വെവ്വേറെ കയറിയിറങ്ങണമായിരുന്നു. എന്നാൽ ക്യു.ആർ.എസ് ചിന്തിച്ചത് മറിച്ചായിരുന്നു. ഫിലിപ്സ്, സാംസങ്, എൽജി, സോണി, പാനസോണിക്, വേൾപൂൾ, ഐ.എഫ്.ബി, വി-ഗാർഡ്, ഗോദ്‌റെജ് തുടങ്ങി ലോകത്തെ എല്ലാ വമ്പൻ ബ്രാൻഡുകളെയും ഒരൊറ്റ മേൽക്കൂരയ്ക്ക് കീഴിൽ അവർ അണിനിരത്തി. ഓരോ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെയും സാങ്കേതിക സവിശേഷതകളും ഗുണദോഷങ്ങളും ഒരുമിച്ച് കണ്ട് താരതമ്യം ചെയ്യാനുള്ള അവസരം സാധാരണക്കാർക്ക് ലഭിച്ചു. “കടയിൽ കയറുന്ന ഒരു ഉപഭോക്താവിനും ആവശ്യമുള്ള സാധനം കിട്ടാതെ തിരിച്ചുപോകേണ്ടി വരരുത്” എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ പോളിസി.
വിൽപ്പനയേക്കാൾ അവർ മുൻഗണന നൽകിയത് ആഫ്റ്റർ-സെയിൽസ് സർവീസിനായിരുന്നു (After-sales service). ഏത് വലിയ ബ്രാൻഡിന്റെ ഉൽപ്പന്നമായാലും കേടുവന്നാൽ ക്യു.ആർ.എസിന്റെ ജീവനക്കാർ വീടുകളിൽ നേരിട്ടെത്തി പരിഹാരം കണ്ടു. വിലകൂടിയ ഇലക്ട്രോണിക്സ് വാങ്ങുമ്പോൾ “ക്യു.ആർ.എസിൽ നിന്ന് വാങ്ങിയാൽ ചതിക്കപ്പെടില്ല” എന്ന ആഴത്തിലുള്ള ഉറപ്പ് ഓരോ ഉപഭോക്താവിന്റെയും മനസ്സിൽ പതിഞ്ഞു. ആ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസമാണ് ബ്രാൻഡിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂലധനം.
കൊല്ലത്തുനിന്ന് ആരംഭിച്ച ഈ പ്രയാണം തിരുവനന്തപുരത്തിന്റെ ഭരണസിരകളിലേക്കും തുടർന്ന് കോട്ടയം, പത്തനംതിട്ട, ആലപ്പുഴ, എറണാകുളം, തൃശ്ശൂർ, മലപ്പുറം, കോഴിക്കോട് തുടങ്ങി കേരളത്തിന്റെ ഒട്ടുമിക്ക ജില്ലകളിലേക്കും പടർന്നു. തലസ്ഥാന നഗരിയിലെ പട്ടത്തും എം.ജി റോഡിലുമെല്ലാം ഉയർന്നുവന്ന ‘ക്യു.ആർ.എസ് സ്ക്വയർ’, ‘ക്യു.ആർ.എസ് മാൾ’ തുടങ്ങിയ ബൃഹത്തായ ഷോറൂമുകൾ കച്ചവടം എന്ന സങ്കൽപ്പത്തെത്തന്നെ മാറ്റിമറിച്ചു. വിശാലമായ പാർക്കിംഗ് സൗകര്യങ്ങൾ, എയർകണ്ടീഷൻ ചെയ്ത മൾട്ടി-ലെവൽ ഡിസ്‌പ്ലേ ഏരിയകൾ, പ്രൊഡക്റ്റുകൾ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചു നോക്കാനുള്ള ലൈവ് എക്സ്പീരിയൻസ് സോണുകൾ എന്നിവയിലൂടെ ഷോപ്പിംഗ് എന്നാൽ വെറുമൊരു വാങ്ങലല്ല, മറിച്ച് അതൊരു സമ്പൂർണ്ണ കുടുംബാനുഭവമാണെന്ന് മലയാളിക്ക് അവർ കാണിച്ചുകൊടുത്തു.
ഇലക്ട്രോണിക്സ് രംഗത്ത് മാത്രം ഒതുങ്ങാൻ അവർ തയ്യാറല്ലായിരുന്നു. ബിസിനസ്സ് വൈവിധ്യവൽക്കരണത്തിന്റെ ഭാഗമായി അവർ മറ്റ് പല രംഗങ്ങളിലേക്കും കൈവെച്ചു. റേമണ്ട് ടെക്സ്റ്റൈൽസിന്റെ ഔട്ട്ലെറ്റുകൾ, ഫിലിപ്സ് ലൈറ്റ് ലോഞ്ചുകൾ, ഹോണ്ട പവർ പ്രൊഡക്ട്സ്, ടൈറ്റാൻ വാച്ച് ഷോറൂമുകൾ എന്നിവയിലേക്ക് അവർ ശാഖകൾ പടർത്തി. അതോടൊപ്പം മറ്റ് ചെറുകിട കച്ചവടക്കാർക്ക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എത്തിച്ചുകൊടുക്കുന്നതിനായി ‘ക്യു.ആർ.എസ് മാർക്കറ്റിംഗ് പ്രൈവറ്റ് ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പേരിലുള്ള വിപുലമായ ബി2ബി ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ നെറ്റ്‌വർക്കും അവർ പടുത്തുയർത്തി.
2006 ഒക്ടോബർ 3-ന് ഈ സംരംഭം ‘ക്യു.ആർ.എസ് റീട്ടെയിൽ ലിമിറ്റഡ്’ എന്ന പബ്ലിക് ലിമിറ്റഡ് കോർപ്പറേറ്റ് കമ്പനിയായി രൂപീകരിക്കപ്പെട്ടു. ആദ്യ തലമുറയിലെ സഹോദരങ്ങൾ വെട്ടിത്തെളിച്ച പാതയിലൂടെ രണ്ടാമത്തെയും മൂന്നാമത്തെയും തലമുറ ബിസിനസ്സ് നവീകരിച്ചു. പിന്നീട് ആമസോണും ഫ്ലിപ്കാർട്ടും പോലെയുള്ള ആഗോള ഇ-കൊമേഴ്സ് ഭീമന്മാർ പടുകൂറ്റൻ ഡിസ്കൗണ്ടുകളുമായി കടന്നുവന്നപ്പോൾ പോലും ക്യു.ആർ.എസ് പതറിയില്ല. തങ്ങളുടെ സ്വന്തം വെബ്സൈറ്റിലൂടെ ഓൺലൈൻ ഷോപ്പിംഗ് സൗകര്യം ഒരുക്കുന്നതിനൊപ്പം, ഓൺലൈൻ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് നൽകാൻ കഴിയാത്ത വ്യക്തിബന്ധവും തത്സമയ സർവീസ് ഉറപ്പും അവർ തുടർന്നും നൽകി.
1947-ൽ കൊല്ലത്തെ ഒരു കൊച്ചു കടമുറിയിൽ റേഡിയോയുടെ സ്ക്രൂകൾ മുറുക്കി തുടങ്ങിയ രണ്ട് സഹോദരന്മാരുടെ നിശ്ചയദാർഢ്യം, ഇന്ന് നൂറുകണക്കിന് കോടികളുടെ വിറ്റുവരവുള്ള ഒരു വിശ്വസ്ത പ്രസ്ഥാനമായി നിലനിൽക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിനൊപ്പം മാറാൻ തയ്യാറാവുകയും, ഉപഭോക്താവിനോടുള്ള സത്യസന്ധത ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുകയും ചെയ്താൽ ആഗോള കോർപ്പറേറ്റുകൾക്കിടയിലും തലയുയർത്തി നിൽക്കാൻ കഴിയുമെന്ന് ഏഴ് പതിറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ തെളിയിച്ച മലയാളക്കരയുടെ എക്കാലത്തെയും വലിയ ബിസിനസ്സ് ഇതിഹാസമാണ് ക്യു.ആർ.എസ്!
