“ഒരു ശരാശരി ഇന്ത്യൻ കുടുംബത്തിൽ അഞ്ചും എട്ടും കുട്ടികളുണ്ടായിരുന്ന, ജനസംഖ്യ കൺട്രോൾ ചെയ്യാൻ കഴിയാതെ രാജ്യം ഒരു വലിയ പ്രതിസന്ധിയിലേക്ക് നീങ്ങിയിരുന്ന 1960-കളിലെ ആ കാലം! ‘ആർത്തവം’, ‘ലൈംഗികത’ എന്നീ വാക്കുകൾ ഉച്ചരിക്കാൻ പോലും ജനങ്ങൾ ഭയപ്പെട്ടിരുന്ന, കോണ്ടം എന്ന വാക്ക് കേൾക്കുമ്പോൾ ആളുകൾ നെറ്റിചുളിച്ചിരുന്ന ആ യാഥാസ്ഥിതിക ഇന്ത്യയിലേക്കാണ് കേന്ദ്ര ഗവൺമെന്റിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ ഒരു ഉൽപ്പന്നം കടന്നുവരുന്നത്. ‘നിരോധ്’ (Nirodh). കേവലം കച്ചവട ലാഭത്തിനപ്പുറം, ഇന്ത്യയുടെ ജനസംഖ്യാ സ്ഫോടനത്തിന് തടയിടുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെ ഗവൺമെന്റ് ആവിഷ്കരിച്ച ഈ ബ്രാൻഡ്, പിന്നീട് ഇന്ത്യൻ പരസ്യ ചരിത്രത്തിലെയും പൊതുജനാരോഗ്യ രംഗത്തെയും ഏറ്റവും വലിയ വിപ്ലവമായി മാറി! നാണക്കേടിന്റെ മതിൽക്കെട്ടുകൾ തകർത്ത്, റേഡിയോയിലൂടെയും ദൂരദർശനിലൂടെയും ഓരോ ഇന്ത്യൻ വീടുകളിലേക്കും കടന്നുചെന്ന ‘നിരോധ്’ എന്ന ആ പഴയ ബ്രാൻഡിന്റെ പിന്നിൽ മലയാളികൾക്ക് അഭിമാനിക്കാൻ വകനൽകുന്ന വലിയൊരു ബിസിനസ്സ് വിജയചരിത്രമുണ്ട്.
1960-കളിൽ ഇന്ത്യ നേരിട്ട ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി അതിവേഗം വർദ്ധിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ജനസംഖ്യയായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് വിപണിയിൽ കോണ്ടങ്ങൾ ലഭ്യമായിരുന്നെങ്കിലും അവയെല്ലാം വിദേശത്തുനിന്ന് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുന്നവയും വൻ വിലയുള്ളവയുമായിരുന്നു. ഒരു വിദേശ കോണ്ടത്തിന് അന്ന് 25 പൈസയോളം വിലയുണ്ടായിരുന്നു, ഇത് സാധാരണക്കാരായ ഇന്ത്യൻ കുടുംബങ്ങൾക്ക് താങ്ങാൻ കഴിയുന്നതിലും അപ്പുറമായിരുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിക്ക് പരിഹാരം കാണാൻ ഇന്ത്യൻ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മാനേജ്‌മെന്റിലെ (IIM) വിദഗ്ദ്ധരടങ്ങുന്ന ഒരു സംഘം രംഗത്തെത്തി. അവർ ഗവൺമെന്റിന് ഒരു തന്ത്രപരമായ നിർദ്ദേശം സമർപ്പിച്ചു; കോണ്ടത്തിന്റെ വില വെറും 5 പൈസയായി കുറയ്ക്കുക! സാധാരണക്കാരിലേക്ക് ഇത് എത്തിക്കാൻ ‘സോഷ്യൽ മാർക്കറ്റിംഗ്’ എന്ന വിപ്ലവകരമായ തന്ത്രമാണ് ഗവൺമെന്റ് ഉപയോഗിച്ചത്. നാണക്കേട് മാറ്റിവെച്ച് പത്രങ്ങൾ, റേഡിയോ, പോസ്റ്ററുകൾ, സിനിമ തിയേറ്ററുകൾ എന്നിവയിലൂടെ വിപുലമായ പരസ്യപ്രചാരണങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. മെഡിക്കൽ ഷോപ്പുകളിൽ മാത്രമല്ല, ഗ്രാമീണ പോസ്റ്റ് ഓഫീസുകളിലും ചായക്കടകളിലും വരെ നിരോധ് ലഭ്യമാക്കി ഒരു വമ്പൻ വിതരണ ശൃംഖല അവർ കെട്ടിപ്പടുത്തു.
ഈ ബ്രാൻഡിന് ‘നിരോധ്’ എന്ന പേര് വന്നതിന് പിന്നിൽ കൗതുകകരമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രമുണ്ട്. തുടക്കത്തിൽ, പ്രണയത്തിന്റെ ഹൈന്ദവ ദൈവമായ കാമദേവനെ അനുസ്മരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ ‘കാമരാജ്’ എന്ന പേരിടാനായിരുന്നു അധികൃതർ തീരുമാനിച്ചത്. എന്നാൽ ആ സമയത്ത് ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ഏറ്റവും സ്വാധീനമുള്ള വമ്പൻ നേതാവായിരുന്നു കെ. കാമരാജ്. ഒരു കോണ്ടം ബ്രാൻഡിന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പേരിട്ടാൽ അത് വലിയ രാഷ്ട്രീയ വിവാദങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ പ്ലാനർമാർ ആ തീരുമാനം മാറ്റി. അങ്ങനെയാണ് ‘സംരക്ഷണം’ അല്ലെങ്കിൽ ‘തടയുക’ എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ‘നിരോധ്’ എന്ന ഹിന്ദി വാക്ക് ഈ ഉൽപ്പന്നത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക നാമമായി മാറുന്നത്.
1968-ൽ ഈ വലിയ പ്രൊജക്റ്റ് ആരംഭിക്കുമ്പോൾ ഇന്ത്യയ്ക്ക് സ്വന്തമായി കോണ്ടം നിർമ്മിക്കാനുള്ള സാങ്കേതികവിദ്യ ഇല്ലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് അമേരിക്ക, ജപ്പാൻ, കൊറിയ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്ന് ഏകദേശം 40 കോടി കോണ്ടങ്ങളാണ് ഇന്ത്യ ആദ്യമായി ഇറക്കുമതി ചെയ്തത്. ഇവയെല്ലാം ‘നിരോധ്’ എന്ന ഒരൊറ്റ ബ്രാൻഡ് നാമത്തിലാണ് രാജ്യത്തുടനീളം വിതരണം ചെയ്തത്. എന്നാൽ എത്രകാലം ഇങ്ങനെ ഇറക്കുമതി ചെയ്യും? സ്വന്തമായി ഉൽപ്പാദനം തുടങ്ങാൻ ഗവൺമെന്റ് തീരുമാനിച്ചു. അതിനായി 1966-ൽ ഹിന്ദുസ്ഥാൻ ലാറ്റക്സ് ലിമിറ്റഡ് (ഇന്നത്തെ എച്ച്.എൽ.എൽ ലൈഫ് കെയർ) എന്ന പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനം രൂപീകരിച്ചു. ജപ്പാനിലെ പ്രമുഖ കമ്പനിയായ ഒക്കാമോട്ടോ ഇൻഡസ്ട്രീസിന്റെ സാങ്കേതിക സഹായത്തോടെ 1969-ൽ ഇന്ത്യയിലെ ആദ്യത്തെ കോണ്ടം നിർമ്മാണ ഫാക്ടറി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു. മലയാളിക്ക് അഭിമാനമായി ആ ഫാക്ടറി ഉയർന്നത് നമ്മുടെ സ്വന്തം കേരളത്തിലെ തിരുവനന്തപുരം പേരൂർക്കടയിലായിരുന്നു! പ്രതിവർഷം 14.4 കോടി കോണ്ടങ്ങൾ നിർമ്മിക്കാനുള്ള ശേഷിയോടെ തുടങ്ങിയ ഈ പ്ലാന്റ് പിന്നീട് പലതവണ വിപുലീകരിക്കപ്പെട്ടു.
70-കളിലും 80-കളിലും നിരോധ് ഇന്ത്യയിൽ ഒരു തരംഗമായി മാറി. കുപ്പിവെള്ളത്തിന് ആളുകൾ ‘ബിസ്‌ലേരി’ എന്ന് പറയുന്നതുപോലെ, ഇന്ത്യക്കാർ കോണ്ടം എന്ന വാക്കിന് പകരമായി ‘നിരോധ്’ എന്ന് വിളിക്കാൻ തുടങ്ങി. അക്കാലത്ത് വിപണിയുടെ 92 ശതമാനവും ഭരിച്ചിരുന്നത് നിരോധ് ആയിരുന്നു. എന്നാൽ 90-കളോടെ കഥ മാറിമറിഞ്ഞു. വിപണി ഉദാരവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടതോടെ മൂഡ്സ്, കാമസൂത്ര, ഡ്യൂറെക്സ് തുടങ്ങിയ സ്വകാര്യ ബ്രാൻഡുകൾ കടുത്ത മത്സരവുമായി രംഗത്തെത്തി. അവർ കോണ്ടത്തെ വെറുമൊരു കുടുംബാസൂത്രണ ഉപാധിയായല്ല, മറിച്ച് ലൈംഗിക ആനന്ദം നൽകുന്ന ഒരു ‘ലൈഫ് സ്റ്റൈൽ’ പ്രൊഡക്റ്റായാണ് മാർക്കറ്റ് ചെയ്തത്. കൂടുതൽ ആകർഷകമായ സുഗന്ധങ്ങളും ഡിസൈനുകളുമായി അവർ യുവാക്കളെ കയ്യിലെടുത്തു. പരമ്പരാഗതമായ ശൈലിയിൽ തുടർന്ന നിരോധ് പുതിയ തലമുറയ്ക്ക് മുന്നിൽ പതുക്കെ പിന്നോട്ട് പോയി.
ഈ തിരിച്ചടി മനസ്സിലാക്കി 2015-ഓടെ ഗവൺമെന്റും എച്ച്.എൽ.എല്ലും ചേർന്ന് നിരോധിനെ പുതിയ പാക്കേജിംഗിലും ആകർഷകമായ ഡിസൈനുകളിലും പുനരവതരിപ്പിച്ചു. ഇന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ പേരൂർക്കടയിൽ വേരുകളുള്ള ഈ കമ്പനി വെറുമൊരു കോണ്ടം നിർമ്മാതാക്കളല്ല; കോണ്ടങ്ങൾക്ക് പുറമെ കോൺട്രാസെപ്റ്റീവുകൾ, ബ്ലഡ് ബാഗുകൾ, സർജിക്കൽ ഉപകരണങ്ങൾ, ഡയഗ്നോസ്റ്റിക് ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം നിർമ്മിക്കുന്ന, പ്രതിവർഷം ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപ വിറ്റുവരവുള്ള ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതുമേഖലാ ഹെൽത്ത് കെയർ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് എച്ച്.എൽ.എൽ ലൈഫ് കെയർ. ലാഭം മാത്രം ലക്ഷ്യമിട്ട് ബിസിനസ്സ് ചെയ്യുന്ന കോർപ്പറേറ്റുകൾക്കിടയിൽ, ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ വലിയൊരു സാമൂഹിക പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടാൻ ഒരു ബ്രാൻഡിന് എങ്ങനെ സാധിക്കുമെന്ന് തെളിയിച്ച നിരോധിന്റെ ചരിത്രം ഇന്ത്യൻ ബിസിനസ്സ് ലോകത്തെ എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്!
