ഐസ് എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ തന്നെ നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് ഓടിയെത്തുന്നത് കയ്യിലിരുന്നാൽ ഉരുകി വെള്ളമായി മാറുന്ന ആ തണുത്ത മഞ്ഞുകട്ടകളെക്കുറിച്ചാണ്. എന്നാൽ, കൈയ്യിൽ വെച്ചാൽ ഉരുകി വെള്ളമാകുന്നതിന് പകരം, നേരിട്ട് വൻതോതിൽ പുകയായി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് പടരുന്ന ഒരു പ്രത്യേകതരം ഐസ് ഉണ്ടെന്ന് പറഞ്ഞാൽ നിങ്ങൾ വിശ്വസിക്കുമോ? സിനിമകളിലെ മാസ്സ് രംഗങ്ങളിലും ഡാൻസ് ഷോകളിലുമൊക്കെ സ്റ്റേജിൽ പുക നിറഞ്ഞ അന്തരീക്ഷം ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഈ വെളുത്ത കട്ടകൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ നമ്മൾ കുടിക്കുന്ന വെള്ളം തണുപ്പിച്ചുണ്ടാക്കുന്ന സാധാരണ ഐസല്ല! തൊട്ടാൽ കൈ പൊള്ളിപ്പോകുന്ന, ഉരുകി വെള്ളമാകാത്ത ഈ പ്രതിഭാസത്തിന് പിന്നിൽ രസതന്ത്രത്തിന്റെ തികച്ചും അത്ഭുതകരമായ ഒരു ശാസ്ത്രമുണ്ട്.
നമ്മൾ സാധാരണയായി കാണുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ ഐസ് തണുപ്പ് കുറയുമ്പോൾ ആദ്യം ഉരുകി ദ്രാവക രൂപത്തിലുള്ള വെള്ളമാവുകയും, പിന്നീട് ചൂടാക്കുമ്പോൾ നീരാവിയായി മാറുകയുമാണ് ചെയ്യുന്നത്. ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ വസ്തുക്കളുടെ ഈ മാറ്റത്തെ ഖരം, ദ്രാവകം, വാതകം (Solid, Liquid, Gas) എന്നീ മൂന്ന് അവസ്ഥകളായാണ് തരംതിരിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ഡ്രൈ ഐസ് (Dry Ice) എന്ന് വിളിക്കുന്ന ഈ പ്രത്യേക മഞ്ഞുകട്ട സാധാരണ വെള്ളം കൊണ്ടല്ല ഉണ്ടാക്കുന്നത്, മറിച്ച് നമ്മൾ ശ്വാസം പുറത്തുവിടുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് വാതകത്തെ ഉയർന്ന മർദ്ദത്തിൽ അതിതീവ്രമായി തണുപ്പിച്ച് ഖരരൂപത്തിലാക്കി മാറ്റുന്നതാണ്. മൈനസ് 78.5 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് എന്ന അതിശൈത്യ താപനിലയിലാണ് ഈ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡ് കട്ടയായി മാറുന്നത്.
ഇത്തരത്തിൽ ഉണ്ടാക്കുന്ന ഡ്രൈ ഐസ് സാധാരണ അന്തരീക്ഷ താപനിലയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ ഒരു തുള്ളി വെള്ളം പോലും ഉണ്ടാക്കാതെ നേരിട്ട് വാതകമായി (Carbon dioxide gas) മാറുന്നു. ഭൗതികശാസ്ത്രത്തിൽ ഖരരൂപത്തിലുള്ള ഒരു വസ്തു ദ്രാവകമാകാതെ നേരിട്ട് വാതകമായി മാറുന്ന ഈ പ്രക്രിയയെ ‘സബ്ലിമേഷൻ’ (Sublimation) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. സാധാരണ അന്തരീക്ഷ മർദ്ദത്തിൽ കാർബൺ ഡൈ ഓക്സൈഡിന് ദ്രാവകാവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കാൻ സാധിക്കില്ല എന്നതാണ് ഇതിന് കാരണം. ഡ്രൈ ഐസ് അന്തരീക്ഷ വായുവിലുള്ള ഈർപ്പവുമായി സമ്പർക്കത്തിൽ വരുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന പുക കാണാൻ വളരെ മനോഹരമാണ്. എങ്കിലും ഇതിന്റെ താപനില മൈനസ് 78.5 ഡിഗ്രി സെൽഷ്യസ് ആയതിനാൽ, വെറും കൈകൊണ്ട് തൊട്ടാൽ സെക്കൻഡുകൾക്കുള്ളിൽ കോശങ്ങൾ നശിച്ച് ‘ഫ്രോസ്റ്റ് ബൈറ്റ്’ (Frostbite) അഥവാ കടുത്ത പൊള്ളലേൽക്കാൻ സാധ്യതയുണ്ട്. അതിനാൽ പ്രത്യേക ഗ്ലൗസുകൾ ഉപയോഗിച്ച് മാത്രമാണ് ഇവ കൈകാര്യം ചെയ്യാറുള്ളത്. ഉരുകാത്ത ഈ മഞ്ഞുകട്ട രസകരമായി തോന്നാമെങ്കിലും ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെങ്കിൽ വലിയ അപകടങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കും എന്ന് സാരം!
