ഒരു കാലത്ത് മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ രാജക്ഷേത്രമായിരുന്ന ഒരു ദേവാലയം ഇന്ന് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ബുദ്ധ ആരാധനാലയങ്ങളിലൊന്നായി മാറിയിട്ടും, അതിന്റെ ഓരോ കല്ലിലും ഇന്നും ഹിന്ദു പാരമ്പര്യത്തിന്റെ ആത്മാവ് ജീവിച്ചിരിപ്പുണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? അതാണ് കംബോഡിയയുടെ അഭിമാനമായ അങ്കോർ വാട്ടിന്റെ കഥ.
പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഖ്മേർ സാമ്രാജ്യത്തിലെ രാജാവായ സൂര്യവർമ്മൻ രണ്ടാമൻ പണികഴിപ്പിച്ച ഈ മഹത്തായ ക്ഷേത്രം ആദ്യം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടത് മഹാവിഷ്ണുവിനായിരുന്നു. രാജ്യത്തിൻ്റെ ഔദ്യോഗിക ക്ഷേത്രമായി ഉയർന്നുനിന്ന അങ്കോർ വാട്ട് വെറും ആരാധനാലയം മാത്രമായിരുന്നില്ല; ഒരു സംസ്കാരത്തിന്റെ ആത്മീയ ഹൃദയമായിരുന്നു.
നൂറ്റിയറുപത് ഹെക്ടറിലധികം വിസ്തൃതിയിൽ പരന്നുകിടക്കുന്ന ഈ അത്ഭുതനിർമ്മിതിയിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, കണ്ണുകൾ ആദ്യം പതിയുന്നത് ആകാശത്തെ തൊടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന അഞ്ചു ഗോപുരങ്ങളിലേക്കാണ്. താമരപ്പൂവിന്റെ രൂപത്തിൽ ഉയർന്നുനിൽക്കുന്ന ആ ശിഖരങ്ങൾ, ഹിന്ദു വിശ്വാസത്തിലെ ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലമായ മേരു പർവതത്തിന്റെ പ്രതീകമാണെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അവയെ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ ഭൂമിയും സ്വർഗവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകൾ മാഞ്ഞുപോകുന്നതുപോലെ അനുഭവപ്പെടും.
ക്ഷേത്രത്തിന്റെ നീണ്ട ചുമരുകളിലൂടെ പതുക്കെ നടന്നാൽ ഓരോ ശിലയിലും കൊത്തിവെച്ചിരിക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങൾ മനസ്സിനെ മറ്റൊരു യുഗത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോകും. രാമായണത്തിലെയും മഹാഭാരതത്തിലെയും അനശ്വര മുഹൂർത്തങ്ങൾ കല്ലുകളിൽ ജീവൻ പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നും. ശ്രീരാമന്റെ ധർമ്മയുദ്ധവും മഹാഭാരതത്തിലെ വീരഗാഥകളും കാലം മായ്ക്കാനാവാത്ത ഓർമ്മകളായി അവിടെ ഇന്നും നിലകൊള്ളുന്നു.
നൂറ്റാണ്ടുകൾ പിന്നിട്ടപ്പോൾ അങ്കോർ വാട്ട് ബുദ്ധ ആരാധനയുടെ പ്രധാനകേന്ദ്രമായി മാറി. എന്നാൽ മഹാവിഷ്ണുവിനായി പണിത അതിന്റെ ആത്മാവും ഹിന്ദു പ്രതീകങ്ങളും ഒരിക്കലും അപ്രത്യക്ഷമായില്ല. ഇന്നും ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് എത്തുന്ന സന്ദർശകർ അവിടെ കാണുന്നത് ചരിത്രത്തെ മാത്രമല്ല, വിശ്വാസത്തിന്റെ അനശ്വരതയെയുമാണ്.
അതുപോലെ തന്നെ മലേഷ്യയുടെ തലസ്ഥാനമായ ക്വാലാലംപൂരിന് സമീപം പ്രകൃതി തന്നെ ക്ഷേത്രമായി മാറിയ മറ്റൊരു പുണ്യഭൂമിയുണ്ട്—ബാതു ഗുഹകൾ. മലയുടെ ഉള്ളറയിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ ദിവ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് എത്തണമെങ്കിൽ ഭക്തർ കയറേണ്ടത് 272 വർണാഭമായ പടികളാണ്. ഓരോ ചുവടും ഭക്തിയുടെ പരീക്ഷയും ഓരോ ശ്വാസവും മുരുകനോടുള്ള പ്രാർത്ഥനയുമായി മാറുന്നു.
പടികളുടെ താഴെ സ്വർണപ്രഭയിൽ തിളങ്ങിനിൽക്കുന്ന ഭീമാകാരമായ ശ്രീ മുരുകന്റെ പ്രതിമ ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഭക്തരെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു. ആ ദർശനം മാത്രം മതി മനസ്സിൽ ഒരു അപാരമായ ആത്മവിശ്വാസവും ഭക്തിയും നിറയാൻ.
തൈപ്പൂയം എത്തുമ്പോൾ ബാതു ഗുഹകൾ ഭക്തിസാഗരമായി മാറും. ലക്ഷക്കണക്കിന് വിശ്വാസികൾ നേർച്ചകൾ നിറവേറ്റാനും അനുഗ്രഹം തേടിയും അവിടേക്ക് ഒഴുകിയെത്തും. പലരും തോളിൽ കാവടി ചുമന്നും കഠിനവ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചും “വേൽ വേൽ മുരുകൻ” എന്ന നാമം ജപിച്ചും ആ പുണ്യപടികൾ കയറുമ്പോൾ, അവിടെ മുഴങ്ങുന്നത് മനുഷ്യന്റെ അചഞ്ചലമായ വിശ്വാസത്തിന്റെ ശബ്ദമാണ്.
അങ്കോർ വാട്ടും ബാതു ഗുഹകളും നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു സത്യമുണ്ട്—ദൈവഭക്തി അതിരുകളറിയില്ല. രാജ്യങ്ങൾ മാറാം, ഭാഷകൾ മാറാം, കാലം മാറാം. പക്ഷേ വിശ്വാസം ആത്മാവിൽ പതിഞ്ഞാൽ, അത് നൂറ്റാണ്ടുകളെ അതിജീവിച്ച് തലമുറകളിലൂടെ ദിവ്യപ്രകാശമായി ജ്വലിച്ചുകൊണ്ടേയിരിക്കും.
