ലക്കി ഇന്ത്യ:കാട്ടിലെ രാജാവ് സിംഹമോ കടുവയോ?നെഞ്ചുവിരിച്ച് ഇന്ത്യ പറയും; “ഞങ്ങൾക്ക് രണ്ടുപേരുമുണ്ടേ…”

കാടുകളിലെ വന്യതയുടെയും കരുത്തിന്റെയും പ്രതീകങ്ങളായ സിംഹവും കടുവയും ഒരേസമയം, തനതായ പ്രകൃതിദത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ സ്വതന്ത്രമായി ജീവിക്കുന്ന ഭൂമിയിലെ ഒരേയൊരു ഇടമേതെന്ന് അറിയാമോ?  ആഫ്രിക്കൻ പുൽമേടുകളിൽ സിംഹഗർജ്ജനവും ഏഷ്യൻ കാടുകളിൽ കടുവയുടെ ഒളിപ്പോരും സങ്കൽപ്പിക്കുന്ന വന്യജീവി പ്രേമികൾക്ക് ഒരുപക്ഷേ ഇതൊരു പുതിയ അറിവായിരിക്കാം.  കാട്ടിലെ രണ്ട് മഹാരാജാക്കന്മാരും പ്രകൃത്യാൽ ഒന്നിച്ച്, സ്വന്തം സ്വാഭാവിക അന്തരീക്ഷത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഭൂമിയിലെ ഒരേയൊരു രാജ്യം മറ്റെങ്ങുമല്ല, നമ്മുടെ ഭാരതമാണ്! ഇന്റർനാഷണൽ യൂണിയൻ ഫോർ കൺസർവേഷൻ ഓഫ് നേച്ചറിന്റെ (IUCN) കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്ത് കടുവയും സിംഹവും ഒരുമിച്ച് കാടുകളിൽ വാഴുന്ന ഒരേയൊരു ‘ലക്കി കൺട്രി’ ഇന്ത്യയാണ്. നൂറ്റാണ്ടുകളായി നമ്മൾ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ജൈവവൈവിധ്യത്തിന്റെയും വിട്ടുവീഴ്ചയില്ലാത്ത വന്യജീവി സംരക്ഷണത്തിന്റെയും ഏറ്റവും വലിയ നേർസാക്ഷ്യമാണ് ഈ അത്യപൂർവ്വ സംഗമം.

ഏഷ്യൻ സിംഹങ്ങളുടെ (Asiatic lion) അവസാനത്തെ അഭയകേന്ദ്രമായ ഗുജറാത്തിലെ ഗിർ ദേശീയോദ്യാനവും അതിന്റെ പരിസരപ്രദേശങ്ങളുമാണ് ഇന്ത്യയുടെ സിംഹങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യം. പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തിൽ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണകാലത്തെ ക്രൂരമായ നായാട്ടും നാട്ടുരാജാക്കന്മാരുടെ വിനോദങ്ങളും കാരണം ഈ സിംഹവർഗ്ഗം വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിലായിരുന്നു. ഒരു ഘട്ടത്തിൽ കേവലം ഏതാനും ഡസൻ സിംഹങ്ങൾ മാത്രമായി ഇവരുടെ എണ്ണം ചുരുങ്ങി. വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിൽ നിന്ന് ഈ രാജകീയ ജീവികളെ തിരികെക്കൊണ്ടുവന്നത് ജുനാഗഡിലെ നവാബിന്റെ ദീർഘവീക്ഷണമായിരുന്നു. സിംഹങ്ങളുടെ എണ്ണം അപകടകരമാംവിധം കുറയുന്നത് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അദ്ദേഹം ഗിർ മേഖലയിൽ നായാട്ട് കർശനമായി നിരോധിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം ഇന്ത്യൻ സർക്കാരും വനംവകുപ്പും പ്രദേശവാസികളും കൈകോർത്തപ്പോൾ അത് ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ വന്യജീവി പുനരുജ്ജീവന ചരിത്രമായി മാറി. ഒടുവിൽ പുറത്തുവന്ന ഔദ്യോഗിക കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഗിറിലും പരിസരത്തുമായി സിംഹങ്ങളുടെ എണ്ണം 670-ും കടന്ന് വിജയകരമായി മുന്നേറുകയാണ്. ആഫ്രിക്കയ്ക്ക് പുറത്ത് സിംഹങ്ങൾ ഇത്രയധികം സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കുന്ന മറ്റൊരിടമില്ല.

മറുഭാഗത്ത്, ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ മൃഗമായ ബംഗാൾ കടുവകളുടെ (Bengal Tiger) കഥയും സമാനമായ വെല്ലുവിളികൾ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. വനനശീകരണവും വേട്ടയാടലും മൂലം 1970-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ കടുവകളുടെ എണ്ണവും ആശങ്കാജനകമായി കുറഞ്ഞു. ഇതേത്തുടർന്ന് 1973-ൽ അന്നത്തെ പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ ‘പ്രോജക്ട് ടൈഗർ’ പദ്ധതിക്ക് രാജ്യം തുടക്കമിട്ടു. ഇന്ന് നാഷണൽ ടൈഗർ കൺസർവേഷൻ അതോറിറ്റിയുടെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ലോകത്തിലെ ആകെ കാട്ടുകടുവകളുടെ 75 ശതമാനത്തിലധികവും വസിക്കുന്നത് ഇന്ത്യയിലാണ്. മധ്യപ്രദേശ്, കർണാടക, ഉത്തരാഖണ്ഡ്, മഹാരാഷ്ട്ര, അസം, നമ്മുടെ സ്വന്തം കേരളം അടക്കമുള്ള പശ്ചിമഘട്ട മേഖലകൾ എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ അമ്പതിലധികം വന്യജീവി സങ്കേതങ്ങളിലായി കടുവകൾ ഇന്ന് ഭയമില്ലാതെ വിഹരിക്കുന്നു.

ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായും പ്രകൃതിപരമായും തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ സാഹചര്യങ്ങളിലാണ് ഈ രണ്ട് ജീവികളും ജീവിക്കുന്നത് എന്നതാണ് ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ കൗതുകം. ഒരുമിച്ചു ജീവിക്കുന്നതും സാമൂഹിക ഘടനയുള്ളതുമായ (Prides) ഏഷ്യൻ സിംഹങ്ങൾക്ക് വരണ്ട ഇലപൊഴിയും വനങ്ങളും മുൾക്കാടുകളുമാണ് പ്രിയമെങ്കിൽ, തനിയെ വേട്ടയാടാൻ ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന കാടിന്റെ ഒളിപ്പോരാളികളായ കടുവകൾക്ക് ഇടതൂർന്ന കാടുകളും പുൽമേടുകളും ചതുപ്പുനിലങ്ങളുമാണ് അനുയോജ്യം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആധുനിക ഇന്ത്യയിൽ ഇവ തമ്മിൽ ഒരേ വനമേഖല പങ്കിടുന്നില്ല അല്ലെങ്കിൽ നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടാനുള്ള സാധ്യതകൾ കുറവാണ്. ചരിത്രാതീത കാലത്ത് മെഡിറ്ററേനിയൻ മുതൽ വടക്കേ ഇന്ത്യ വരെ സിംഹങ്ങളും, തുർക്കി മുതൽ റഷ്യയും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയും വരെ കടുവകളും വ്യാപിച്ചിരുന്നുവെങ്കിലും, ഇന്ന് ഈ രണ്ട് വൻകിട വേട്ടക്കാരുടെയും ഏക സംഗമഭൂമിയായി അവശേഷിക്കുന്നത് ഇന്ത്യ മാത്രമാണ്. ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വന്യജീവി പ്രേമികൾക്ക് മുന്നിൽ ഇന്ത്യക്ക് അഭിമാനത്തോടെ ഉയർത്തിപ്പിടിക്കാവുന്ന നേട്ടമാണിത്. വംശനാശത്തിന്റെ വക്കിൽ നിന്ന് ഈ രണ്ട് വിസ്മയ ജീവികളെയും ഒരുപോലെ തിരികെക്കൊണ്ടുവന്ന ഇന്ത്യയുടെ സംരക്ഷണ മാതൃക ഇന്ന് ആഗോളതലത്തിൽ തന്നെ സമാനതകളില്ലാത്ത വിജയഗാഥയായി തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.