ഭാരതമഹാസമുദ്രത്തിന്റെ തിരമാലകൾ അലയടിച്ചുയരുന്ന ഒരു കൂറ്റൻ പാറക്കെട്ടിന് മുകളിൽ, ആകാശത്തിനും കടലിനുമിടയിൽ ഒരു മഹാക്ഷേത്രം കുടികൊള്ളുന്നുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? ലങ്കാപുരിയുടെ കാവൽക്കാരനെപ്പോലെ, ട്രിങ്കോമാലിയിലെ ‘സ്വാമി റോക്കിന്’ മുകളിൽ പൗരാണിക പ്രൗഢിയോടെ നിൽക്കുന്ന ആ പുണ്യസങ്കേതമാണ് ‘തിരുകോണേശ്വരം’. പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളുടെ ചരിത്രവും അതിലേറെ ആഴമുള്ള വിശ്വാസവും ഇഴചേർന്ന ഈ മണ്ണ്, ഭഗവാൻ പരമശിവൻ്റെ ലങ്കയിലെ ഏറ്റവും പവിത്രമായ സന്നിധിയാണ്. ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപേ തമിഴ് രാജാക്കന്മാരും ഭക്തരും ആരാധിച്ചിരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, പ്രകൃതിയുടെ വന്യമായ സൗന്ദര്യവും ആത്മീയതയുടെ ശാന്തതയും ഒത്തുചേരുന്ന ഒരു വിസ്മയമാണ്.
കടലിന് അഭിമുഖമായി നിൽക്കുന്ന ഈ സുവർണ്ണ ക്ഷേത്രത്തിന് പറയാനുള്ളത് അതിജീവനത്തിൻ്റെയും വീണ്ടെടുപ്പിൻ്റെയും ഐതിഹാസികമായ ഒരു കഥയാണ്. സംഘകാല സാഹിത്യങ്ങളിൽ പോലും പരാമർശിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ചോള-പാണ്ഡ്യ രാജാക്കന്മാരുടെ കാലത്ത് ഐശ്വര്യത്തിൻ്റെ കൊടുമുടിയിലായിരുന്നു. എന്നാൽ പതിനേഴാം നൂറ്റാണ്ടിൽ പോർച്ചുഗീസുകാരുടെ അധിനിവേശത്തിൽ ഈ മഹാക്ഷേത്രം തകർക്കപ്പെടുകയും അതിൻ്റെ കല്ലുകൾ കോട്ട നിർമ്മാണത്തിനായി ഉപയോഗിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു. പക്ഷേ, ഭക്തമനസ്സുകളിൽ നിന്നും ആ ചൈതന്യത്തെ മായ്ക്കാൻ ആർക്കും കഴിഞ്ഞില്ല. ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ വീണ്ടും പുനർനിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രം ഇന്ന് തമിഴ് ഹൈന്ദവ സംസ്കാരത്തിൻ്റെയും വിശ്വാസത്തിൻ്റെയും പ്രകാശഗോപുരമായി തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്നു.
നൂറ്റിമുപ്പത് മീറ്റർ ഉയരമുള്ള പാറക്കെട്ടിന് മുകളിൽ ദ്രാവിഡ വാസ്തുവിദ്യയുടെ ചാരുതയിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ഗോപുരങ്ങളും ശില്പങ്ങളും ഏതൊരു ഭക്തനെയും ആത്മീയമായ ഒരു ഉന്നതിയിലേക്ക് നയിക്കും. ക്ഷേത്രത്തിന് സമീപമുള്ള ‘ലവേഴ്സ് ലീപ്’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന കൊക്കയും അവിടുത്തെ ഇതിഹാസങ്ങളും പ്രകൃതിയുടെ വന്യതയും ദൈവത്തിൻ്റെ സാന്നിധ്യവും ഒന്നായി മാറുന്ന കാഴ്ചയാണ് സമ്മാനിക്കുന്നത്. ശിവരാത്രി നാളുകളിലും നവരാത്രിയിലും പതിനായിരക്കണക്കിന് തീർത്ഥാടകർ ഈ പുണ്യതീർത്ഥത്തിൽ മുങ്ങി നിവർന്ന് ‘കോണേസർ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന മഹാദേവനെ തൊഴുതു വണങ്ങുന്നു. കടൽക്കാറ്റിൽ അലിഞ്ഞുചേരുന്ന മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളും ദീപാരാധനയുടെ ശോഭയും കോണേശ്വരത്തെ വെറുമൊരു ക്ഷേത്രത്തിനപ്പുറം, കാലം മായ്ക്കാത്ത ഭക്തിയുടെ അടയാളമാക്കി മാറ്റുന്നു.
