മരുഭൂമിയില്‍ കഴിയുന്ന മനുഷ്യരുടെ ശ്വാസകോശത്തില്‍ മണല്‍ത്തരികള്‍ കടന്നുകൂടാറുണ്ട്. ശ്വസിക്കുന്നത് വഴി മൂക്കിലൂടെയാണ് ഇത് അകത്തേക്ക് കടക്കുന്നത്. എന്നാല്‍ മരുഭൂമികളില്‍ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്ന ജീവികളില്‍ ഇത് സംഭവിക്കാറില്ല. എന്തുകൊണ്ടായിരിക്കും ഇത്. അവയുടെ ശ്വാസകോശത്തില്‍ മണലിനെ പുറന്തള്ളാനുള്ള ശേഷിയുണ്ട്.
മാത്രമല്ല ഇവയുടെ നാസാദ്വാരങ്ങള്‍ ഇടുങ്ങിയതാണ്. മനുഷ്യരുടേത് പോലെ വികസിച്ചവയല്ല. യു ആകൃതിയിലുള്ള ശ്വാസനാളിയും ഇവയെ അതിജീവിക്കുന്നതിന് സഹായിക്കുന്നു. ഈ സവിശേഷതകളുള്ളതിനാലാണ് ഇവ മണല്‍ ഉള്ളില്‍ കടന്ന് ശ്വാസം മുട്ടി മരിക്കാത്തത്.
അല്‍പ്പം മണല്‍ ഉള്ളില്‍ പോയാലും മരുഭൂമിയില്‍ കഴിയുന്ന ചില ജീവികള്‍ അത് ചുമച്ച് പുറന്തള്ളുന്നു. ഈ പ്രക്രിയ തുടരുന്നതിനാല്‍ അവയുടെ ശ്വാസകോശം വളരെ ശുദ്ധമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇതിനൊരു വലിയ ഉദാഹരണമാണ് സാന്‍ഡ് ഫിഷുകള്‍.
സാന്‍ഡ് ഫിഷ് എന്ന പേരില്‍ അറിയപ്പെടുന്ന പല്ലി ജീവിതത്തിന്റെ ഭൂരിഭാഗവും മണലില്‍ കുഴിയിലാണ് ് ചെലവഴിക്കുന്നത് – ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും മലമൂത്ര വിസര്‍ജ്ജനം നടത്താനും മാത്രം ഉയര്‍ന്നുവരുന്നു. മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെയും വടക്കേ ആഫ്രിക്കയിലെയും കൊടും മരുഭൂമിയിലെ ചൂടില്‍ നിന്ന് പല്ലിയെ രക്ഷപ്പെടാന്‍ ഈ ജീവിതശൈലി സഹായിക്കുന്നു, പക്ഷേ ഇത് മറ്റൊരു പ്രശ്‌നത്തിനും ഇടയാക്കും കാരണം മണല്‍ത്തരികള്‍ ഇതിന് ശ്വസിക്കേണ്ടി വരുന്നു. എന്നാല്‍ അഞ്ച് ചത്ത പല്ലികളുടെ ശ്വസനവ്യവസ്ഥയിലും ശ്വാസകോശത്തിലും ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ പരിശോധിച്ചപ്പോള്‍, അവര്‍ക്ക് ഒരു മണല്‍ തരി പോലും കണ്ടെത്താന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല.
അമ്പരന്നുപോയ ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ ജീവനുള്ള പല്ലികളുടെ നെഞ്ചില്‍ സെന്‍സറുകള്‍ ഘടിപ്പിക്കുകയും അവയുടെ ശ്വസനരീതികള്‍ പഠിക്കുകയും ചെയ്തു. പല്ലികള്‍ മണ്ണിനടിയിലായിരിക്കുമ്പോള്‍ ഉള്ളതിനേക്കാള്‍ 60% കൂടുതല്‍ തീവ്രതയോടെ അവയുടെ മണല്‍ മാളങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ ശ്വസിക്കുന്നതായി അവര്‍ കണ്ടെത്തി, പല്ലിയുടെ ശ്വസനനാളത്തിന്റെ ഏറ്റവും വിശാലമായ ഭാഗത്ത് എത്തുമ്പോള്‍ ശ്വസിക്കുന്ന വായുവിന്റെ വേഗതയില്‍ 70% കുറവുണ്ടാകുമെന്ന് ശാസ്ത്രജ്ഞര്‍ കണക്കാക്കി. ഇതിനര്‍ത്ഥം വായു മന്ദഗതിയിലാകുമ്പോള്‍, മണല്‍ കണികകള്‍ വീഴുകയും ആ വിഭാഗത്തിലെ മ്യൂക്കസിലും സിലിയയിലും കുടുങ്ങുകയും ചെയ്യും. അവിടെ നിന്ന്, ശ്വാസോച്ഛ്വാസ സമയത്ത് ചില കണികകള്‍ പുറത്തേക്ക് ഒഴുകുകയും മറ്റുള്ളവ വിഴുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്നു, അതിനുശേഷം അവ ദഹനനാളത്തിലൂടെ കടന്നുപോകുകയും ശരീരത്തില്‍ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകുകയും ചെയ്യുന്നു. കുറഞ്ഞത്, പല്ലികളുടെ കുടലില്‍ മണല്‍ നിറഞ്ഞിരുന്നു എന്ന വസ്തുത ഇതിനെ ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുന്നു.
