കല്ലുകൊണ്ടല്ല, മരംകൊണ്ട് പണിത ഒരു ഹിന്ദു ക്ഷേത്രം… അതും മഹാഭാരതത്തിലെ ഭീമന്റെ ഭാര്യയ്ക്കായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട ദേവാലയം! ഹിമാചൽ പ്രദേശിലെ ദേവദാരു വനങ്ങളുടെ നിശ്ശബ്ദതയിൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഹിഡിംബാ ദേവി ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കഥ വിശ്വാസവും ചരിത്രവും പ്രകൃതിയും ഒരുമിച്ച് എഴുതിയ ഒരു അപൂർവ അധ്യായമാണ്.
മഞ്ഞുമൂടിയ മലനിരകളും നിശ്ശബ്ദമായ ദേവദാരു മരങ്ങളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയ ആ വനത്തിനുള്ളിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലുമ്പോൾ, പ്രകൃതി തന്നെ ഒരു ദേവാലയമായി മാറിയതുപോലെ തോന്നും. വലിയ ഗോപുരങ്ങളോ വിശാലമായ പ്രാകാരങ്ങളോ ഇല്ല. പകരം, മരത്തിന്റെ സുഗന്ധവും കാടിന്റെ ശാന്തതയും ഭക്തന്റെ മനസ്സിനെ ദൈവസാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
1553-ൽ മഹാരാജാ ബഹദൂർ സിംഗ് പണികഴിപ്പിച്ച ഈ ക്ഷേത്രം സമർപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് മഹാഭാരതത്തിലെ അതുല്യ കഥാപാത്രമായ ഹിഡിംബാ ദേവിക്കാണ്. പാണ്ഡവരിൽ ശക്തനായ ഭീമന്റെ ഭാര്യയും ഘടോൽക്കചന്റെ മാതാവുമായ ഹിഡിംബ, ഇവിടെ ഒരു പുരാണപാത്രം മാത്രമല്ല; തലമുറകളായി ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ദേവതയായാണ് ആരാധിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഹിമാലയൻ പാരമ്പര്യ വാസ്തുവിദ്യയിൽ പൂർണമായും മരത്തിൽ നിർമിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ മറ്റ് ഹിന്ദു ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ നിന്ന് തികച്ചും വ്യത്യസ്തമാണ്. പഗോഡ ശൈലിയിലുള്ള മേൽക്കൂരയും അതിലെ സൂക്ഷ്മമായ മരകൊത്തുപണികളും നൂറ്റാണ്ടുകൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും ഇന്നും അതേ ഭംഗിയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഓരോ തൂണും ഓരോ ശില്പവും പഴയ കാലത്തിന്റെ കരവിരുതും ഭക്തിയും നിശ്ശബ്ദമായി വിളിച്ചുപറയുന്നു.
പ്രാദേശിക ജനങ്ങൾക്ക് ഹിഡിംബാ ദേവി ഒരു ദേവത മാത്രമല്ല, സ്വന്തം പൂർവികരുടെ സംരക്ഷക കൂടിയാണ്. ജീവിതത്തിലെ സന്തോഷത്തിലും പ്രതിസന്ധികളിലും അവർ ആദ്യം ഓർക്കുന്നത് ഹിഡിംബാ ദേവിയെയാണ്. ആ വിശ്വാസമാണ് ഈ ക്ഷേത്രത്തെ ഇന്നും ജീവസുറ്റതാക്കി നിലനിർത്തുന്നത്.
ഉത്സവകാലമാകുമ്പോൾ ഈ ശാന്തമായ വനപ്രദേശം നിറങ്ങളാലും സംഗീതത്താലും ഭക്തിയാലും ഉണരുന്നു. പരമ്പരാഗത നാടൻ നൃത്തങ്ങളും ഘോഷയാത്രകളും ദേവിയുടെ മഹത്വം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, മലകളിലൂടെ മുഴങ്ങുന്ന വാദ്യമേളങ്ങൾ ഭക്തരുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അപൂർവമായ ആത്മീയാനുഭൂതി സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
