ഭാരതത്തിന്റെ ജനാധിപത്യം ആദ്യമായി നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ട ആ ഉരുക്ക് പെട്ടിയും പൂട്ടും;ഗോദ്‌റെജിൻ്റെ ഗാഥ ഇന്ന് ചൊവ്വ വരെ..

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാന പാദത്തിൽ, ബോംബെയിലെ കോടതിവരാന്തകളിൽ ഒരു യുവ അഭിഭാഷകൻ തന്റെ കരിയർ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയായിരുന്നു. ആ യുവാവിന്റെ ഉള്ളിൽ പക്ഷേ, നിയമപുസ്തകങ്ങളിലെ വാചകങ്ങളേക്കാൾ വലിയൊരു തിരയിളക്കം നടക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ത്യക്കാർക്ക് സ്വന്തമായി ഒന്നും നിർമ്മിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന ബ്രിട്ടീഷ് മേലാളന്മാരുടെ പുച്ഛം അയാളെ അസ്വസ്ഥനാക്കി.

ഒരു ദിവസം തന്റെ വക്കീൽ കുപ്പായം എന്നെന്നേക്കുമായി അഴിച്ചുവെച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: “എനിക്ക് വാദിക്കാനല്ല, നിർമ്മിക്കാനാണ് താൽപ്പര്യമെന്ന്.” ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് ബിസിനസ്സിലേക്ക് ഇറങ്ങുക എന്നത് അക്കാലത്ത് വലിയൊരു സാഹസമായിരുന്നു. എന്നാൽ അർദേശിർ എന്ന യുവാവിന് വേണ്ടിയിരുന്നത്,   വെറുമൊരു ബിസിനസ്സ് ആയിരുന്നില്ല, മറിച്ച് വിദേശ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ വെല്ലുവിളിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഭാരതീയമായ ഒന്ന് നിർമ്മിക്കുക എന്നതായിരുന്നു.

അദ്ദേഹം ആദ്യം തിരഞ്ഞെടുത്തത് സർജിക്കൽ ഉപകരണങ്ങളുടെ നിർമ്മാണമായിരുന്നു. എന്നാൽ അതിൽ വിജയിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ല. പരാജയം അയാളെ തളർത്തിയില്ല. പകരം, മുംബൈയിലെ തിരക്കേറിയ ഒരു തെരുവിലെ ഒരു ചെറിയ ഷെഡിൽ ഇരുന്ന് അദ്ദേഹം ഒരു പൂട്ടിലേക്ക് ഉറ്റുനോക്കി. അക്കാലത്ത് ഇന്ത്യയിലെ പൂട്ടുകൾ മുഴുവൻ വിദേശങ്ങളിൽ നിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നവയായിരുന്നു. ഒരു കള്ളനും തുറക്കാൻ കഴിയാത്ത, ഏറ്റവും സുരക്ഷിതമായ ഒരു പൂട്ട് എന്തുകൊണ്ട് ഇന്ത്യയിൽ നിർമ്മിച്ചുകൂടാ? ഈ ചോദ്യമാണ് ഗോദ്‌റെജ് എന്ന വിശ്വസ്തതയുടെ അടയാളത്തിന് അടിത്തറ പാകിയത്.

1897 മെയ് 7-ന്, വെറും പത്തു രൂപ മൂലധനത്തിൽ അദ്ദേഹം തന്റെ ആദ്യത്തെ നിർമ്മാണ യൂണിറ്റ് തുടങ്ങി. ‘ആങ്കർ’ ബ്രാൻഡ് പൂട്ടുകൾ പിറവിയെടുത്തു. വിദേശ പൂട്ടുകളെ നിഷ്പ്രഭമാക്കുന്ന കൃത്യതയോടെ അവ വിപണി പിടിച്ചടക്കി. പൂട്ടുകളിൽ തുടങ്ങിയ ഈ അദൃശ്യമായ വിശ്വസ്തതയാണ് പിന്നീട് ‘സേഫുകൾ’ (Safes) നിർമ്മിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസം ഗോദ്‌റെജിന് നൽകിയത്.

പൂട്ടുകളിൽ നിന്ന് ഗോദ്‌റെജ് പിന്നീട് വളർന്നത് വലിയ ഉരുക്ക് പെട്ടികളിലേക്കായിരുന്നു. ഒരു സാധാരണ പെട്ടിയല്ല, മറിച്ച് തീകൊടുത്താൽ ഉരുകാത്ത, ചുറ്റിക കൊണ്ട് അടിച്ചാൽ തകരാത്ത ‘അഗ്നി പ്രതിരോധ’ (Fire Resistant) സേഫുകൾ അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചു. 1905-ൽ വെയിൽസ് രാജകുമാരി ഇന്ത്യ സന്ദർശിച്ചപ്പോൾ തന്റെ ആഭരണങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാൻ ഗോദ്‌റെജിന്റെ സേഫ് തിരഞ്ഞെടുത്തത് വെറുതെയല്ല—അതൊരു സർട്ടിഫിക്കറ്റായിരുന്നു, ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബം പോലും ഒരു ഇന്ത്യക്കാരന്റെ സുരക്ഷാസംവിധാനത്തിൽ വിശ്വസിച്ചിരിക്കുന്നു. 1909-ൽ എഡ്വേർഡ് ഏഴാമൻ രാജാവിന്റെ സീലോടെ സ്പ്രിംഗ് ഇല്ലാത്ത പൂട്ടിന് പേറ്റന്റ് ലഭിച്ചപ്പോൾ, ഗോദ്‌റെജ് എന്ന പേര് ആഗോളതലത്തിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഈ അത്ഭുതപ്പെട്ടികൾ പിന്നീട് സാധാരണക്കാരുടെ വീടുകളിലേക്ക് ‘ഗോദ്‌റെജ് അൽമാരകളായി’ (Godrej Almirah) രൂപം മാറി. “സ്വർണ്ണമുണ്ടെങ്കിൽ അത് ഗോദ്‌റെജിൽ ഇരിക്കണം” എന്നതൊരു വിശ്വാസമായി ഇന്ത്യയിൽ വളർന്നു.

സുരക്ഷാ ഉപകരണങ്ങളിൽ വിജയിച്ച അർദേശിർ പിന്നീട് ചെയ്തത് ലോകത്തെ ഞെട്ടിച്ച ഒരു നീക്കമായിരുന്നു. 1918-ൽ അദ്ദേഹം സോപ്പ് നിർമ്മാണത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു. അക്കാലത്ത് സോപ്പുകൾ ഉണ്ടാക്കിയിരുന്നത് മൃഗക്കൊഴുപ്പ് കൊണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ വെജിറ്റബിൾ എണ്ണകളിൽ (Vegetable fats) നിന്ന് മാത്രം നിർമ്മിച്ച ‘ചാവി ബാർ’ (Chavi Bar) എന്ന സോപ്പ് അദ്ദേഹം വിപണിയിലിറക്കി. അത് വെറുമൊരു സോപ്പല്ലായിരുന്നു, മറിച്ച് ഇന്ത്യയുടെ സാംസ്‌കാരിക മൂല്യങ്ങളെ മാനിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ഒരു കണ്ടുപിടുത്തമായിരുന്നു.

അർദേശിറിന്റെ സ്വപ്നങ്ങൾക്ക് ചിറകുനൽകിയത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ പിരോജ്ഷാ ഗോദ്‌റെജ് ആയിരുന്നു. 1943-ൽ ബോംബെ ഗവൺമെന്റ് ലേലം ചെയ്ത വിഖ്രോളി ഗ്രാമം അദ്ദേഹം വാങ്ങി. ഇന്ന് നമ്മൾ കാണുന്ന വിശാലമായ ഇൻഡസ്ട്രിയൽ ഗാർഡൻ ടൗൺഷിപ്പായ ‘പിരോജ്ഷാനഗർ’ അവിടെയാണ് പിറന്നത്. ഇന്ത്യ സ്വതന്ത്രമായ ശേഷം നടന്ന ആദ്യ പൊതുതിരഞ്ഞെടുപ്പിൽ 9 ലക്ഷം ബാലറ്റ് ബോക്സുകൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം ഗോദ്‌റെജിനായിരുന്നു. ഭാരതത്തിന്റെ ജനാധിപത്യം ആദ്യമായി നിക്ഷേപിക്കപ്പെട്ടത് ആ ഉരുക്ക് പെട്ടികളിലായിരുന്നു.

1955-ൽ വിദേശ ബ്രാൻഡുകളെ വെല്ലുവിളിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യ ടൈപ്പ് റൈറ്റർ ഗോദ്‌റെജ് നിർമ്മിച്ചു. 1958-ൽ ഇന്ത്യയുടെ സ്വന്തം ഫ്രിഡ്ജ് പുറത്തിറങ്ങിയപ്പോൾ അത് ഓരോ മധ്യവർഗ കുടുംബത്തിന്റെയും സ്വപ്നമായി മാറി. പിന്നീട് മുടിക്ക് നിറം നൽകുന്ന ഹെയർ ഡൈ (1974), കൊതുകിനെ തുരത്തുന്ന ഗുഡ്നൈറ്റ്, ഹിറ്റ് (1994) എന്നിവയിലൂടെ ഗോദ്‌റെജ് ഇന്ത്യയുടെ ഓരോ മുറിയിലും സാന്നിധ്യമറിയിച്ചു.

ഈ കഥയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ട്വിസ്റ്റ് നടന്നത് 2014-ലാണ്. ഇന്ത്യയുടെ മംഗൾയാൻ ദൗത്യത്തിൽ ഇസ്രോയുടെ (ISRO) പങ്കാളിയായി ഗോദ്‌റെജ് മാറി. മംഗളിലേക്കുള്ള ആ വലിയ യാത്രയിൽ ഗോദ്‌റെജിന്റെ എയറോസ്പേസ് എഞ്ചിനുകളാണ് പി.എസ്.എൽ.വിക്ക് കരുത്തുപകർന്നത്. ഭൂമിയിലെ പൂട്ടുകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ആ യാത്ര ചൊവ്വയുടെ ഉപരിതലം വരെ എത്തിനിൽക്കുന്നു!

ഇന്ന് ഗോദ്‌റെജ് വെറുമൊരു കമ്പനിയല്ല, മറിച്ച് 1.1 ബില്യൺ ഉപഭോക്താക്കൾ വിശ്വസിക്കുന്ന ഒരു ആഗോള വൻശക്തിയാണ്. അർദേശിർ പാകിയ വിശ്വസ്തതയുടെ അടിത്തറയിൽ പിരോജ്ഷാ ഗോദ്‌റെജ് പടുത്തുയർത്തിയ ഈ പ്രസ്ഥാനം ഇന്ന് നാലാം തലമുറയുടെ കൈകളിൽ സുരക്ഷിതമാണ്.

ഇന്നത്തെ നേതൃത്വം: നിലവിൽ ഗോദ്‌റെജ് ഗ്രൂപ്പിനെ നയിക്കുന്നത് പിരോജ്ഷായുടെ പിന്മുറക്കാരാണ്. ആദി ഗോദ്‌റെജ് (Adi Godrej) ദീർഘകാലം ഗ്രൂപ്പിന്റെ ചെയർമാനായിരുന്ന് ഇതിനെ ആഗോളതലത്തിലേക്ക് വളർത്തി. ഇപ്പോൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരൻ നാദിർ ഗോദ്‌റെജ് (Nadir Godrej) ഗ്രൂപ്പിന്റെ അമരത്തുണ്ട്. കൂടാതെ, കുടുംബത്തിലെ അടുത്ത തലമുറയായ പിരോജ്ഷാ ആദി ഗോദ്‌റെജ്, നിസാബ ഗോദ്‌റെജ് എന്നിവർ റിയൽ എസ്റ്റേറ്റ്, കൺസ്യൂമർ പ്രോഡക്ട്സ് എന്നീ മേഖലകളെ നയിക്കുന്നു. ഒരു ചെറിയ ഷെഡിൽ പത്തു രൂപയിൽ തുടങ്ങിയ കച്ചവടം ഇന്ന് ലക്ഷം കോടികളുടെ മൂല്യമുള്ള പ്രസ്ഥാനമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഇലക്ട്രോണിക് ലോക്കറുകൾ, സ്മാർട്ട് എസികൾ, പ്രീമിയം ഫർണിച്ചറുകൾ എന്നിങ്ങനെ ആധുനിക ഡിജിറ്റൽ യുഗത്തിനൊപ്പം ഗോദ്‌റെജ് തോളോട് തോൾ ചേർന്ന് നിൽക്കുന്നു