കാലത്തിന്റെ നെറ്റിത്തടത്തിൽ വിസ്മൃതിയുടെ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്താൻ കഴിയാത്ത, പ്രപഞ്ചത്തിലെ ഏറ്റവും പുരാതനവും ജീവസ്സുറ്റതുമായ ആ മഹാപുരിയിലേക്ക് നമുക്കൊന്ന് മനസ്സ് തുറന്ന് യാത്ര ചെയ്യാം. കാശി—മരണമില്ലാത്ത നഗരം, പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളായി മനുഷ്യർ തുടർച്ചയായി ജീവിക്കുന്ന, കാലത്തിനുപോലും തൊടാൻ കഴിയാത്ത വിശ്വനാഥന്റെ സ്വന്തം മണ്ണ്. ഗംഗാതരംഗങ്ങളുടെ മർമ്മരങ്ങളും മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളുടെ നാദവും അന്തരീക്ഷത്തിൽ അലിഞ്ഞുചേർന്ന ഈ പുണ്യഭൂമിയിൽ കാൽകുത്തുമ്പോൾ തന്നെ ഏതോ ഒരു ഭൗതികതീരത്തുനിന്നും നാം ആത്മീയതയുടെ പരകോടിയിലേക്ക് ഉയർത്തപ്പെടുന്നതുപോലെ തോന്നും. ഹിന്ദുധർമ്മത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രവും ഭക്തിസാന്ദ്രവുമായ ജ്യോതിർലിംഗ പ്രതിഷ്ഠകളിൽ ഒന്നായ കാശി വിശ്വനാഥ ക്ഷേത്രം കേവലമൊരു കല്ലും മണ്ണും ചേർന്ന നിർമ്മിതിയല്ല; മറിച്ച്, ജന്മാന്തരങ്ങളുടെ പാപഭാരങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചനം നൽകുന്ന പരമശിവന്റെ സാക്ഷാൽ തിരുസന്നിധിയാണ്.
യുഗങ്ങൾ എത്ര കടന്നുപോയിട്ടും, എത്രയോ സാമ്രാജ്യങ്ങൾ മണ്ണടിഞ്ഞിട്ടും മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുന്ന ഒരു പവിത്രമായ ആചാരം ഈ മണ്ണിലുണ്ട്. കാശിയിലെത്തുന്ന ഏതൊരു തീർത്ഥാടകന്റെയും ഹൃദയമിടിപ്പ് വിശ്വനാഥന്റെ ദർശനത്തിനായി തുടിക്കുമ്പോൾ, അതിനുമുന്നോടിയായി അവർ ഭക്തിപൂർവ്വം ആ പുണ്യനദിയിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലുന്നു. ജന്മാന്തര പുണ്യം പോലെ ഒഴുകുന്ന ഗംഗാമാതാവിന്റെ വന്യവും ശാന്തവുമായ ഒഴുക്കിലേക്ക് ഒരു മുങ്ങാംകുഴിയിടുമ്പോൾ, ശരീരത്തിലെ അഴുക്കുകൾ മാത്രമല്ല, മനസ്സിലെ അഹങ്കാരവും കാമക്രോധങ്ങളും അലിഞ്ഞുപോകുന്നതായി അവരറിയുന്നു. ആ തണുത്ത പുണ്യതീർത്ഥം ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും ഒരുപോലെ ശുദ്ധീകരിച്ച്, വിശ്വനാഥന്റെ തിരുനടയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കാനുള്ള പരമമായ യോഗ്യത നൽകുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഗംഗയിലെ ആ ഒരു മുങ്ങിനിവർച്ചയോടെയാണ് ഭക്തൻ തന്റെ ലൗകിക ചിന്തകളെല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് പൂർണ്ണമായും ഈശ്വരനിലേക്ക് അലിയുന്നത്.
ആർദ്രമായ മനസ്സോടെ, ഈറനണിഞ്ഞ വസ്ത്രങ്ങളുമായി ഭക്തർ വിശ്വനാഥന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് നീങ്ങുമ്പോൾ അന്തരീക്ഷത്തിൽ ‘ഹര ഹര മഹാദേവ്’ എന്ന നാമം മാത്രം മുഴങ്ങിക്കേൾക്കുന്നു. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ നാഥനായ വിശ്വനാഥന്റെ ആ ദിവ്യലിംഗത്തിന് മുന്നിൽ കൈകൾ കൂപ്പി, കണ്ണുകൾ അടച്ചു നിൽക്കുമ്പോൾ ജനനമരണങ്ങളുടെ ഈ സുദീർഘമായ ചക്രത്തിൽ നിന്ന് മോചനം ലഭിച്ചതുപോലെയുള്ള ഒരു നിർവ്വാണം ഓരോരുത്തരിലും വന്നു നിറയും. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഓരോ മനുഷ്യനും തിരിച്ചറിയുന്നത് ലൗകികമായ നേട്ടങ്ങളല്ല, മറിച്ച് ആത്മാവിന്റെ യഥാർത്ഥ ശാന്തിയാണ്.
കേവലം ഒരു തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രം എന്നതിലുപരി, ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ജീവിക്കുന്ന അടയാളമാണ് ഈ മഹാക്ഷേത്രംഭാരതത്തിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ 12 ജ്യോതിർലിംഗങ്ങളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് കാശിയിലേത്. ഇവിടെയുള്ള ശിവലിംഗ ദർശനം ഒരാൾക്ക് മോക്ഷം നൽകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഗോപുരങ്ങളും താഴികക്കുടങ്ങളും തങ്കം പൂശിയവയാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ഇതിനെ ‘ഗോൾഡൻ ടെംപിൾ’ എന്നും വിളിക്കുന്നത്. ചരിത്രപുരുഷനായ മഹാരാജാ രഞ്ജിത് സിംഗ് ആണ് ഇതിനായി ഏതാണ്ട് 820 കിലോഗ്രാമിലധികം ശുദ്ധമായ സ്വർണ്ണം ക്ഷേത്രത്തിന് സംഭാവന നൽകിയത്.ക്ഷേത്ര സമുച്ചയത്തിനുള്ളിൽ തന്നെയുള്ള ഒരു പുരാതന കിണറാണ് ജ്ഞാനവാപി. അധിനിവേശക്കാരുടെ ആക്രമണ സമയത്ത് യഥാർത്ഥ ജ്യോതിർലിംഗം സംരക്ഷിക്കുന്നതിനായി അന്നത്തെ മുഖ്യ പൂജാരി വിഗ്രഹം ഈ കിണറ്റിലേക്ക് ഇറക്കി വെച്ചു എന്നാണ് ചരിത്രം. ഇന്നും ഈ ജലം അതീവ പവിത്രമായി കരുതപ്പെടുന്നു.കാശിയിലെ ഒരു ദിവസം തുടങ്ങുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതും വിശ്വനാഥന് മുന്നിൽ നടത്തുന്ന അതിഗംഭീരമായ അഞ്ച് ആരതികളോടെയാണ്. പുലർച്ചെയുള്ള ‘മംഗള ആരതി’ മുതൽ രാത്രിയിലെ ‘ശായൻ ആരതി’ വരെ കാണുന്നത് തന്നെ.
കാലം അതിന്റെ പ്രയാണം തുടരുമ്പോഴും, ഈ പുരാതന നഗരവും അവിടുത്തെ വിശ്വനാഥനും ഭക്തകോടികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന ആത്മീയ പ്രകാശമായി, മാറാത്ത ശാന്തിയായി ഇന്നും അനശ്വരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
