“ഇടുക്കിയിലെ കോടമഞ്ഞു മൂടിയ അടിമാലിയിലെ ഒരു കൊച്ചു പലചരക്കുകടയുടെ വരാന്തയിലിരുന്ന്, മറ്റുള്ളവരുടെ സാധനങ്ങൾ കമ്മീഷന് വിൽക്കുമ്പോൾ എം. ഇ. മീരാൻ മനസ്സിൽ ചോദിച്ച ഒരൊറ്റ ചോദ്യമുണ്ട്—’നമ്മളെന്തിനാണ് മറ്റുള്ളവർ ഉണ്ടാക്കിയ പാക്കറ്റുകൾ ഇവിടെ കൊണ്ടുവെച്ചു വിൽക്കുന്നത്? കയ്യിലെത്തുന്നത് ശുദ്ധമായ മലയോരത്തെ സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങളാണെങ്കിൽ, സ്വന്തം പേരിൽ എന്തുകൊണ്ട് നമുക്കൊരു ബ്രാൻഡ് ഉണ്ടാക്കിക്കൂടാ?’ ആ മലയോരത്തുയർന്ന ഒരൊറ്റ ചോദ്യം പിൽക്കാലത്ത് ലോകത്തിലെ വൻകിട മൾട്ടിനാഷണൽ ഭീമന്മാർ ₹2,000 കോടി കൊടുത്ത് സ്വന്തമാക്കാൻ ക്യൂ നിന്ന ‘ഈസ്റ്റേൺ’ (Eastern) എന്ന മസാല സാമ്രാജ്യമായി ആളിക്കത്തുമെന്ന് അന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല!”
1960-കളുടെ അവസാന നാളുകളിൽ അടിമാലിയിലെ ‘ഈസ്റ്റേൺ ട്രേഡിംഗ് കമ്പനി’യിലൂടെ നിത്യോപയോഗ സാധനങ്ങൾ മൊത്തക്കച്ചവടം നടത്തിയിരുന്ന എം. ഇ. മീരാൻ, അക്കാലത്ത് ആരും കാണാത്ത ഒരു വലിയ ഗാർഹിക വിപ്ലവം മുൻകൂട്ടി കണ്ടു. അന്ന് കേരളത്തിലെ ഒരൊറ്റ അടുക്കളയിലും റെഡിമെയ്ഡ് മസാലപ്പൊടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഉണക്കമുളകും മല്ലിയും മഞ്ഞളുമെല്ലാം വെയിലത്തിട്ട് ഉണക്കി, അമ്മമാർ ആട്ടുക്കല്ലിൽ മണിക്കൂറുകളോളം അരച്ചെടുക്കുകയോ അടുത്തുള്ള നാടൻ മില്ലുകളിൽ കൊണ്ടുപോയി ക്യൂ നിന്ന് പൊടിപ്പിച്ചെടുക്കുകയോ ആയിരുന്നു പതിവ്. കണ്ണെരിയുന്ന, വിയർപ്പൊഴുക്കുന്ന ആ അടുക്കളപ്പാട് മാറ്റിയെടുക്കാൻ 1983-ൽ മീരാൻ ഒരു ധീരമായ ചുവടുവെപ്പ് നടത്തി—’ഈസ്റ്റേൺ കോഫി ആൻഡ് കറി പൗഡർ’ എന്ന പേരിൽ അടിമാലിയിൽ സ്വന്തമായി ഒരു നിർമ്മാണ യൂണിറ്റ് അദ്ദേഹം തുടങ്ങി.
വെറും നൂറ് കിലോഗ്രാം പ്രതിദിന ഉത്പാദനവുമായി തുടങ്ങിയ ആ ഫാക്ടറി ആദ്യകാലത്ത് ശുദ്ധമായ മുളകുപൊടിയും മല്ലിപ്പൊടിയും മഞ്ഞൾപ്പൊടിയുമൊക്കെയാണ് പാക്കറ്റിലാക്കിയത്. എന്നാൽ, യഥാർത്ഥ വഴിത്തിരിവ് പിറന്നത് 1985-ലാണ്. വീട്ടമ്മമാർ പലതരം ചേരുവകൾ അളന്നുതിട്ടപ്പെടുത്തി തയ്യാറാക്കിയിരുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ കറിക്കൂട്ടുകളെ ലളിതമാക്കാൻ അദ്ദേഹം ‘ബ്ലെൻഡഡ് മസാലകൾ’ (Blended Spices) ആദ്യമായി പാക്കറ്റ് രൂപത്തിൽ വിപണിയിൽ അവതരിപ്പിച്ചു. ചിക്കൻ മസാലയും മീറ്റ് മസാലയും സാമ്പാർ മസാലയുമെല്ലാം ഒരൊറ്റ പാക്കറ്റിൽ അളവുകൾ കൃത്യമാക്കി എത്തിയതോടെ മലയാളി അടുക്കളകളുടെ ഭാരം പകുതിയായി കുറഞ്ഞു. ‘പാക്കറ്റ് പൊട്ടിക്കുക, കറിയിലേക്ക് ചേർക്കുക, സ്വാദോടെ വിളമ്പുക’ എന്ന ആ മാജിക് വീട്ടമ്മമാർ ഇരുകയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു.
ഗുണനിലവാരത്തിന്റെ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ മീരാൻ വരുത്തിയ വിപ്ലവമായിരുന്നു ഈസ്റ്റേണിന്റെ അടുത്ത ശക്തി. പച്ചക്കറി-ധാന്യച്ചന്തകളിലെ വിലവ്യതിയാനങ്ങൾക്ക് മുന്നിൽ പല നാടൻ മില്ലുകളും ഗുണനിലവാരം കുറച്ചപ്പോൾ, ഏത് പാക്കറ്റ് പൊട്ടിച്ചാലും ഒരേ എരിവും മണവും കിട്ടുന്ന ‘കൺസിസ്റ്റൻസി’ ഈസ്റ്റേൺ ഒരു സ്റ്റാൻഡേർഡാക്കി മാറ്റി. ഒപ്പം എഫ്.എം.സി.ജി രംഗത്ത് അവർ നടപ്പിലാക്കിയ ഡിസ്ട്രിബ്യൂഷൻ ശൃംഖല വിസ്മയിപ്പിക്കുന്നതായിരുന്നു. “ഉപഭോക്താവ് ചോദിക്കുമ്പോൾ കടയുടെ ഷെൽഫിൽ പാക്കറ്റ് ഉണ്ടായിരിക്കണം” എന്ന നയത്തിൽ കേരളത്തിലെ മുക്കിലും മൂലയിലുമുള്ള പെട്ടിക്കടകളിൽ പോലും ഈസ്റ്റേൺ എത്തിച്ചേർന്നു. ദിവസേന 100 കിലോയിൽ തുടങ്ങിയ ഉത്പാദനം പിൽക്കാലത്ത് 130 ടൺ അഥവാ 1,30,000 കിലോ എന്ന പടുകൂറ്റൻ തോതിലേക്ക് കുതിച്ചുയർന്നു—അതായത് ഉൽപ്പാദനശേഷിയിൽ 1,300 മടങ്ങ് വർദ്ധനവ്!
കേരളത്തിൽ നിന്ന് മലയാളികൾ ഗൾഫിലേക്കും യൂറോപ്പിലേക്കും അമേരിക്കയിലേക്കും പറന്നുയർന്നപ്പോൾ, അവരുടെ കൂടെ സ്യൂട്ട്കേസുകളിൽ ഈസ്റ്റേണിന്റെ സാമ്പാർപ്പൊടിയും ചിക്കൻ മസാലയും പ്രവാസത്തിന്റെ നാട്ടുരുചിയായി കൂടെപ്പോയി. ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ സൂപ്പർമാർക്കറ്റുകളിൽ ഈസ്റ്റേൺ നിറഞ്ഞു. അച്ചാറുകളും റെഡി-ടു-കുക്ക് വിഭവങ്ങളുമൊക്കെയായി പോർട്ട്ഫോളിയോ പടർന്നു. 2010-ൽ ആഗോള സ്പൈസ് ഭീമന്മാരായ അമേരിക്കൻ കമ്പനി ‘മക്കോർമിക്’ (McCormick) ₹160 കോടിയോളം മുടക്കി ഈസ്റ്റേണിന്റെ 26% ഓഹരികൾ വാങ്ങിയതോടെ, ഈ പ്രാദേശിക മലയാളി ബ്രാൻഡ് ആഗോള നിലവാരത്തിലേക്ക് പ്രൊഫഷണലൈസ് ചെയ്യപ്പെട്ടു. എം. ഇ. മീരാന് ശേഷം നവാസ് മീരാൻ, ഫിറോസ് മീരാൻ എന്നിവരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ₹480 കോടിയിൽ നിന്ന് ₹900 കോടിയുടെ വിറ്റുവരവിലേക്ക് കമ്പനി കുതിച്ചുകയറി.
എവറസ്റ്റും എം.ഡി.എച്ചും ആച്ചിയും ദേശീയതലത്തിൽ വാഴുമ്പോഴും, നിറപറയും ബ്രാഹ്മിൺസും കിച്ചൻ ട്രഷേഴ്സും കേരളത്തിൽ കടുത്ത മത്സരം ഉയർത്തുമ്പോഴും, കർണാടകയിലെ വാങ്കി ബാത്തും ബിസിബെലെ ബാത്തും വരെ മനസ്സിലാക്കി പ്രാദേശിക രുചികൾക്കൊപ്പം നിന്നതായിരുന്നു ഈസ്റ്റേണിന്റെ വിജയം.
അവിടെയാണ് 2020-ൽ ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിച്ച ആ മഹാ ഇടപാട് നടക്കുന്നത്! നോർവീജിയൻ ആഗോള ഭീമന്മാരായ ഓർക്ല (Orkla), എം.ടി.ആർ വഴി ഏകദേശം ₹2,000 കോടി മൂല്യത്തിൽ ഈസ്റ്റേണിന്റെ 67.8% കൺട്രോളിംഗ് ഓഹരികൾ സ്വന്തമാക്കി. പിൽക്കാലത്ത് അത് ഓർക്ല ഇന്ത്യയുടെ കീഴിലേക്ക് പൂർണ്ണമായി ലയിച്ചു. ഇന്ന് എം.ടി.ആറും ഈസ്റ്റേണും ചേരുന്ന ഓർക്ല ഇന്ത്യ ₹2,395 കോടിയോളം വാർഷിക വരുമാനവുമായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുമ്പോൾ, അതിലെ ഏറ്റവും തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രം ഈസ്റ്റേൺ തന്നെയാണ്. ഇടുക്കിയിലെ തണുപ്പൻ അടിമാലിയിൽ വെറും കമ്മീഷൻ ഏജന്റായി തുടങ്ങിയ ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ, മലയാളിയുടെ നാവിൻതുമ്പിലെ എരിവും മണവും തിരിച്ചറിഞ്ഞ് കെട്ടിപ്പടുത്ത ഈസ്റ്റേൺ, കേരളത്തിന്റെ മണ്ണിൽ നിന്ന് ആഗോള മൾട്ടിനാഷണൽ ശക്തിയായി മാറിയ സമാനതകളില്ലാത്ത ബിസിനസ്സ് വിസ്മയമാണ്!
