നിശ്ശബ്ദമെന്ന് നമ്മൾ കരുതുന്ന ആഴക്കടലിലൂടെ നിമിഷനേരം കൊണ്ടാണ് ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ ഒരു കരയിൽ നിന്ന് മറു കരയിലേക്ക് പാഞ്ഞെത്തുന്നത്. കരയിൽ അല്ലെങ്കിൽ വായുവിൽ കേൾക്കുന്നതിനേക്കാൾ 4 മടങ്ങിലധികം വേഗതയിലാണ് വെള്ളത്തിനടിയിലൂടെ ശബ്ദം സഞ്ചരിക്കുന്നതെന്ന സത്യം എത്ര പേർക്കറിയാം? കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയുള്ള തിമിംഗലങ്ങൾ തമ്മിൽ ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നതും, അന്തർവാഹിനികൾ കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ വഴി കണ്ടെത്തുന്നതുമെല്ലാം പ്രകൃതിയുടെ ഈ അപൂർവ്വ പ്രതിഭാസത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് വായുവിനേക്കാൾ വേഗത്തിൽ വെള്ളത്തിലൂടെ ശബ്ദം സഞ്ചരിക്കുന്നത് എന്ന ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം കണ്ടെത്താൻ പദാർത്ഥങ്ങളുടെ അറ്റോമിക് ഘടനയിലേക്ക് നോക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശബ്ദം എന്നത് ഒരു മാധ്യമത്തിലൂടെ തരംഗരൂപത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന കമ്പനങ്ങളാണ് (Vibrations). ഒരു വസ്തുവിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്ന കമ്പനം അതിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള തന്മാത്രകളെ തള്ളുകയും, ആ തന്മാത്രകൾ അടുത്തുള്ളവയിലേക്ക് ഊർജ്ജം കൈമാറുകയും ചെയ്താണ് ശബ്ദം മുന്നോട്ട് സഞ്ചരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഒരു മാധ്യമത്തിലെ തന്മാത്രകൾ എത്രത്തോളം അടുത്തടുത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നുവോ, അത്രയും വേഗത്തിൽ ശബ്ദത്തിന് സഞ്ചരിക്കാൻ സാധിക്കും.
വായു ഒരു വാതകമായതിനാൽ അതിലെ തന്മാത്രകൾ വളരെ അകലത്തിലും സ്വതന്ത്രമായും നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ വെള്ളം ഒരു ദ്രാവകമാണ്. വായുവിനെ അപേക്ഷിച്ച് ജലത്തിലെ തന്മാത്രകൾ തിങ്ങിനിറഞ്ഞും പരസ്പരം വളരെ അടുത്തും സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ജലത്തിൽ ഒരു തന്മാത്രയിലുണ്ടാകുന്ന കമ്പനം തൊട്ടടുത്ത തന്മാത്രയിലേക്ക് വളരെ വേഗത്തിൽ കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെടുന്നു. സാധാരണ അന്തരീക്ഷ താപനിലയിൽ (ഏകദേശം 20°C) വായുവിൽ ശബ്ദത്തിന്റെ വേഗത സെക്കൻഡിൽ 343 മീറ്ററാണെങ്കിൽ, വെള്ളത്തിനടിയിൽ അത് സെക്കൻഡിൽ ഏകദേശം 1480 മീറ്ററോളമാണ്—അതായത് വായുവിനേക്കാൾ നാലര മടങ്ങോളം വേഗത്തിൽ! സാന്ദ്രതയും ഇലാസ്തികതയും (Density and Elasticity) കൂടുതലുള്ള പദാർത്ഥങ്ങളിൽ ശബ്ദവേഗത കൂടുതലായിരിക്കും എന്ന ശാസ്ത്രതത്ത്വമാണ് ഇതിന് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
വെള്ളത്തിന്റെ താപനില, ലവണാംശം (Salinity), സമ്മർദ്ദം (Pressure) എന്നിവ മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് ഈ വേഗതയിലും ചെറിയ വ്യത്യാസങ്ങൾ വരാറുണ്ട്. താപനിലയും ആഴവും കൂടുന്തോറും ശബ്ദത്തിന്റെ വേഗത വീണ്ടും വർദ്ധിക്കുന്നു. തിമിംഗലങ്ങളും ഡോൾഫിനുകളും പോലെയുള്ള കടൽജീവികൾക്ക് വെള്ളത്തിനടിയിലെ ഈ അതിവേഗ ശബ്ദസഞ്ചാരം വലിയൊരു അനുഗ്രഹമാണ്. അൾട്രാസോണിക് ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ചുകൊണ്ട് കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയുള്ള ഇരകളെ കണ്ടെത്തുന്ന ‘എക്കോലൊക്കേഷൻ’ (Echolocation) രീതി ഉപയോഗിക്കാൻ അവയെ സഹായിക്കുന്നത് ഈ സവിശേഷതയാണ്.
മനുഷ്യരും ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയെ കടലിലെ തിരച്ചിലുകൾക്കായി പ്രയോജനപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. അന്തർവാഹിനികളിലും കപ്പലുകളിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന സോണാർ (SONAR – Sound Navigation and Ranging) സംവിധാനം പൂർണ്ണമായും പ്രവർത്തിക്കുന്നത് വെള്ളത്തിനടിയിലെ ഈ ശബ്ദവേഗതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ്. കടലിന്റെ ആഴം തിട്ടപ്പെടുത്താനും കടലിനടിയിലെ തടസ്സങ്ങളും ശത്രുപേടകങ്ങളും കണ്ടെത്താനും സോണാർ അയക്കുന്ന ശബ്ദതരംഗങ്ങൾ തിരികെ ലഭിക്കുന്ന സമയം കണക്കാക്കിയാണ് വിവരങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നത്. ചുരുക്കത്തിൽ, വായുവിൽ അനായാസം സഞ്ചരിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രകാശത്തിന് വെള്ളത്തിനടിയിൽ വേഗത കുറയുമ്പോൾ, ശബ്ദം അതിന്റെ ഏറ്റവും ശക്തമായ രൂപത്തിൽ ആഴക്കടലിലെ തന്മാത്രകളിലൂടെ അതിവേഗം പായുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്.
