കടം പെരുകിയ സഹോദരന്മാരുണ്ടാക്കിയ സ്വർണപ്പൊടി;”പരാജയപ്പെട്ട ബിസിനസ്സ് അതിജീവനപാനീയമായപ്പോൾ

“Tall, Strong, Sharp!”—ഈ മൂന്ന് വാക്കുകൾ പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഓരോ ഇന്ത്യൻ അമ്മയുടെയും നാവിലും ഓരോ കുഞ്ഞിന്റെയും സ്വപ്നത്തിലും മുഴങ്ങിക്കേട്ട ഒരു മന്ത്രമാണ്. പരീക്ഷാഹാളിലേക്ക് പോകുമ്പോഴും കളിമുറ്റത്തിറങ്ങുമ്പോഴും നമ്മെ അനുഗമിച്ച ആ മധുരമുള്ള ബാർലിപ്പൊടി വെറുമൊരു പാനീയമായിരുന്നില്ല; അതൊരു തലമുറയുടെ അലിഖിതമായ വിശ്വാസമായിരുന്നു. എന്നാൽ, ഇന്ന് നമ്മൾ രുചിക്കുന്ന ഈ ഹോർലിക്സിന്റെ ജന്മത്തിന് പിന്നിൽ കപ്പൽച്ചേതങ്ങളും, കൊടും പട്ടിണിയും, മഞ്ഞുമലകൾക്കിടയിലെ മരണാമുഖവും നിറഞ്ഞ ഒരു അതിസാഹസികമായ ഇതിഹാസമുണ്ട്. ഒരു തോൽവിയിൽ നിന്ന് ലോകം കീഴടക്കിയ ആ വിസ്മയ കഥ ഇങ്ങനെയാണ്.

1873-ൽ അമേരിക്കയിലെ ചിക്കാഗോയിലെ ഒരു ചെറിയ പരീക്ഷണശാലയിലാണ് ഈ വിപ്ലവം പിറക്കുന്നത്. ഇംഗ്ലണ്ടിൽ നിന്ന് ഭാഗ്യം തേടി അമേരിക്കയിലെത്തിയ ജെയിംസ് ഹോർലിക്, വില്യം ഹോർലിക് എന്നീ സഹോദരന്മാർ കണ്ട സ്വപ്നം ലളിതമായിരുന്നു. പക്ഷേ അവർ ആദ്യം തുടങ്ങിയ ബിസിനസ്സുകൾ തകർന്നു വീണു. പണം നഷ്ടപ്പെട്ടു, പക്ഷേ ആശയത്തിൽ അവർ ഉറച്ചുനിന്നു. അക്കാലത്ത് പാലിന് ക്ഷാമമായിരുന്നു, കിട്ടുന്ന പാലാകട്ടെ രോഗാണുക്കൾ നിറഞ്ഞതും പെട്ടെന്ന് കേടാകുന്നതും. കുഞ്ഞുങ്ങൾ പോഷകാഹാരം കിട്ടാതെ മരിച്ചുവീഴുന്നത് കണ്ട ഹോർലിക് സഹോദരന്മാർ ഒരു വാശിയിലായിരുന്നു—”ഒരിക്കലും കേടാകാത്ത ഒരു ആഹാരം കണ്ടുപിടിക്കണം.

നാടകീയമായ ആ നിമിഷം പിറന്നത് അവരുടെ പരീക്ഷണങ്ങൾക്കിടയിലാണ്. ഗോതമ്പും ബാർലിയും മുളപ്പിച്ച് (Malting), അതിൽ നിന്ന് സത്ത് വേർതിരിച്ച് പാലിനൊപ്പം ചേർത്ത് അവർ ഒരു പൊടിയുണ്ടാക്കി. ആ ‘മാൾട്ടഡ് മിൽക്ക്’ പൊടിക്ക് ഒരു പ്രത്യേകതയുണ്ടായിരുന്നു: അതൊരിക്കലും കേടാകില്ല! പക്ഷേ, ഇതൊരു ഹെൽത്ത് ഡ്രിങ്കായി വിപണിയിൽ എത്തിയപ്പോൾ ആരും അത് തിരിഞ്ഞു നോക്കിയില്ല. പണം തീർന്നു, കടങ്ങൾ പെരുകി. ഹോർലിക്സ് ഒരു പരാജയമായി മുദ്രകുത്തപ്പെട്ടു.

പക്ഷേ, കഥ മാറുന്നത് ആർട്ടിക് പ്രദേശം കീഴടക്കാൻ പോയ സാഹസികരുടെ കയ്യിൽ ഈ പൊടി എത്തിയപ്പോഴാണ്. കൊടും തണുപ്പിൽ ഭക്ഷണം കിട്ടാതെ മരണം കാത്തുനിന്ന പര്യവേഷകർക്ക് (Explorers) ഹോർലിക്സ് ഒരു അമൃതായി മാറി. ഹിമപാളികൾക്കിടയിൽ കിലോമീറ്ററുകളോളം സഞ്ചരിക്കാൻ അവർക്ക് കരുത്ത് നൽകിയത് ഈ ‘മാന്ത്രികപ്പൊടി’ ആയിരുന്നു. താമസിയാതെ ലോകം ആ വാർത്ത കേട്ടു—”മരണത്തിന്റെ മുഖത്തുനിന്നും മനുഷ്യനെ രക്ഷിച്ച പാനീയം!” അതോടെ ഹോർലിക്സിന്റെ വിധി മാറി. കപ്പലുകളിൽ ദീർഘയാത്ര ചെയ്യുന്നവർക്കും ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിലെ ട്രെഞ്ചുകളിൽ ചോരയൊലിപ്പിച്ചു കിടന്ന സൈനികർക്കും ഹോർലിക്സ് ഒരേസമയം ഭക്ഷണവും മരുന്നുമായി. യുദ്ധം ജയിച്ചു മടങ്ങുന്ന സൈനികരുടെ ബാഗുകളിൽ നിന്നാണ് ഹോർലിക്സ് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള വീടുകളിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചത്.

ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഈ സ്വർണ്ണവർണ്ണമുള്ള പൊടി എത്തിയത് ബ്രിട്ടീഷ് സൈനികരിലൂടെയായിരുന്നു. ആദ്യം ഇതൊരു ആഡംബര വസ്തുവായിരുന്നു. എന്നാൽ 1960-കളിൽ അവർ നടത്തിയ ഒരു മാസ്റ്റർ സ്ട്രോക്ക് ഇന്ത്യയിലെ വിപണി മാറ്റിമറിച്ചു. കുട്ടികളുടെ ഉയരവും ബുദ്ധിയും” എന്ന വൈകാരികമായ സന്ദേശം ഇന്ത്യൻ അമ്മമാരുടെ ഉള്ളുതൊട്ടു. ഹോർലിക്സ് കുടിക്കാത്ത കുട്ടി പിന്നിലാകുമെന്നൊരു ഭയം വിപണിയിൽ വിൽക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞു. ചില്ലു കുപ്പികളിൽ വിരിഞ്ഞ ആ പ്രീമിയം ലുക്ക് ഇന്ന് ആധുനികമായ റീഫിൽ പാക്കറ്റുകളിലേക്ക് വഴിമാറി.

വിജയങ്ങളുടെ ഈ കുതിപ്പിനിടയിലും വിവാദങ്ങളുടെ കരിനിഴലുകൾ ഹോർലിക്സിനെ വേട്ടയാടി. “ഉയരവും ബുദ്ധിയും ശരിക്കും കൂടുമോ?” എന്ന ശാസ്ത്രീയമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർന്നു. പഞ്ചസാരയുടെ അമിതമായ അളവിനെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ചകൾ സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ പടർന്നതോടെ ബ്രാൻഡ് കടുത്ത പ്രതിരോധത്തിലായി. പക്ഷേ, ഓരോ പ്രതിസന്ധിയെയും അവർ പുത്തൻ രൂപത്തിലൂടെ മറികടന്നു. പണ്ട് ചില്ലു കുപ്പികളിൽ വന്നിരുന്ന ഹോർലിക്സ് ഇന്ന് പരിസ്ഥിതി സൗഹൃദമായ റീഫിൽ പാക്കറ്റുകളിലും സ്ലിം ജാറുകളിലും എത്തിനിൽക്കുന്നു. പാരമ്പര്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ആ മഞ്ഞ നിറത്തിലുള്ള ലേബൽ ഇന്ന് ആധുനികമായ ഡിസൈനുകളിലേക്ക് പരിണമിച്ചു.

ഇന്ന് 2026-ൽ ഹോർലിക്സ് ഒരു പുതിയ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ബ്രിട്ടീഷ് കമ്പനിയായ ജി.എസ്.കെ (GSK) തങ്ങളുടെ ഈ സ്വർണ്ണഖനി വൻതുകയ്ക്ക് ഹിന്ദുസ്ഥാൻ യൂണിലിവറിന് (HUL) വിറ്റു. കോംപ്ലാനും ബോൺവിറ്റയും കടുത്ത മത്സരം ഉയർത്തുമ്പോഴും ഇന്ത്യയിലെ ‘ഹെൽത്ത് ഡ്രിങ്ക്’ വിപണിയുടെ പകുതിയോളം ഇന്നും ഹോർലിക്സിന്റെ വിരൽത്തുമ്പിലാണ്. ഓട്സ് ആയും ബിസ്ക്കറ്റ് ആയും വനിതകൾക്കും പ്രായമായവർക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്രത്യേക വകഭേദങ്ങളായും അത് വേഷപ്പകർച്ച നടത്തുന്നു. ഒരു പരാജയപ്പെട്ട ബിസിനസ്സുകാരന്റെ വാശിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളെ അതിജീവിച്ച് ഇന്നും നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ട കപ്പിലെ മധുരമായി ഹോർലിക്സ് തുടരുന്നത് അതിലെ ബാർലിയുടെ ഗുണം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് തലമുറകൾ പകർന്നുനൽകിയ ആ ‘വിശ്വാസത്തിന്റെ’ സുഗന്ധം കൊണ്ടാണ്.