ലോകം ഉറങ്ങുമ്പോൾ നാം കാണാൻ ഇഷ്ടപ്പെടാത്ത നമ്മുടെ വീടിന്റെ ആ അഴുക്കുപിടിച്ച കോണിലേക്ക് ഒരു നീല വെളിച്ചം പടരുന്നത് സങ്കല്പിച്ചു നോക്കൂ. മടുപ്പിക്കുന്ന ഗന്ധവും കഠിനമായ കറകളും നിറഞ്ഞ ആ ഇടത്തെ വെളുത്ത വിസ്മയമാക്കി മാറ്റാൻ വന്ന ഒരു ‘നീല ലിക്വിഡ്’. ഇന്ന് ഓരോ ഇന്ത്യൻ വീട്ടമ്മയുടെയും കൈകളിൽ ഒരു ആയുധം പോലെ ഇരിക്കുന്ന ‘ഹാർപിക്’ (Harpic), ബ്രിട്ടനിലെ തണുത്ത തെരുവുകളിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ശൗചാലയങ്ങൾ വരെ കീഴടക്കിയിരിക്കുകയാണ്.
1932-ൽ ബ്രിട്ടനിലെ ‘റെക്കിറ്റ് ആൻഡ് സൺസ്’ (Reckitt and Sons) എന്ന കമ്പനിയുടെ ലാബിലായിരുന്നു ഹാർപിക്കിന്റെ ജനനം. അക്കാലത്ത് ശൗചാലയങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കുക എന്നത് ഏറ്റവും ദുസ്സഹമായ ഒരു പ്രവൃത്തിയായിരുന്നു. കടുപ്പമേറിയ ആസിഡുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ശ്വാസം മുട്ടുന്ന ഗന്ധത്തിനിടയിൽ ജോലി ചെയ്തിരുന്ന മനുഷ്യർക്ക് മുന്നിലേക്ക് ഹാർപിക് ഒരു രക്ഷകനായി അവതരിച്ചു. പക്ഷേ, ഒരു ടോയ്ലറ്റ് ക്ലീനർ വിൽക്കുക എന്നത് അത്ര എളുപ്പമായിരുന്നില്ല. “വൃത്തിഹീനമായ ഒന്നിനെക്കുറിച്ച് ആര് പരസ്യം ചെയ്യും?” എന്നതായിരുന്നു വലിയ ചോദ്യം. അവിടെയാണ് ഹാർപിക്കിന്റെ ആദ്യത്തെ പോരാട്ടം തുടങ്ങിയത്. മടുപ്പിക്കുന്ന അഴുക്കിനെ ഒരു വെല്ലുവിളിയായി ഏറ്റെടുത്തുകൊണ്ട്, കറകളെ തകർക്കുന്ന ‘പവർഫുൾ ലിക്വിഡ്’ എന്ന ലേബലിൽ അവർ വിപണി പിടിച്ചു.
ഇന്ത്യയിലേക്ക് ഹാർപിക് എത്തുമ്പോൾ അതൊരു വിദേശ ബ്രാൻഡ് എന്ന നിലയിലല്ല, മറിച്ച് നമ്മുടെ വീട്ടിലെ അഴുക്കിനെതിരെ പോരാടുന്ന ഒരു ‘നാടൻ മിടുക്കൻ’ എന്ന നിലയിലാണ് സ്വയം അവതരിപ്പിച്ചത്. അക്ഷയ് കുമാർ എന്ന സൂപ്പർ താരം വെള്ള ഷർട്ടുമിട്ട് വീടുകളുടെ വാതിൽക്കൽ വന്ന് “ടോയ്ലറ്റ് കാണിക്കാമോ?” എന്ന് ചോദിക്കുമ്പോൾ അത് ശരിക്കും ഒരു വിപ്ലവമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയെപ്പോലൊരു രാജ്യത്ത് ശൗചാലയങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരസ്യമായി സംസാരിക്കുന്നത് പോലും വലിയൊരു സാംസ്കാരിക പ്രതിബന്ധമായിരുന്നു. എന്നാൽ ആ പ്രതിബന്ധങ്ങളെ ഹാർപിക് തകർത്തെറിഞ്ഞു. ടോയ്ലറ്റ് വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുന്നത് ഒരു നാണക്കേടല്ല, മറിച്ച് അത് അഭിമാനവും ആരോഗ്യവുമാണെന്ന് അവർ ഓരോ ഇന്ത്യക്കാരനെയും പഠിപ്പിച്ചു.
പക്ഷേ, ഈ വളർച്ചയ്ക്കൊപ്പം ഹാർപിക്കും വിവാദങ്ങളുടെ തീച്ചൂളയിൽ അകപ്പെട്ടു. കടുപ്പമേറിയ രാസവസ്തുക്കൾ പരിസ്ഥിതിക്കും ജലാശയങ്ങൾക്കും വരുത്തുന്ന ദോഷങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരിസ്ഥിതി പ്രവർത്തകർ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തി. “ആസിഡിനേക്കാൾ സുരക്ഷിതമാണ്” എന്ന ഹാർപിക്കിന്റെ വാഗ്ദാനം ശാസ്ത്രീയമായി എത്രത്തോളം ശരിയാണെന്ന തർക്കങ്ങൾ ഇന്നും തുടരുന്നു. കൂടാതെ, വിപണിയിൽ ലോക്കൽ ബ്രാൻഡുകളിൽ നിന്നും ‘ഡൊമെക്സ്’ (Domex) പോലുള്ള വമ്പൻമാരിൽ നിന്നും കടുത്ത മത്സരം ഹാർപിക് നേരിടുന്നുണ്ട്. ആസിഡ് കുപ്പികൾ ഉപയോഗിക്കുന്ന പഴയ രീതികളിൽ നിന്ന് ജനങ്ങളെ മാറ്റിയെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഹാർപിക്കിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ യുദ്ധം.
ഇന്ന് 2026-ൽ എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ ഹാർപിക് വെറുമൊരു നീല ദ്രാവകമല്ല. ലിക്വിഡ് മുതൽ ടാബ്ലെറ്റുകൾ വരെയും, കഠിനമായ ബ്രഷുകൾ മുതൽ ടോയ്ലറ്റ് റിം ബ്ലോക്കുകൾ (Rim blocks) വരെയും നീളുന്ന ഒരു സാമ്രാജ്യമാണ് അത്. പണ്ട് സാധാരണ പ്ലാസ്റ്റിക് കുപ്പികളിൽ വന്നിരുന്ന ഹാർപിക് ഇന്ന് വക്രരൂപത്തിലുള്ള (Angled neck) കുപ്പികളിലൂടെ ടോയ്ലറ്റിന്റെ ഏറ്റവും ദുർഘടമായ കോണുകളിലേക്ക് പോലും എത്തുന്നു. റെക്കിറ്റ് (Reckitt) എന്ന കമ്പനിയുടെ കീഴിൽ ഇന്ത്യയിലെ ടോയ്ലറ്റ് ക്ലീനർ വിപണിയുടെ സിംഹഭാഗവും ഹാർപിക് ഇന്നും കൈപ്പിടിയിൽ ഒതുക്കിയിരിക്കുന്നു. മടുപ്പിക്കുന്ന ഗന്ധത്തിൽ നിന്ന് ശുചിത്വത്തിന്റെ സുഗന്ധത്തിലേക്കുള്ള ഈ ദൂരം ഹാർപിക് താണ്ടിയത് ലോകത്തെ ശുചീകരിക്കുക എന്ന ലളിതമായ ഒരൊറ്റ വാഗ്ദാനം കൊണ്ടാണ്.
