മേൽക്കൂരകളില്ലാത്ത, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ തുറന്ന ആകാശത്തിനു കീഴിൽ വിരിഞ്ഞുനിൽക്കുന്ന അറുപത്തിനാല് താന്ത്രിക രഹസ്യങ്ങൾ! മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളുടെ പവിത്രമായ ശബ്ദത്തിനൊപ്പം പ്രകൃതിയുടെ കാറ്റും വെളിച്ചവും ഒരുപോലെ വന്ന് തൊഴുതുമടങ്ങുന്ന ആ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള തിരുമുറ്റത്ത് നിൽക്കുമ്പോൾ, നമ്മൾ കേവലം കല്ലുകളെയല്ല, പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ആദിശക്തിയെയാണ് ദർശിക്കുന്നത്. താന്ത്രിക വിദ്യകളുടെയും ആത്മീയ രഹസ്യങ്ങളുടെയും നിഗൂഢമായ ആവാസകേന്ദ്രമായ മധ്യപ്രദേശിലെ മൊറേനയിലുള്ള ചൗസത് യോഗിനി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യഭൂമിയിലേക്കാണ് ഈ തീർത്ഥാടനം.
പതിനൊന്നാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്ത് കച്ഛപഘാത രാജവംശത്തിന്റെ പ്രതാപത്തിലാണ് ഈ അപൂർവ്വ ശിലാസമുച്ചയം പണിതുയർത്തപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിയെയും പ്രപഞ്ചത്തെയും ഈശ്വരനായിക്കണ്ട പൗരാണിക ഭാരതീയരുടെ ഉത്കൃഷ്ടമായ വാസ്തുവിദ്യയുടെ നേർസാക്ഷ്യമാണിത്. കുന്നിൻമുകളിലേക്ക് നീളുന്ന കൽപ്പടവുകൾ ഓരോന്നായി കയറി മുകളിലെത്തുമ്പോൾ ഒരു കോട്ടപോലെ വൃത്താകൃതിയിൽ പരന്നുനിൽക്കുന്ന മണ്ഡപം നമ്മെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തും. പരമ്പരാഗതമായ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായി, തുറന്ന മേൽക്കൂരയുള്ള ഈ വലിയ മുറ്റത്തിന് ചുറ്റുമായി അറുപത്തിനാല് ചെറിയ ശ്രീകോവിലുകൾ കാണാം. അതിശക്തരായ അറുപത്തിനാല് യോഗിനിമാരുടെ (സ്ത്രീദൈവങ്ങൾ) ചൈതന്യം കുടികൊള്ളുന്ന ഈ അറകളുടെ മധ്യത്തിലായി പരമശിവന്റെ പവിത്രമായ ശ്രീകോവിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. യോഗിനി ആരാധനയും ശൈവ പാരമ്പര്യവും എത്രത്തോളം ആഴത്തിൽ ഇഴചേർന്നിരിക്കുന്നുവെന്ന് വിളിച്ചോതുന്നതാണ് ഈ പ്രതിഷ്ഠാശൈലി.
സാധാരണയായി ക്ഷേത്രങ്ങൾക്ക് മുകളിൽ കാണുന്ന ഗോപുരങ്ങൾക്ക് പകരം, ഇവിടെ നീലാകാശമാണ് ദേവതമാർക്ക് മുകളിലുള്ള വിതാനം. പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ അനന്തതയിലേക്കും നക്ഷത്രങ്ങളിലേക്കും നേരിട്ട് വിനിമയം നടത്തുന്ന താന്ത്രിക പൂജകൾക്കും ആചാരങ്ങൾക്കും വേണ്ടിയാണ് ഇത്തരം തുറന്ന ക്ഷേത്രങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചിരുന്നതെന്ന് ചരിത്രം പറയുന്നു. കാറ്റും മഴയും വെയിലും ഒരുപോലെ ദേവിയെ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്ന ഈ നടയിൽ ഇന്നും കാലപ്പഴക്കം ചെന്ന കൊത്തുപണികൾ കാണാം. കരിങ്കല്ലുകളിൽ കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്ന ഓരോ ശില്പവും മധ്യകാല ഭാരതത്തിലെ ശില്പികളുടെ കഠിനമായ സമർപ്പണത്തിന്റെയും കലയുടെയും പ്രതീകങ്ങളാണ്.
കുന്നിൻമുകളിലെ ഈ ദിവ്യാലയത്തിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ചുറ്റുമുള്ള ഹരിതാഭയാർന്ന മലനിരകളുടെ ദൃശ്യം മനസ്സിലേക്ക് അളവറ്റ പ്രശാന്തതയാണ് പകരുക. ഇവിടെയെത്തുന്ന ഓരോ ഭക്തനും അനുഭവപ്പെടുക കാലത്തെപ്പോലും നിശ്ചലമാക്കുന്ന വന്യമായ ഒരു ആത്മീയ ഊർജ്ജമാണ്. ശില്പഭംഗിയും തച്ചുശാസ്ത്ര അദ്ഭുതങ്ങളും പ്രപഞ്ചനാഥയുടെ ദിവ്യചൈതന്യവും ഒന്നിക്കുന്ന ചൗസത് യോഗിനി ക്ഷേത്രം, യുഗങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ആത്മാന്വേഷികൾക്ക് പ്രപഞ്ചരഹസ്യങ്ങളിലേക്ക് വെളിച്ചം വീശുന്ന ഒരു പുണ്യസങ്കേതമായി അവശേഷിക്കുന്നു.
