തമിഴ്നാട്ടിലെ ഒരു കൊച്ചുഗ്രാമത്തിൽ നിന്ന് വെറും കൈയ്യോടെ ചെന്നൈ നഗരത്തിലെത്തിയ ഒരു കർഷകപുത്രൻ, ലോകത്തിന്റെ 28 രാജ്യങ്ങളിൽ സാമ്രാജ്യം സ്ഥാപിച്ച ‘ദോശ കിംഗ്’ ആയി മാറിയ കഥ നിങ്ങൾക്കറിയാമോ? ലണ്ടനിലും ന്യൂയോർക്കിലും ദുബായിലും ആളുകൾ ഇഡ്ഡലിയും മസാലദോശയും കഴിക്കാൻ ക്യൂ നിൽക്കുന്നത് ഈ ഒരു മനുഷ്യൻ ഉണ്ടാക്കിയ വിപ്ലവം കൊണ്ടാണ്! പക്ഷേ, ശതകോടികൾ വിലമതിക്കുന്ന ഈ ഭക്ഷണ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ തിളക്കത്തിന് പിന്നിൽ, ഒരു ജ്യോത്സ്യന്റെ പ്രവചനവും, ഒരു യുവതിയോടുള്ള അന്ധമായ പ്രണയവും, ഒടുവിൽ ഒരു ചോരക്കറ പുരണ്ട കൊലപാതകവുമുണ്ട്.
1973-ൽ തൂത്തുക്കുടി ജില്ലയിലെ പുന്നയ്യാടി എന്ന കർഷക ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ കഥയുടെ തുടക്കം. ദാരിദ്ര്യം മാത്രം നിറഞ്ഞ ഒരു സാധാരണ ഉള്ളി വ്യാപാരിയുടെ മകനായി ജനിച്ച്, കൃത്യമായ വിദ്യാഭ്യാസം പോലുമില്ലാതെ പി. രാജഗോപാൽ എന്ന ഇരുപത്തിയാറുകാരൻ ചെന്നൈ നഗരത്തിൽ വണ്ടിയിറങ്ങുമ്പോൾ കയ്യിൽ വലിയ പദ്ധതികളൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. വിശപ്പടക്കാൻ വേണ്ടി അദ്ദേഹം ചെന്നൈയിൽ ആദ്യം തുടങ്ങിയത് ഒരു ചെറിയ പലചരക്ക് കടയായിരുന്നു. കടയിലിരുന്ന് കച്ചവടം നടത്തുമ്പോഴും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ണുകൾ ആ തിരക്കേറിയ നഗരത്തിലെ മനുഷ്യരെ നിരീക്ഷിക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ദൂരദേശങ്ങളിൽ നിന്നും ജോലിക്കും മറ്റുമായി ചെന്നൈയിലെത്തുന്ന സാധാരണക്കാർക്ക് കഴിക്കാൻ വൃത്തിയുള്ള ഒരു ഹോട്ടൽ പോലുമില്ലെന്ന് അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അന്നത്തെ പല ഹോട്ടലുകളിലും വൃത്തിഹീനമായ അടുക്കളകളും ഗുണനിലവാരമില്ലാത്ത ഭക്ഷണവുമായിരുന്നു നൽകിയിരുന്നത്.
ജനങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും ശുചിത്വമുള്ളതും, കഴിച്ചാൽ വയറിന് കേടുവരാത്തതുമായ നല്ല നാടൻ ഭക്ഷണം സ്ഥിരതയോടെ നൽകിയാൽ അതൊരു വൻ വിജയമാകുമെന്ന് രാജഗോപാലിന്റെ ബിസിനസ്സ് ബുദ്ധി മന്ത്രിച്ചു. അങ്ങനെ 1981-ൽ ചെന്നൈയിലെ കെ.കെ. നഗറിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യത്തെ റെസ്റ്റോറന്റ് തുറന്നു— ‘ശരവണ ഭവൻ’. തുടക്കം ഒട്ടും എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. വലിയ നിക്ഷേപമില്ലാത്തതിനാൽ ചെറിയൊരു അടുക്കളയും കുറച്ചു ജീവനക്കാരുമായി തുടങ്ങിയ ഹോട്ടൽ ആദ്യ മാസങ്ങളിൽ വൻ നഷ്ടത്തിലാണ് ഓടിയത്. ചെന്നൈയിൽ അന്ന് നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന നൂറുകണക്കിന് പരമ്പരാഗത ഹോട്ടലുകളോട് മത്സരിക്കാൻ ശരവണ ഭവൻ കഠിനമായി സ്ട്രഗിൾ ചെയ്തു. കടം പെരുകിയിട്ടും രാജഗോപാൽ ഒരൊറ്റ കാര്യത്തിൽ മാത്രം വിട്ടുവീഴ്ച ചെയ്യാൻ തയ്യാറായില്ല; അത് ഭക്ഷണത്തിന്റെ ക്വാളിറ്റിയും പവിത്രതയുമായിരുന്നു.
ഹോട്ടലുകളിൽ സ്റ്റെയിൻലെസ് സ്റ്റീൽ പാത്രങ്ങൾ നിർബന്ധമാക്കിയും, ജീവനക്കാർക്ക് വൃത്തിയുള്ള യൂണിഫോം നൽകിയും, അടുക്കള എപ്പോഴും തിളങ്ങി നിൽക്കുന്ന രീതിയിൽ സൂക്ഷിച്ചും അദ്ദേഹം വിപ്ലവം സൃഷ്ടിച്ചു. ‘ഇന്ന് കഴിക്കുന്ന ദോശയുടെ അതേ രുചി തന്നെയായിരിക്കണം നാളെ കഴിക്കുമ്പോഴും’ എന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ പോളിസി. പഞ്ചനക്ഷത്ര ഹോട്ടലുകളിൽ മാത്രം കണ്ടിരുന്ന ആ ആഡംബര ശുചിത്വം സാധാരണക്കാരന് താങ്ങാവുന്ന വിലയിൽ ലഭ്യമാക്കിയതോടെ (Affordable Luxury), ചെന്നൈയിലെ മധ്യവർഗ്ഗ കുടുംബങ്ങൾ ശരവണ ഭവനെ നെഞ്ചിലേറ്റി. ഒരൊറ്റ ദോശയിൽ നിന്ന് മെനുവിലേക്ക് 25-ലധികം ദോശകൾ, മിനി ടിഫിൻ, ഊണ്, നോർത്ത് ഇന്ത്യൻ വിഭവങ്ങൾ, ഫിൽറ്റർ കോഫി എന്നിവ കടന്നുവന്നതോടെ ശരവണ ഭവൻ ഒരു ബ്രാൻഡായി മാറി.
1992-ൽ സിംഗപ്പൂർ സന്ദർശിച്ച രാജഗോപാലിന്റെ ചിന്താഗതി പാടെ മാറി. അമേരിക്കൻ ബർഗർ വിൽക്കുന്ന മക്ഡൊണാൾഡ്സിന് ലോകം മുഴുവൻ ബ്രാഞ്ചുകൾ തുടങ്ങാമെങ്കിൽ, എന്തുകൊണ്ട് നമ്മുടെ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഇഡ്ഡലിക്കും ദോശയ്ക്കും അതായിക്കൂടാ എന്ന് അദ്ദേഹം ചിന്തിച്ചു. അവിടെയാണ് ശരവണ ഭവന്റെ ആഗോള വിപ്ലവം ആരംഭിക്കുന്നത്. ഓരോ വിഭവത്തിന്റെയും ചേരുവകളും പാചകരീതികളും അദ്ദേഹം പൂർണ്ണമായും സ്റ്റാൻഡേർഡൈസ് ചെയ്തു. ചെന്നൈയിൽ കഴിക്കുന്ന അതേ സാമ്പാറിന്റെയും ചമ്മന്തിയുടെയും രുചി ദുബായിലും ലണ്ടനിലും കിട്ടത്തക്കവണ്ണം റെസിപ്പികൾ ലോക്ക് ചെയ്തു. 2000-ൽ ദുബായിൽ ആദ്യ അന്താരാഷ്ട്ര ശാഖ തുറന്നുകൊണ്ട് ശരവണ ഭവൻ ലോകം കീഴടക്കാൻ തുടങ്ങി. യു.എസ്.എ, കാനഡ, യുകെ, ഓസ്ട്രേലിയ, സിംഗപ്പൂർ, മലേഷ്യ തുടങ്ങി 28-ലധികം രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ഈ ശൃംഖല പടർന്നു. തന്റെ ബിസിനസ്സിന്റെ വിജയത്തിന് കാരണം ജീവനക്കാരാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ രാജഗോപാൽ അവർക്ക് സൗജന്യ താമസവും, ഭക്ഷണവും, മെഡിക്കൽ സഹായവും, കുട്ടികളുടെ വിദ്യാഭ്യാസ ആനുകൂല്യങ്ങളും നൽകി അവരെ പൊന്നുപോലെ നോക്കി.
പക്ഷേ, വിജയത്തിന്റെ കൊടുമുടിയിൽ നിൽക്കുമ്പോഴാണ് ഈ തിളങ്ങുന്ന വിജയകഥയ്ക്ക് മേൽ കരിനിഴൽ വീഴ്ത്തിയ ആ അധ്യായം സംഭവിക്കുന്നത്. തന്റെ ഒരു ജീവനക്കാരന്റെ മകളായ ജീവജ്യോതി എന്ന യുവതിയെ മൂന്നാം ഭാര്യയാക്കിയാൽ തന്റെ ബിസിനസ്സ് ഇനിയും വളരുമെന്നും ഐശ്വര്യമുണ്ടാകുമെന്നും ഒരു ജ്യോത്സ്യൻ രാജഗോപാലിനെ വിശ്വസിപ്പിച്ചു. എന്നാൽ ജീവജ്യോതിക്ക് ഈ ബന്ധത്തോട് താല്പര്യമില്ലായിരുന്നു. അവൾ ശാന്തകുമാർ എന്ന യുവാവിനെ പ്രണയിച്ച് വിവാഹം കഴിച്ചു. തന്റെ വലിപ്പവും പണവും കണ്ട് ആ പെൺകുട്ടി വഴങ്ങാത്തതും മറ്റൊരുവനെ വിവാഹം കഴിച്ചതും രാജഗോപാലിന്റെ അഹങ്കാരത്തെ മുറിവേൽപ്പിച്ചു. അധികാരവും പണക്കൊഴുപ്പും തലയ്ക്ക് പിടിച്ച രാജഗോപാൽ ശാന്തകുമാറിനെ വധിക്കാൻ ഗുണ്ടകളെ ഏർപ്പാടാക്കി. ഒടുവിൽ 2001-ൽ ശാന്തകുമാറിന്റെ മൃതദേഹം കൊടൈക്കനാൽ വനത്തിൽ ക്രൂരമായി കൊല്ലപ്പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടെത്തുകയും, അന്വേഷണം രാജഗോപാലിലേക്ക് നീളുകയും ചെയ്തു.
ഈ ക്രിമിനൽ കേസ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ശരവണ ഭവന്റെ ആരാധകരെ ഞെട്ടിച്ചു കളഞ്ഞു. വർഷങ്ങൾ നീണ്ട നിയമപോരാട്ടങ്ങൾക്കൊടുവിൽ, 2019-ൽ ഇന്ത്യൻ സുപ്രീം കോടതി രാജഗോപാലിന് ജീവപര്യന്തം തടവുശിക്ഷ വിധിച്ചു. എന്നാൽ ശിക്ഷ അനുഭവിക്കാൻ ജയിലിൽ പ്രവേശിച്ച് ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കകം, കടുത്ത ഹൃദയാഘാതത്തെ തുടർന്ന് ആ ‘ദോശ കിംഗ്’ മരണത്തിന് കീഴടങ്ങി.
സ്ഥാപകന്റെ വ്യക്തിജീവിതം ക്രൂരമായ ഒരു കുറ്റകൃത്യത്തിലൂടെ അവസാനിച്ചുവെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പടുത്തുയർത്തിയ ‘ശരവണ ഭവൻ’ എന്ന ആഗോള ബ്രാൻഡ് ഇന്നും ലോകമെമ്പാടും സജീവമായി തുടരുന്നു. ഇന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മക്കളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ നൂറിലധികം ശാഖകളോടെ തനത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ഭക്ഷണത്തിന്റെ ആഗോള പ്രതീകമായി ഈ സ്ഥാപനം നിലനിൽക്കുന്നു. ഒരു ചെറിയ പലചരക്ക് കടയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി ദോശയെ ലോകവിപണിയിലെത്തിച്ച ശരവണ ഭവന്റെ ചരിത്രം ബിസിനസ്സ് ലോകത്തിന് എന്നും ഒരു വലിയ പാഠമാണ്— കഠിനാധ്വാനവും കൃത്യമായ തന്ത്രങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ലോകം കീഴടക്കാം, പക്ഷേ വ്യക്തിപരമായ തെറ്റായ തീരുമാനങ്ങളും അഹങ്കാരവും നിങ്ങൾ പടുത്തുയർത്തിയ എത്ര വലിയ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പ്രശസ്തിയെയും ഒരു നിമിഷം കൊണ്ട് കരിനിഴലിലാക്കാൻ പര്യാപ്തമാണ്!
