കണ്ണൂരിലെ അഴീക്കോട് എന്ന ഗ്രാമത്തിലെ ഒരു കടൽത്തീരത്ത് ഇരുന്നു കൊണ്ട് ആകാശത്തെ നക്ഷത്രങ്ങളെ നോക്കി വലിയ സ്വപ്നങ്ങൾ കണ്ടിരുന്ന ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ. മാതാപിതാക്കൾ രണ്ടുപേരും അധ്യാപകർ. അവനെ ഒരു എഞ്ചിനീയറാക്കാൻ അവർ ആഗ്രഹിച്ചു. എന്നാൽ അവന്റെ നിയോഗം മറ്റൊന്നായിരുന്നു. ലോകം കണ്ട ഏറ്റവും വലിയ വിദ്യാഭ്യാസ സാമ്രാജ്യം പടുത്തുയർത്തുകയും, പിന്നീട് അതേ സാമ്രാജ്യം തകർന്നടിയുമ്പോൾ അതിന്റെ അവശിഷ്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ നിന്ന് പൊരുതുകയും ചെയ്യേണ്ടി വന്ന ബൈജു രവീന്ദ്രൻ എന്ന മലയാളിയുടെ ജീവിതം ഒരു പാഠപുസ്തകമാണ്—വിജയത്തിന്റെയും അതിലേറെ വീഴ്ചയുടെയും.
കഥ തുടങ്ങുന്നത് കടൽ കടന്നുള്ള ഒരു യാത്രയിലാണ്. ഒരു ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയിൽ എഞ്ചിനീയറായി ജോലി ചെയ്തിരുന്ന ബൈജു, അവധിക്ക് നാട്ടിലെത്തിയപ്പോൾ തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളെ ക്യാറ്റ് (CAT) പരീക്ഷയ്ക്ക് സഹായിച്ചു.അദ്ദേഹം തന്നെ പരീക്ഷ എഴുതിയപ്പോൾ ലഭിച്ചത് 100 പേഴ്സന്റൈൽ! ഐഐഎമ്മുകളിൽ (IIM) പ്രവേശനം ലഭിച്ചിട്ടും തന്റെ പഠനരീതികൾ മറ്റുള്ളവരേക്കാൾ എളുപ്പമാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞതോടെ അദ്ദേഹം തന്റെ വഴി തിരഞ്ഞെടുത്തു. ബാംഗ്ലൂരിലെ ഒരു കൊച്ചു മുറിയിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയ ട്യൂഷൻ ക്ലാസ്സുകൾ പിന്നീട് ഓഡിറ്റോറിയങ്ങളിലേക്കും സ്റ്റേഡിങ്ങളിലേക്കും വളർന്നു. ആയിരക്കണക്കിന് കുട്ടികൾക്ക് മുന്നിൽ മൈക്ക് കെട്ടി കണക്കിലെ മാന്ത്രിക വിദ്യകൾ പഠിപ്പിച്ച ആ അധ്യാപകൻ ഒരു ‘റോക്ക്സ്റ്റാർ’ ഇമേജ് കൈവരിച്ചു.
2011-ൽ ഭാര്യ ദിവ്യ ഗോകുൽനാഥിനൊപ്പം അദ്ദേഹം ‘ബൈജൂസ്’ (BYJU’S) എന്ന കമ്പനി സ്ഥാപിച്ചു.2015-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ലേണിംഗ് ആപ്പ് ഇന്ത്യയിലെ വിദ്യാഭ്യാസ രീതിയെ തന്നെ അടിമുടി മാറ്റിമറിച്ചു. ഗ്രാഫിക്സുകളും ആനിമേഷനും ഉപയോഗിച്ച് പഠനം ഒരു കളിയാക്കി മാറ്റിയപ്പോൾ രക്ഷിതാക്കൾ ആപ്പിന് പിന്നാലെ കൂടി. പിന്നീട് കണ്ടത് വെറുമൊരു വളർച്ചയല്ല, ഒരു സ്ഫോടനമായിരുന്നു. ഷാരൂഖ് ഖാൻ ബ്രാൻഡ് അംബാസഡറായി എത്തി. ലോകത്തെ ഏറ്റവും വലിയ ഇൻവെസ്റ്റർമാർ ബൈജുവിന്റെ കമ്പനിയിൽ പണം നിക്ഷേപിക്കാൻ ക്യൂ നിന്നു. ഇന്ത്യൻ ക്രിക്കറ്റ് ടീമിന്റെ ജേഴ്സിയിൽ ബൈജൂസ് എന്ന പേര് പതിഞ്ഞപ്പോൾ അതൊരു മലയാളിയുടെ മാത്രം അഭിമാനമായിരുന്നില്ല, ഇന്ത്യയുടെ തന്നെ വിജയഗാഥയായിരുന്നു. ഏകദേശം 22 ബില്യൺ ഡോളർ (ഏകദേശം 1.8 ലക്ഷം കോടി രൂപ) മൂല്യമുള്ള ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വിലയേറിയ എഡ്-ടെക് കമ്പനിയായി ബൈജൂസ് മാറി. ആകാശ് (Aakash), വൈറ്റ് ഹാറ്റ് ജൂനിയർ (WhiteHat Jr) തുടങ്ങിയ വമ്പൻ സ്ഥാപനങ്ങളെ കോടികൾ കൊടുത്ത് അദ്ദേഹം വാങ്ങി.
പക്ഷേ, ആകാശത്തോളം ഉയർന്ന ആ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അടിത്തറയിൽ വലിയ വിള്ളലുകൾ വീണിരുന്നു. അമിതമായ വേഗത്തിൽ വളരാനുള്ള ബൈജുവിന്റെ ആഗ്രഹം വലിയ കടബാധ്യതകളിലേക്ക് കമ്പനിയെ തള്ളിവിട്ടു. ഇതിനിടയിൽ സെയിൽസ് ടീം രക്ഷിതാക്കളെ നിർബന്ധിച്ചും തെറ്റിദ്ധരിപ്പിച്ചും കോഴ്സുകൾ വിൽക്കുന്നു എന്ന ആരോപണങ്ങൾ കമ്പനിയുടെ പ്രതിച്ഛായ തകർത്തു. കൊവിഡ് കാലം കഴിഞ്ഞതോടെ സ്കൂളുകൾ തുറക്കുകയും ആപ്പിനോടുള്ള താൽപ്പര്യം കുറയുകയും ചെയ്തു. ഇതിനിടയിൽ വിദേശത്ത് നിന്ന് എടുത്ത 1.2 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ വായ്പ തിരിച്ചടയ്ക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നതോടെ നിക്ഷേപകർ ബൈജുവിനെതിരെ തിരിഞ്ഞു. സ്വന്തം കമ്പനിയിൽ നിന്ന് അദ്ദേഹത്തെ പുറത്താക്കാനുള്ള നിയമപോരാട്ടങ്ങൾ കോടതികളിൽ നടന്നു. ഇൻഫോഴ്സ്മെന്റ് ഡയറക്ടറേറ്റ് (ED) ഓഫീസുകളിൽ പരിശോധന നടത്തുകയും വിദേശ നിക്ഷേപ നിയമങ്ങൾ ലംഘിച്ചെന്ന ആരോപണം ഉയരുകയും ചെയ്തതോടെ എല്ലാം കൈവിട്ടുപോയി.
ഇന്ന് 2026-ൽ, ബൈജു രവീന്ദ്രൻ തന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പോരാട്ടത്തിലാണ്. ഒരുകാലത്ത് ശതകോടീശ്വരനായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ വ്യക്തിഗത ആസ്തി ഇന്ന് ‘സീറോ’ ആണെന്ന് റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നു. പക്ഷേ, തോറ്റുകൊടുക്കാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറല്ല. “ഞാനൊരു അധ്യാപകനാണ്, എനിക്ക് ക്ലാസ്സുകൾ എടുക്കാൻ അറിയാം. പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങിയതാണ്, ഇനിയും എനിക്ക് പൂജ്യത്തിൽ നിന്ന് തുടങ്ങാൻ കഴിയും” എന്ന് അദ്ദേഹം വികാരാധീനനായി പറയുന്നു. ഒരു മലയാളി യുവാവ് ആഗോള ബിസിനസ്സ് ലോകത്ത് വിസ്മയങ്ങൾ തീർത്തതും, പിന്നീട് ആ സാമ്രാജ്യം കണ്മുന്നിൽ തകർന്നതും ബിസിനസ്സ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പാഠമാണ്. വിജയത്തിന്റെ ഉത്തുംഗശൃംഗങ്ങളിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ശ്രദ്ധിച്ചില്ലെങ്കിൽ താഴേക്കുള്ള വീഴ്ച എത്ര ഭീകരമായിരിക്കും എന്നതിന്റെ വലിയൊരു ഉദാഹരണം.
