കൊട്രവൈ ശ്രീ പാർവതി സങ്കൽപ്പമാണ്. ഇന്ന് നമ്മൾ ആരാധിക്കുന്ന ഭൂരിഭാഗം അമ്മ ദൈവങ്ങളുടെയും ഒരു ആദിമ ഭാവമാണ് കൊട്രവൈ. ഈ പ്രതിഷ്ഠ എല്ലായിടത്തും കാണാനാകില്ല. കൊട്രവൻ എന്നാൽ സംഘ തമിഴിൽ ചക്രവർത്തി എന്ന് അർത്ഥം.കൊട്രവൈ എന്നാൽ ചക്രവർത്തിനി എന്നും. ഉദുമലൈ ഒരു ഗ്രാമ ക്ഷേത്രത്തിൽ അമ്മ ഉദിച്ച് നിൽക്കുന്ന കൊട്രവൈ പ്രതിഷ്ഠ ശ്രദ്ധേയമാണ്. പൗരാണികതായും ചരിത്രവും തേടി സഞ്ചരിക്കുന്ന സായ്നാഥ് മേനോൻ തന്റെ ഒരു യാത്രയിൽ കൊട്രവൈ വിഗ്രഹത്തെക്കുറിച്ചെഴുതിയിട്ടുണ്ട്.
സംഘകാലത്ത് ജീവിച്ചിരുന്ന ജനങ്ങളുടെ ആരാധനാ മൂർത്തിയായിരുന്നു കൊട്രവൈ.സന്താന ഭാഗ്യം നൽകുന്ന ദേവത,കൃഷി അഭിവൃദ്ധി നൽകുന്ന ദേവത,യുദ്ധ ദേവത എന്നീ സങ്കൽപ്പത്തിൽ എല്ലാം അവർ കൊട്രവൈയെ ആരാധിച്ചു പോന്നിരിന്നു.മരത്തിൻ്റെ അടിയിലും,കൃഷി സ്ഥലങ്ങളുടെ ഇടയിലും,കാടുകളിലും , ഗുഹകളിലും എല്ലാം അവർ ഈ അമ്മയ്ക്ക് സ്ഥാനം ഒരുക്കി..എല്ലാം നൽകുന്ന പ്രകൃതി എന്ന പോലെയാണ് അവർക്ക് ഈ അമ്മയും. ഏറെ ശക്തിയുള്ള ഭാവമായാണ് കൊട്രവൈ കണക്കാക്കി വരുന്നത്.
സംഘ കാലത്ത് ഓരോ ഗോത്രക്കാർക്കും അവരുടെ അധീനതയിൽ ഒരു കൊട്രവൈ ആരാധനാ കേന്ദ്രം ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നാണ് പറയപ്പെടുന്നത്. അക്കാലത്ത് ചില ഗോത്രങ്ങളിൽ അതാത് കാലത്ത് ഓരോരോ സ്ത്രീകളെ ദേവിയായി കണ്ടു ആരാധിക്കുന്ന രീതി ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് കാലങ്ങളായി കൊട്രവൈയെ കുറിച്ച് ഗവേഷണം ചെയ്യുന്ന തമിഴ് നാട്ടിലെ ശ്രീ പാരംഗതൻ തമിഴ് ശെൽവൻ എന്ന ചരിത്രകാരൻ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഒട്ടുമിക്ക കൊട്രവൈ വിഗ്രഹങ്ങളും നാല്, ആറ്, എട്ട്,കൈകളിൽ ആയുധങ്ങളുമായി പോത്തിൻ്റെ തലയിൽ ചവിട്ടി നിൽക്കുന്ന പോലെയാണ് കണ്ടിട്ടുള്ളത്. ഈ രൂപം മഹിഷാസുര മർദ്ധിനിയുടെ ആദിമ രൂപം ആണെന്നും പറയുന്നുണ്ട് .ദുർഗ , മഹിഷാസുര മർദ്ധിനി,പാർവതി എന്നീ സങ്കല്പത്തിൽ എല്ലാം കൊട്രവൈയെ കാണാം.
