മധുരം കഴിച്ചാൽ പല്ലിൽ പുഴുക്കേട് വരുമെന്ന് കുട്ടിക്കാലം മുതൽ നമ്മൾ കേൾക്കുന്നതാണ്. എന്നാൽ സത്യത്തിൽ പല്ലിൽ പോടുകൾ ഉണ്ടാക്കുന്നത് ഏതെങ്കിലും പുഴുവോ പ്രാണിയോ അല്ല. നമ്മുടെ വായിൽ നടക്കുന്ന നിശബ്ദമായ ചില കെമിക്കൽ റിയാക്ഷനുകളാണ് (രാസപ്രവർത്തനങ്ങൾ) ഇതിന് കാരണം! തിളങ്ങുന്ന ഉറപ്പുള്ള പല്ലിനെ പതിയെപ്പതിയെ ദ്രവിപ്പിച്ച് ഇല്ലാതാക്കുന്ന ആ കെമിസ്ട്രിയും അതിന് പിന്നിലെ രാസസമവാക്യങ്ങളും വളരെ ലളിതമായി മനസ്സിലാക്കാം.
നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ ഏറ്റവും കാഠിന്യമേറിയ ഭാഗമാണ് പല്ലിന്റെ പുറംപാളിയായ ഇനാമൽ. അസ്ഥികളേക്കാൾ ബലമുള്ള ഇനാമലിന്റെ 96 ശതമാനവും നിർമ്മിച്ചിരിക്കുന്നത് ഹൈഡ്രോക്സിപറ്റൈറ്റ് Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂ എന്ന കാൽസ്യം ഫോസ്ഫേറ്റ് ധാതു സംയുക്തം കൊണ്ടാണ്. പ്രകൃത്യാ വളരെ ഉറപ്പുള്ളതാണെങ്കിലും ആസിഡുകൾക്ക് മുന്നിൽ ഇത് പെട്ടെന്ന് അലിഞ്ഞുപോകും.
നാം ചോക്ലേറ്റോ മധുരപലഹാരങ്ങളോ കഴിക്കുമ്പോൾ അവയിലെ ഗ്ലൂക്കോസ് പല്ലിന്റെ ഇടയിൽ തങ്ങിനിൽക്കും. വായിലെ Streptococcus mutans തുടങ്ങിയ ബാക്ടീരിയകൾ ഈ പഞ്ചസാരയെ വിഘടിപ്പിച്ച് ലാക്റ്റിക് ആസിഡ് (C₃H₆O₃) ഉണ്ടാക്കുന്നു:
C₆H₁₂O₆ (ഗ്ലൂക്കോസ്) → 2 C₃H₆O₃ (ലാക്റ്റിക് ആസിഡ്)
ഉത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ലാക്റ്റിക് ആസിഡ് ഹൈഡ്രജൻ അയോണുകളെ (H⁺) സ്വതന്ത്രമാക്കുകയും വായിലെ pH മൂല്യം 5.5-ൽ താഴേക്ക് കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തുടർന്ന് ഈ ആസിഡ് ഇനാമലിലെ ഹൈഡ്രോക്സിപറ്റൈറ്റിനെ അലിയിച്ചു കളയുന്ന ‘ഡീമിനറലൈസേഷൻ’ (Demineralization) പ്രക്രിയ നടക്കുന്നു:
Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂ + 8H⁺ → 10Ca²⁺ + 6HPO₄²⁻ + 2H₂O
ഈ രാസപ്രവർത്തനത്തിലൂടെ പല്ലിലെ കാൽസ്യവും ഫോസ്ഫേറ്റും നഷ്ടപ്പെടുന്നതോടെ ഇനാമലിൽ സൂക്ഷ്മ സുഷിരങ്ങൾ വീഴുകയും അത് പിന്നീട് കാവിറ്റി അഥവാ വലിയ പോടുകളായി മാറുകയും ചെയ്യുന്നു.
നാം ഫ്ലൂറൈഡ് അടങ്ങിയ ടൂത്ത് പേസ്റ്റ് ഉപയോഗിച്ച് പല്ല് തേക്കുമ്പോൾ, ഫ്ലൂറൈഡ് അയോണുകൾ (F⁻) ഹൈഡ്രോക്സിപറ്റൈറ്റുമായി ചേർന്ന് ആസിഡിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ഫ്ലൂറോപറ്റൈറ്റ് Ca₁₀(PO₄)₆F₂ രൂപീകരിക്കുന്നു:
Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂ + 2F⁻ → Ca₁₀(PO₄)₆F₂ + 2OH⁻
ചുരുക്കത്തിൽ, പല്ലിലെ പോട് എന്നത് ഒരു പുഴുവിന്റെ പണിയല്ല; വായിലെ ബാക്ടീരിയകൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന ആസിഡും പല്ലിലെ ധാതുക്കളും തമ്മിൽ നടക്കുന്ന നിരന്തരമായ രാസപോരാട്ടത്തിന്റെ ഫലമാണ്!
