രാത്രിയിൽ ആകാശത്തേക്ക് കണ്ണോടിക്കുമ്പോൾ മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന ആയിരക്കണക്കിന് നക്ഷത്രങ്ങളെ നാം കാണാറുണ്ട്. എന്നാൽ നമ്മുടെ നിരീക്ഷണത്തിനും അപ്പുറം, ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ ശതകോടിക്കണക്കിന് നക്ഷത്രങ്ങളും ഗാലക്സികളുമുണ്ട്. അനന്തമായ ഈ പ്രപഞ്ചത്തിൽ എണ്ണമറ്റ നക്ഷത്രങ്ങൾ നിരന്തരം വെളിച്ചം പ്രസരിപ്പിച്ചിട്ടും എന്തുകൊണ്ടാണ് ബഹിരാകാശം ഇപ്പോഴും ഇരുണ്ടുതന്നെ കിടക്കുന്നത്? പകൽസമയത്തെ ആകാശംപോലെ ബഹിരാകാശം മുഴുവൻ പ്രകാശപൂരിതമാകാത്തത് എന്തുകൊണ്ട്? നമ്മളിൽ പലരുടെയും മനസ്സിൽ ഉയർന്നേക്കാവുന്ന ഈ ചോദ്യത്തിന് പിന്നിൽ നൂറ്റാണ്ടുകൾ പഴക്കമുള്ള വലിയൊരു ശാസ്ത്ര സത്യമുണ്ട്. ‘ഓൾബേഴ്സ് പാരഡോക്സ്’ (Olbers’ Paradox) എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഈ രഹസ്യത്തിന് പിന്നിലെ ശാസ്ത്രീയ കാരണങ്ങൾ പരിശോധിക്കാം.
പത്തൊൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ജർമ്മൻ ജ്യോതിശാസ്ത്രജ്ഞനായ ഹെൻറിഷ് വിൽഹെൽം ഓൾബേഴ്സ് ആണ് ഈ ചോദ്യം ശാസ്ത്രലോകത്തിന് മുന്നിൽ പ്രധാനമായും ഉയർത്തിയത്. പ്രപഞ്ചം അനന്തവും മാറ്റമില്ലാത്തതുമാണെങ്കിൽ, ആകാശത്തിന്റെ ഏതു ഭാഗത്തേക്ക് നോക്കിയാലും അവിടെ ഒരു നക്ഷത്രമെങ്കിലും ഉണ്ടാകണം. അങ്ങനെയാണെങ്കിൽ രാത്രിയിലെ ആകാശം മുഴുവൻ സൂര്യന്റെ ഉപരിതലം പോലെ പ്രകാശിക്കണമായിരുന്നു. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യം അതല്ല. ഇതിന് ഉത്തരം നൽകാൻ ശാസ്ത്രജ്ഞർ മുന്നോട്ടുവെച്ച പ്രധാന കാരണം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വയസ്സാണ്.
നമ്മുടെ പ്രപഞ്ചം അനന്തമല്ല, മറിച്ച് ഏകദേശം 1380 കോടി വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ് നടന്ന മഹാവിസ്ഫോടനത്തിലൂടെ (Big Bang) രൂപപ്പെട്ടതാണ്. പ്രകാശത്തിന് ഒരു നിശ്ചിത വേഗത മാത്രമാണുള്ളത് (സെക്കൻഡിൽ ഏകദേശം 3 ലക്ഷം കിലോമീറ്റർ). അതിനാൽ പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഉത്പത്തിക്ക് ശേഷം 1380 കോടി വർഷങ്ങൾ കൊണ്ട് സഞ്ചരിച്ചെത്താൻ കഴിയുന്ന ദൂരത്തിലുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ വെളിച്ചം മാത്രമേ ഇതുവരെ ഭൂമിയിലേക്ക് എത്തിയിട്ടുള്ളൂ. അതിലും അകലെയുള്ള കോടിക്കണക്കിന് നക്ഷത്രങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശം ഇപ്പോഴും നമ്മളിലേക്ക് സഞ്ചരിച്ചെത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ.
രണ്ടാമത്തെയും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ കാരണം പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ വികാസമാണ്. മഹാവിസ്ഫോടനത്തിന് ശേഷം പ്രപഞ്ചം എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും അതിവേഗം വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. വിദൂര ഗാലക്സികളിൽ നിന്ന് പുറപ്പെടുന്ന പ്രകാശ തരംഗങ്ങൾ ഈ വികാസം കാരണം നീളമേറിയതാവുകയും, അവ ‘റെഡ് ഷിഫ്റ്റ്’ (Redshift) എന്ന പ്രതിഭാസത്തിന് വിധേയമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അതായത്, ദൂരെയുള്ള നക്ഷത്രങ്ങളുടെ ദൃശ്യപ്രകാശം (Visible Light) മനുഷ്യന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് കാണാൻ കഴിയാത്ത ഇൻഫ്രാറെഡ് അല്ലെങ്കിൽ മൈക്രോവേവ് തരംഗങ്ങളായി മാറിപ്പോകുന്നു. ചുരുക്കത്തിൽ, ബഹിരാകാശം യഥാർത്ഥത്തിൽ പൂർണ്ണമായും ഇരുണ്ടതല്ല; അവിടെ പ്രകാശമുണ്ട്, പക്ഷേ അത് നമ്മുടെ നഗ്നനേത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കാണാൻ സാധിക്കില്ല എന്ന് മാത്രം!
ഇതിനെല്ലാം പുറമെ, വെളിച്ചം പ്രതിഫലിക്കാൻ ബഹിരാകാശത്ത് അന്തരീക്ഷമോ വായുവോ തന്മാത്രകളോ ഇല്ലെന്നതും മറ്റൊരു ഭൗതിക കാരണമാണ്. ഭൂമിയിലെ അന്തരീക്ഷം സൂര്യപ്രകാശത്തെ വിസരിപ്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടാണ് (Scattering) നമുക്ക് പകൽ സമയത്ത് ആകാശം നീലനിറത്തിൽ പ്രകാശമായി കാണപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ ബഹിരാകാശം ഒരു ശൂന്യത (Vacuum) ആയതിനാൽ, പ്രകാശം തട്ടി പ്രതിഫലിക്കാൻ വസ്തുക്കളില്ലാത്തതുകൊണ്ട് ബഹിരാകാശം കറുത്ത നിറത്തിൽ അനുഭവപ്പെടുന്നു. ശാസ്ത്ര ലോകത്തെ ഏറെക്കാലം കുഴപ്പിച്ച ഈ ചോദ്യത്തിനുള്ള ഉത്തരം നമ്മുടെ നിശ്ചലമായ ഒന്നല്ല, മറിച്ച് വികസിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒന്നാണെന്നതിന്റെ വലിയൊരു തെളിവുകൂടിയാണ്.
പ്രകൃതി ശാസ്ത്ര വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള കൂടുതൽ ലളിതമായ വീഡിയോ വിശദീകരണങ്ങൾക്കായി ഈ വീഡിയോ കാണാവുന്നതാണ്: Olbers Paradox Visualized. ഓൾബേഴ്സ് പാരഡോക്സിനെക്കുറിച്ചും പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ രാത്രികാല ഇരുട്ടിനെക്കുറിച്ചും സറേ സർവകലാശാല അവതരിപ്പിക്കുന്ന ശാസ്ത്രീയ വിശകലനം ഈ വീഡിയോ നൽകുന്നു.
