കോട്ടയം ജില്ലയിലെ ചെമ്പിന്റെ മണ്ണിൽനിന്ന്, വെള്ളിത്തിരയുടെ വിസ്മയങ്ങളിലേക്ക് നടന്നു കയറിയ ഒരു യുവാവിന്റെ കഥ ആരംഭിക്കുന്നത് ആരും ശ്രദ്ധിക്കാത്ത ഒരു നിഴൽപ്പാടിൽ നിന്നാണ്. എറണാകുളം മഹാരാജാസിലും ലോ കോളേജിലും പഠിക്കുമ്പോഴും, പിന്നീട് മഞ്ചേരിയിലെ കോടതി വരാന്തകളിൽ കറുത്ത കോട്ടണിഞ്ഞ് വാദമുഖങ്ങൾ നിരത്തുമ്പോഴും മുഹമ്മദ് കുട്ടി എന്ന അഭിഭാഷകന്റെ മനസ്സ് മുഴുവൻ സിനിമയെന്ന മാന്ത്രികലോകത്തോട് മാത്രമായിരുന്നു സംസാരിച്ചിരുന്നത്. 1971-ൽ അനുഭവങ്ങൾ പാളിച്ചകൾ എന്ന ചിത്രത്തിൽ ആൾക്കൂട്ടത്തിനിടയിലെ ഒരു മുഖമായി ക്യാമറയ്ക്ക് മുന്നിലെത്തുമ്പോൾ, മലയാള സിനിമയുടെ അടുത്ത അരനൂറ്റാണ്ട് തന്റെ കൈവെള്ളയിൽ രേഖപ്പെടുത്താൻ പോകുകയാണെന്ന് അയാൾ പോലും കരുതിയിരുന്നില്ല.
തുടക്കകാലത്തെ പരാജയങ്ങളും അവഗണനകളും അയാളിലെ അഭിനേതാവിനെ തളർത്തുന്നതിന് പകരം കൂടുതൽ മൂർച്ചയുള്ളതാക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. എം.ടി. വാസുദേവൻ നായരുടെ തിരക്കഥയിൽ പിറന്ന വിൽക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങൾ എന്ന ചിത്രത്തിലൂടെയും കെ.ജി. ജോർജിന്റെ മേളയിലൂടെയും തുടങ്ങിയ ആ സാന്നിധ്യം മലയാളിക്ക് പെട്ടെന്നുതന്നെ അവിഭാജ്യമായി മാറി. എൺപതുകളുടെ മധ്യത്തിൽ കരിയർ വലിയൊരു പ്രതിസന്ധി നേരിട്ടപ്പോൾ, തോറ്റുകൊടുക്കാൻ വിസമ്മതിച്ച അദ്ദേഹം 1987-ൽ ജോഷിയുടെ ന്യൂഡൽഹി എന്ന ചിത്രത്തിലെ ജി. കൃഷ്ണമൂർത്തിയായി തിരിച്ചുവന്നത് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പുകളിലൊന്നായിട്ടാണ്.
വാണിജ്യസിനിമയിലെ താരപദവിയുടെ അത്യുന്നതങ്ങളിൽ നിൽക്കുമ്പോഴും, അവാർഡ് ചിത്രങ്ങളെന്നും പരീക്ഷണ സിനിമകളെന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്ന സമാന്തര ചലച്ചിത്ര ലോകത്തേക്ക് അദ്ദേഹം നടന്നുപോയത് സിനിമയോടുള്ള അസാധാരണമായ പ്രതിബദ്ധത കൊണ്ടാണ്. അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണന്റെ സംവിധാനത്തിൽ അനന്തരം, മതിലുകൾ, വിധേയൻ എന്നീ ക്ലാസിക്കുകളിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇന്ത്യൻ സിനിമയെത്തന്നെ വിസ്മയിപ്പിച്ചു. മതിലുകളിലെ വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ നിസ്സഹായതയും ഏകാന്തതയും സ്നേഹവും, വിധേയനിലെ ക്രൂരതയുടെ പര്യായമായ ഭാസ്കര പട്ടേലറുടെ നോട്ടവും ഭാവവും ഒരേ ശരീരത്തിൽനിന്ന് പുറത്തുവന്നത് ആ അഭിനയവൈഭവത്തിന്റെ ആഴം തെളിയിച്ചു. ടി.വി. ചന്ദ്രന്റെ പൊന്തൻമാടയിലെ അടിമയുടെ നിലവിളിയും, ഡാനിയിലെ ജീവിതം തോറ്റുകൊടുത്ത സാധാരണക്കാരനും, ജബ്ബാർ പട്ടേലിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് ചിത്രമായ ഡോ. ബാബാസാഹേബ് അംബേദ്കർ എന്ന സിനിമയിലെ പരകായപ്രവേശവും മൂന്ന് ദേശീയ പുരസ്കാരങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരങ്ങളിലെത്തിച്ചു.
പ്രായം കേവലമൊരു അക്കമായി മാറ്റിനിർത്തി, സ്വയം പുതുക്കിക്കൊണ്ടേയിരിക്കുന്ന ഒരു വിദ്യാർത്ഥിയെയാണ് മലയാളി അദ്ദേഹത്തിൽ കണ്ടത്. പുതിയ തലമുറയിലെ സ്വതന്ത്ര ചലച്ചിത്രകാരന്മാർക്കൊപ്പം കൈകോർത്തുകൊണ്ട് ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശ്ശേരിയുടെ നൻപകൽ നേരത്ത് മയക്കം എന്ന ചിത്രത്തിൽ ജെയിംസിൽനിന്ന് സുന്ദരത്തിലേക്കുള്ള അവിശ്വസനീയമായ ഭാവപ്പകർച്ചയും, ജിയോ ബേബിയുടെ കാതൽ ദി കോർ എന്ന ചിത്രത്തിൽ മാത്യു ദേവസി എന്ന കഥാപാത്രത്തിലൂടെ പ്രകടിപ്പിച്ച ധീരമായ ഉൾക്കരുത്തും, രാഹുൽ സദാശിവന്റെ ഭ്രമയുഗം എന്ന പൂർണ്ണമായും ബ്ലാക്ക് ആൻഡ് വൈറ്റ് ചിത്രത്തിലെ കൊടുമൺ പോറ്റിയുടെ ഭയാനകമായ ഭാവപ്രകടനങ്ങളും ഇന്ത്യൻ സിനിമാ ലോകത്തെ അമ്പരപ്പിച്ചു. ഒരു സൂപ്പർതാരത്തിന്റെ എല്ലാ സുരക്ഷിത തട്ടകങ്ങളെയും വലിച്ചെറിഞ്ഞ് സിനിമയെന്ന മാധ്യമത്തിന്റെ സാധ്യതകളെ നിരന്തരം പരീക്ഷിക്കാൻ കാണിച്ച ആ ചങ്കൂറ്റമാണ് അദ്ദേഹത്തെ വേറിട്ടുനിർത്തുന്നത്.
പിറന്നാൾ ദിനത്തിൽ മലയാളി അദ്ദേഹത്തെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ കാണുന്നത് വെറുമൊരു താരത്തെയല്ല; മറിച്ച്, കലയോടുള്ള അടങ്ങാത്ത അഭിനിവേശം കൊണ്ട് സ്വന്തം ശരീരത്തെയും ശബ്ദത്തെയും നിമിഷംപ്രതി ഒരു പുതിയ ശിൽപ്പമാക്കി മാറ്റുന്ന മഹാപ്രതിഭയെയാണ്. വേരുകൾ മറക്കാത്ത ആ ഇച്ഛാശക്തിക്ക് മുന്നിലാണ് കാലവും തലമുറകളും ഒരേ മനസ്സോടെ ആദരവർപ്പിക്കുന്നത്.
