പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയോടുള്ള കോൺഗ്രസ് നേതൃത്വത്തിലുള്ള പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ അടങ്ങാത്ത വിരോധം, ഇപ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ നയതന്ത്ര നീക്കങ്ങളെപ്പോലും ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയ ശത്രുതയുടെ ഇടുങ്ങിയ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ മാത്രം നോക്കിക്കാണുന്ന ഒരു അവസ്ഥയിലെത്തിയിരിക്കുകയാണ്. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സംഘർഷങ്ങൾ ആഗോള ഊർജ്ജ വിതരണ ശൃംഖലകളെ തകിടം മറിക്കുകയും ലോകമെമ്പാടും സാമ്പത്തിക ആശങ്കകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്ത ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, പ്രധാനമന്ത്രി മോദി നടത്തിയ അഞ്ച് രാജ്യങ്ങളുടെ സന്ദർശനത്തെച്ചൊല്ലി ഉയരുന്ന വിമർശനങ്ങളാണ് ഇതിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണം.
ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിരത നിലനിൽക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ അനാവശ്യ യാത്രകൾ ഒഴിവാക്കാൻ ഇന്ത്യക്കാരോട് അഭ്യർത്ഥിച്ച അതേ പ്രധാനമന്ത്രി തന്നെ ഇപ്പോൾ വിദേശയാത്ര നടത്തുന്നു എന്നാണ് പ്രതിപക്ഷം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നത്; ഇത് തികച്ചും വിരോധാഭാസമാണ്. ആഗോള നയതന്ത്രത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യാഥാർത്ഥ്യത്തെ ഇത്തരം വിമർശനങ്ങൾ സൗകര്യപൂർവ്വം വിസ്മരിക്കുകയാണ് — ഭരണത്തലവന്മാരുടെ വിദേശ സന്ദർശനങ്ങൾ മാസങ്ങൾക്ക്, ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് തന്നെ ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെടുന്നവയാണ്. അതിലുപരിയായി, ഈ സന്ദർശനങ്ങൾ വ്യക്തിപരമായ വിനോദയാത്രകളല്ല; മറിച്ച് ഒരു രാജ്യത്തിന്റെ ദീർഘകാല സാമ്പത്തിക, സാങ്കേതിക, ഭൗമരാഷ്ട്രീയ ഭാവിക്കായുള്ള തന്ത്രപ്രധാനമായ നിക്ഷേപങ്ങളാണ്.
ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യ പഴയകാലത്തെപ്പോലെ പ്രതിരോധാത്മകമായ ഒരു നയതന്ത്ര ശൈലിയല്ല പിന്തുടരുന്നത് എന്ന് പ്രതിപക്ഷം മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല, അല്ലെങ്കിൽ മനഃപൂർവ്വം അവഗണിക്കുകയാണ്. മോദിയുടെ കീഴിൽ വിപണികൾ സുരക്ഷിതമാക്കാനും, സാങ്കേതിക പങ്കാളിത്തങ്ങൾ ഉറപ്പാക്കാനും, ഊർജ്ജ സുരക്ഷ, വിതരണ ശൃംഖലയുടെ കരുത്ത്, ഭൗമരാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം എന്നിവ വർദ്ധിപ്പിക്കാനും ലക്ഷ്യമിട്ടുള്ള സജീവമായ ആഗോള ഇടപെടലുകളാണ് ഇന്ത്യ നടത്തുന്നത്. കൃത്യമായി പറഞ്ഞാൽ, ഈ അഞ്ച് രാജ്യങ്ങളുടെ പര്യടനവും അതിനുവേണ്ടിയുള്ളതായിരുന്നു.
നോർവേ, സ്വീഡൻ, നെതർലൻഡ്‌സ്, യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സ് (യുഎഇ), ഇറ്റലി എന്നിവയുൾപ്പെടെ യൂറോപ്പിലെയും പശ്ചിമേഷ്യയിലെയും പ്രധാന തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളികളെയാണ് ഈ സന്ദർശനത്തിലൂടെ ഉൾപ്പെടുത്തിയത്. ഓരോ രാജ്യത്തെയും സന്ദർശനം ഇന്ത്യയുടെ വളർന്നുവരുന്ന ആഗോള അഭിലാഷങ്ങളുമായി നേരിട്ട് ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന വലിയ സാമ്പത്തിക-നയതന്ത്ര ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയുള്ളതായിരുന്നു.
നോർവേയിൽ ഡെന്മാർക്ക്, ഫിൻലൻഡ്, ഐസ്‌ലൻഡ്, സ്വീഡൻ എന്നീ രാജ്യങ്ങളിലെ നേതാക്കൾക്കൊപ്പം ഇന്ത്യ-നോർഡിക് ഉച്ചകോടിയിൽ മോദി പങ്കെടുത്തു. ഈ കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ പ്രാധാന്യം കേവലം ചടങ്ങുകൾക്ക് അപ്പുറമാണ്. ഹരിത സാങ്കേതികവിദ്യകൾ, ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജ നവീകരണം, ആർട്ടിക് ഗവേഷണം, ഡിജിറ്റൽ ഗവേണൻസ്, ആർട്ടിഫിഷ്യൽ ഇന്റലിജൻസ് എന്നിവയിൽ ലോകനേതാക്കളാണ് നോർഡിക് രാജ്യങ്ങൾ. ഇന്ത്യ ഊർജ്ജ പരിവർത്തനത്തിലേക്കും സാങ്കേതിക നവീകരണത്തിലേക്കും കുതിക്കുന്ന ഈ ഘട്ടത്തിൽ ഇവരുമായുള്ള പങ്കാളിത്തം നിർണായകമാണ്.
നോർവേ സന്ദർശനത്തെ കൂടുതൽ സവിശേഷമാക്കിയത് മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര തലത്തിൽ ലഭിച്ച അംഗീകാരമാണ്. നോർവേയുടെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ബഹുമതികളിലൊന്ന് നൽകി പ്രധാനമന്ത്രി ആദരിക്കപ്പെട്ടത് കഴിഞ്ഞ ഒരു ദശകത്തിനിടയിൽ ഇന്ത്യയുടെ ആഗോള പദവി എത്രത്തോളം ഉയർന്നു എന്നതിന്റെ പ്രതീകമാണ്. ഇന്ത്യൻ പ്രധാനമന്ത്രിമാർ വിദേശ സഹായവും അംഗീകാരവും തേടി മാത്രം വിദേശയാത്ര നടത്തിയിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന്, ലോകശക്തികൾ ഇന്ത്യയുമായി തന്ത്രപ്രധാനമായ ബന്ധം ആഴത്തിലാക്കാൻ പരസ്പരം മത്സരിക്കുകയാണ്.
എന്നിട്ടും, ഇന്ത്യയുടെ വിപുലമാകുന്ന ആഗോള സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ച് ചർച്ച ചെയ്യുന്നതിനേക്കാൾ, ഒരു വിദേശ മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ ഉന്നയിച്ച ശത്രുതാപരമായ ചോദ്യത്തിന്റെ നാടകീയത വലുതാക്കി കാണിക്കാനാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിലെ ചില വിഭാഗങ്ങൾ കൂടുതൽ താല്പര്യം കാണിച്ചത്. ഇത്തരം പ്രതികരണങ്ങൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത് രാഷ്ട്രീയ പക്വതയല്ല, മറിച്ച് രാഷ്ട്രീയമായ അരക്ഷിതാവസ്ഥയാണ്.
യാത്രയുടെ യുഎഇ ഘട്ടവും സമാനമായ രീതിയിൽ പ്രാധാന്യമുള്ളതായിരുന്നു. യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റ്സുമായുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ബന്ധം ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ഊർജ്ജസ്വലമായ തന്ത്രപ്രധാന പങ്കാളിത്തങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിരിക്കുന്നു. ഊർജ്ജ സഹകരണം, ഫിൻടെക് സംയോജനം എന്നിവ മുതൽ ലോജിസ്റ്റിക്സ്, ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കോറിഡോറുകൾ വരെ നീളുന്ന ഇന്ത്യ-യുഎഇ പങ്കാളിത്തം ഏഷ്യയുടെ ഉയർന്നുവരുന്ന സാമ്പത്തിക ഘടനയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദുവായി മാറുകയാണ്.
ഇന്ത്യയും യുഎഇയും ശക്തമായി പിന്തുണയ്ക്കുന്ന അഭിലഷണീയമായ ഇന്ത്യ-മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്-യൂറോപ്പ് ഇക്കണോമിക് കോറിഡോർ (IMEC), ഏഷ്യയെ യൂറോപ്പുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ ഒരു ബദൽ വ്യാപാര-കണക്റ്റിവിറ്റി പാതയായി ഇപ്പോൾ വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഈ കോറിഡോർ വരും ദശകത്തിൽ ഷിപ്പിംഗ്, വാണിജ്യം, ലോജിസ്റ്റിക്സ്, വിതരണ ശൃംഖല ശൃംഖലകൾ എന്നിവയെ പുനർനിർമ്മിക്കുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
ഇവിടെയാണ് ഇറ്റലിയിലെ അവസാന ഘട്ട സന്ദർശനം നിർണായകമാകുന്നത്. ഇറ്റലിയിലെ മോദിയുടെ ഇടപെടലുകൾ കേവലം നയതന്ത്ര പ്രതീകാത്മകത മാത്രമായിരുന്നില്ല. സമുദ്ര സഹകരണം, നിർണായക ധാതുക്കൾ, കൃഷി, ശുദ്ധമായ ഊർജ്ജം, ഗതാഗത കണക്റ്റിവിറ്റി, സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ച് 2025-2029 കാലയളവിലേക്കുള്ള സംയുക്ത തന്ത്രപ്രധാന കർമ്മ പദ്ധതി ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ഇന്ത്യയും ഇറ്റലിയും ഒരുമിച്ച് പ്രവർത്തിച്ചു. അതിലുപരിയായി, തെക്കൻ യൂറോപ്പിലെ ഇറ്റലിയുടെ തന്ത്രപ്രധാനമായ സ്ഥാനം യുഎഇയും പശ്ചിമേഷ്യയും വഴി രൂപപ്പെടുത്തുന്ന വലിയ ഇന്ത്യ-യൂറോപ്പ് കണക്റ്റിവിറ്റി ദർശനത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രവേശന കവാടമായി അതിനെ മാറ്റുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ, യുഎഇ-ഇറ്റലി തന്ത്രപ്രധാന അച്ചുതണ്ട് യൂറോപ്പിലേക്കുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി സാമ്പത്തിക വികാസത്തിനുള്ള ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വ്യാപാര പാലങ്ങളിലൊന്നായി ഉയർന്നുവന്നേക്കാം. ഇത് ഹ്രസ്വകാല രാഷ്ട്രീയമല്ല, മറിച്ച് ദീർഘകാല രാഷ്ട്രനിർമ്മാണമാണ്.
സമാനമായി, നെതർലൻഡ്‌സുമായുള്ള ചർച്ചകൾ ജലമാനേജ്‌മെന്റ്, കൃഷി, വിതരണ ശൃംഖലയുടെ കരുത്ത് എന്നിവയിൽ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിച്ചപ്പോൾ, സ്വീഡൻ നവീകരണ പങ്കാളിത്തം, ബൗദ്ധിക സ്വത്തവകാശ സഹകരണം, ഹരിത വ്യവസായ പരിവർത്തനം എന്നിവയ്ക്ക് ഊന്നൽ നൽകി.
ഈ മുഴുവൻ പര്യടനവും നൽകുന്ന വ്യക്തമായ സന്ദേശം ഇതാണ്, യൂറോപ്പ്, മിഡിൽ ഈസ്റ്റ്, ഇൻഡോ-പസഫിക് മേഖലകൾക്കിടയിൽ വിശ്വസ്തനായ ഒരു പാലമായി ഇന്ത്യ സ്വയം നിലയുറപ്പിക്കുകയാണ്. യുദ്ധങ്ങൾ, സാമ്പത്തിക അനിശ്ചിതത്വം, മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സഖ്യങ്ങൾ എന്നിവയാൽ ലോകം വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ സമയത്ത്, ഇന്ത്യ ഒരു സുസ്ഥിര ശക്തിയായി ക്രമമായി ഉയർന്നുവരുന്നു.
നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഈ വലിയ തന്ത്രപ്രധാന വീക്ഷണത്തെ അഭിനന്ദിക്കുന്നതിന് പകരം, ഇന്ത്യയിലെ പ്രതിപക്ഷം എല്ലാറ്റിനെയും മോദിവിരോധത്തിലേക്ക് മാത്രമായി ചുരുക്കുകയാണ്. ജനാധിപത്യം തീർച്ചയായും വിമർശനം ആവശ്യപ്പെടുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ദേശീയ താല്പര്യത്തിൽ നിന്നും വിട്ടുനിൽക്കുന്ന വിമർശനങ്ങൾ ഉത്തരവാദിത്തബോധത്തെയല്ല കാണിക്കുന്നത്. പകരം സ്വാർത്ഥമായ ബാലിശമായ വെറും നിരാശയായി ജനങ്ങൾ വിലയിരുത്തും.
ഇന്ന് ലോകത്തിലെ എല്ലാ പ്രധാന ശക്തികളും മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിൽ ഇന്ത്യയുമായി കൂടുതൽ ആഴത്തിലുള്ള ബന്ധം ആഗ്രഹിക്കുമ്പോൾ, ഇന്ത്യയിലെ പ്രതിപക്ഷം മാത്രം രാജ്യത്തിന്റെ ഈ വളരുന്ന പദവിയിൽ അസ്വസ്ഥരാകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? എന്ന ചോദ്യം ഇന്ത്യയിലെ ജനങ്ങൾ സ്വയം ചോദിച്ചുതുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്.
